EGEDESONSÖZ- Çiftçi-Sen, Manisa'nın Salihli ilçesinde üzüm fiyatları ve üreticinin yaşadığı sorunları ile ilgili basın açıklaması düzenledi.
Yapılan basın açıklamasını Çiftçi-Sen Genel Sekreteri Bahri Öner okudu.
Basın açıklamasında, üzüm üreticilerinin artan üretim maliyetleri, açıklanan kuru üzüm fiyatları, iklim krizinin üretime etkileri gibi sorunlara dikkat çekildi. Çiftçi-Sen, 2026 yılı için kuru üzümde referans taban fiyatının en az 151,50 TL/kg olması gerektiğini belirtti.
Yapılan açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
"Umutla hasat dönemini bekliyoruz;
Hangi ürünü üretirsek üretelim para kazanamıyoruz. Hatta daha çok borçlanıyoruz. Yeni bir umutla bir sonraki hasat dönemini bekliyor, yine borçlanıyoruz. Yıllardır bu kısır döngü devam edip duruyor. Geçen yıl iklim krizinin yarattığı aşırı soğuk ve don olayları sonucu ürün kalite ve rekoltesinde aşırı kayıplar yaşanmış, ciddi borçların içerisine girmiştik, umutlarımızı bu yıla taşımıştık. 2000'li yılların başlarından itibaren Tarım Satış Kooperatifleri Birliklerini işlevsizleştirme politikaları hızla kendisini gösterdi. 2020 yılından itibaren de üzüm ile ilgisi olmamasına rağmen TMO devreye sokularak TARİŞ vb. kooperatifler temelli devre dışı bırakılmaya çalışıldı. TMO aldığı kuru üzümleri işleme ve ihraç etme yerine tüccarlara ve TARİŞ’e satarak üreticinin sırtından para kazandı. Bu yıl ise tamamen sessiz duruyor. TARİŞ’ de kuru üzüm avans alıp fiyatını 2024 yılında 100 TL/kg, 2025 yılında 120 TL/kg açıklamışken 2026 yıl avans alım fiyatını da 80 TL/kg bürüt avans fiyatı olarak açıkladı. Bu fiyattan da üyelerinin kuru üzümlerinin tümünü almayacak, TARİŞ’e borcu olan üyelerinin ürünlerini almayı (hatta borcundan daha fazlasını almamayı) öncelik verecektir. Üretim maliyetleri ise; dövize endeksli mazot, kimyasal ilaç(zehir) olmak üzere geçmiş yıllara göre 0/0 40-60 arası artmıştır, artmaya da devam etmektedir. Maliyetlerimizin bu kadar çok artmasına rağmen TARİŞ’in geçmiş yıllara göre daha düşük avans fiyatı açıklaması uygulanan, küçük çiftçileri üretimden kopartan Tarım Politikalarına destek olması demektir. Üzüm üreticilerine “ üretimden vazgeç, bağlarını sök, toprağını enerji şirketlerine, maden şirketlerine, gıda şirketlerine yok pahasına sat demektir. Çiftçileri kendi toprağında ırgat haline getirmektir. Böylelikle şirketlerin gıdayı kontrolü kolaylaşacak yoksulların gıdaya erişimi zorlaşacaktır.
Uygulanan enerji ve maden yatırımlarının olumsuz etkileri de bağcıların maliyetlerini arttırmaktadır. Bu yatırımların asit yağmuru olarak yağması nedeniyle bağcılar ürünlerini korumak için daha fazla kimyasal zehir kullanımına ve naylon örtülere mahkum edilmektedir. Bu da maliyetlerini ister istemez arttırmaktadır. İktidar ise enerji ve maden yatırımlarını teşvik ederek üreticilerin değil, şirketlerin yanında durmaktadır. Uygulanan tarım politikalarıyla ürün desenlerinin bozulması (biyoçeşitliliğin yok edilmesi) de bağ alanlarının çoğalmasına neden olmuştur. Şaraplık üzüm üreticileri de farklı bir durumda değildir. Ürettikleri üzümleri işleyerek satmaları yasak olduğu için şarap fabrikalarının verdikleri fiyatlara mahkumdur. İktidarın gümrük vergisiz şarap ithal etmesi ve küçük şarap işletmelerini vergiler vb. uygulamalarla zorlaması birçok küçük şarap işletmesini kapanmak zorunda bırakmıştır. Şaraplık üzüm üreticileri birkaç şarap tekelinin insafına kalmıştır.
ÇİFTÇİ-SEN olarak diyoruz ki;
2026 yılı kuru üzümün ortalama kg maliyeti en az 93.00 TL/kg civarındadır. Üzüm üreticilerinin üretebilmeleri ve insanca yaşayabilmeleri için en azından (tesis masrafları amortisman payı ve çıplak arazi değerinin faizi hesaba katılmadan oluşan) kuru üzüm maliyeti olan 93TL/kg nin üzerine %25 kar payı+%30 insanca yaşam payı (asgari yıllık enflasyon oranının çok altında bir hesaplamayla) eklenerek fiyatı belirlenmelidir. Bu hesaplamaya göre referans taban fiyatının en az 151.50 TL/kg olması gerekmektedir.
• Gücünü uluslararası sözleşmelerden ve Anayasa’dan alan çiftçilerin sendikal örgütlenmeleri fiyat belirlemelerinde sürece dahil edilmelidir.
• TARİŞ, üretimden pazarlamaya kadar olan zincirin her halkasında, yönetim organlarında, üreticilerin söz ve karar sahibi olacağı şekilde yeniden yapılandırılmalı, kuru üzüm alımında devreye sokulmalıdır.
• Kuru üzüm fiyatlarında maliyet, kar payı ve insanca yaşam payı gözetilerek sendikamızın referans fiyatları üzerinden TARİŞ tarafından destekleme alımı yapılmalı, hükümet bu konuda destek vermelidir.
• Şaraplık üzüm üreten üreticilerin üzümlerini işleyip satabilecekleri yasal düzenlemeler yapılmalı ve ürünlerini işleyerek satmaları konusunda teşvikler verilmelidir.
• İklimi ve üretimi olumsuz etkileyen enerji ve madencilik faaliyetlerine tarımsal alanlarda izin verilmemeli, faaliyette olanlar da kapatılmalıdır.
• Çiftçileri dolandıran şirket veya kişileri ticaretten men etme, deşifre etme ve caydırıcı cezalar verme konusunda yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
• Tarım Sigortaları Yasası yeniden düzenlenmelidir.
• Kamu agroekolojik üretime yönelen üreticilere teşvikler vermelidir.
Yaşasın Örgütlü Mücadelemiz!
Gıda Egemenliği Hemen Şimdi!
Köylü Hakları Hemen Şimdi!"
