Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – EGEÇEP tarafından yargıya taşınan, Efes Ören Yeri’nin hemen bitişiğinde 1. derece arkeolojik SİT alanı üzerinde yürütülen ve kamuoyunda tartışmalara neden olan Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi Projesi’ne ilişkin davada yeni bir gelişme yaşandı.
İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde görülen davada, 26 Haziran Cuma günü bilirkişi keşfi yapılacak. Keşif sonucunda hazırlanacak raporun, antik kentin geleceği açısından belirleyici olacağı ifade ediliyor.
EGEÇEP, yapılacak bilirkişi keşfine katılım çağrısında bulundu. Platformdan yapılan açıklamada, “Kültürel mirasımıza, arkeolojik değerlerimize ve ortak yaşam alanlarımıza sahip çıkmak için tüm EGEÇEP bileşenlerini, meslek örgütlerini, demokratik kitle örgütlerini, ekoloji ve kültür mirası savunucularını ve yurttaşları keşfe katılmaya çağırıyoruz” denildi.
ÇALIŞMA HAKKINDA
UNESCO Dünya Mirası Efes Antik Kenti yakınlarında geçtiğimiz yılın Mayıs ayında başlayan çaılışmalar, arkeologlar, kültür çevrelerinin ve yerel yönetimlerin tepkisini çekmişti. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında, bölgedeki Vedius Gymnasiumu’nun tam karşısına “karşılama kapısı” inşa ediliyor. Bu alanda alışveriş birimlerinin yer alacağı, Efes Antik Kenti’nin her iki kapısındaki mevcut dükkanların kaldırılarak tamamının bu yeni merkeze taşınacağı ifade ediliyor. Alanda ayrıca otopark da olacak ancak bölgedeki hafriyatın arkeolojik tabakalara zarar verdiği iddiası tartışmaları beraberinde getirdi.
TAPINAK İDDİASI
Arkeolog Yusuf Yavaş, 2013 yılında Viyana Teknik Üniversitesi’nden Dr. Sırrı Seren tarafından yapılan jeofizik ve jeoradar araştırmalarında, Küçük Tusan bölgesinde yer alan Roma villasına ek olarak Vedius Gymnasiumu ile Selçuk–Kuşadası karayolu arasında bir kilise ve tapınak olması muhtemel bir yapının tespit edildiğini dile getirmişti.
BAKANLIK’TAN YANIT: TAMPON BÖLGESİNDE
Öte yandan Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan dosyada savunmasını sundu. Bakanlık, projenin "tahribat" değil "koruma" odaklı olduğunu iddia etti.
Bakanlık, davanın ve yürütmenin durdurulması talebinin reddedilmesini talep ederek, yapılan işlemlerin "alanın korunarak kullanılmasına yönelik üstün bir kamu yararı" taşıdığını savundu.
Savunma dilekçesinde, Efes’in 2025 yılında 2,5 milyonu aşan ziyaretçi sayısıyla Türkiye'nin en yoğun ören yeri olduğu vurgulanırken, şu ifadelere yer verildi:
Aşağı kapıda bulunan mevcut dükkanlar, hizmet üniteleri ve otopark Dünya Miras Alanı Sınırı içerisinde yer almakta iken UNESCO Dünya Miras Alanları Yönetim Planı standartlarını sağlamak amacıyla yeni ziyaretçi karşılama projesi ile Dünya Miras Alanı Sınırı dışında, Tampon Bölge Sınırı içerisinde kalacak şekilde projelendirilmiştir. Efes Antik Kenti'nde yapılan yeni ziyaretçi karşılama merkezinin projelendirme aşamasında alanda yapılan bilimsel arkeolojik analiz çalışmaları, flora ve fauna ve iklim özelliklerinin sentezlenmesi sonucu elde edilen veriler doğrultusunda Kazı Başkanlığı ve Müze Müdürlüğü görüşleriyle belirlenen alanda konumlandırılmış ve onaylanan projelerde de gerek peyzaj öğeleri, gerekse de olası arkeolojik buluntu alanları göz önünde bulundurularak projelendirilmiştir.