Askıya çıkan plana 25 binlik, 5 binlik ve binlik plana göre 28 hektar büyüklüğündeki 510 ada 6, 7, 8 parseller ile 512 ada 1 parsel otel, tatil ve günübirlik tesis alanı ilan edildi.

SAMSUN MERKEZLİ
Planlamaya konu parsellerin tamamı ise Samsun merkezli Yeşilyurt Demir Çelik Endüstri ve Liman İşletmeleri A.Ş.’ye ait. Yeşilyurt ailesine ait şirketin yönetim kurulu başkanlığında Hikmet Yeşilyurt bulunuyor.

OYAK'A KOMŞU
Planlama alanı ise OYAK tarafından inşa edilen lüks villaların yanı başında yer alıyor.

Askıya çıkan planlara bir itiraz da Karaburun Sivil İnisiyatif’den geldi.

Konuyla ilgili yapılan açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“..Mordoğan Mahallesi 510 ada 6,7,8, parseller ile 512 ada 1 parsel 1/25 000 Ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği, 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Açıklama Raporu ile ilgili farklı disiplinlerden uzman görüşleri alınarak hazırlanan değerlendirme ve itiraz raporumuz ilgili birimlerle süresi içinde paylaşılmıştır. Söz konusu nazım imar planı değişikliği ve imar planı kararlarının; koruma öncelikli planlama yaklaşımı ile uyumlu olmadığı, üst ölçekli plan kararları ile çeliştiği, bölgenin ekolojik dengesi, biyolojik çeşitliliği, kültürel mirası ve kırsal karakteri üzerinde geri dönüşü olmayan olumsuz etkiler yaratma potansiyeli taşıdığı ortadadır. Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesinin biyoçeşitliliği ‘koruma’ vizyonundan uzak kararlarla tehlikeye atılmaktadır. Başta uluslararası anlaşmalarla korunan kuş türleri olmak üzere Yarımada’daki flora ve fauna risk altındadır. Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi karasal yönetim planı yapılmadan ekolojik ve kültürel değerlerin bir arada bulunduğu bu alanda turizm faaliyetlerinin gerçekleştirilmesine yönelik yapılan nazım imar plan değişikliği ve imar planı kararları koruma vizyonu ile çelişmekte ve kamu zararı oluşturma potansiyelindedir. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin, plan değişikliği talebini kurum görüşü olarak “olumsuz” olarak değerlendirmiş olması ne kadar önemli ise de Yarımada ve bütünlüğünden kopuk olarak, birkaç parsel özelinde ve parçacıl olarak plan değişikliği yapılmasına Karaburun Belediyesi’nin kurum görüşü olarak “ agro ve ekoturizm için olumlu ” görüş vermesi de o kadar kaygı vericidir. Mordoğan Plan kararları ile eko/agro turizm ilkeleri nasıl uyum sağlayacaktır? Özetle, İzmir – Karaburun – Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi Mordoğan Mahallesi 510 ada 6,7,8, parseller ile 512 ada 1 parsel 1/25 000 Ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği, 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı iptal edilmelidir...”

Planlarla ilgili hazırlanan değerlendirme raporunda ise şu ifadeler yer aldı:

1) Planda, önerilen yoğun kullanım kararları ile habitat bütünlüğünün bozulması, flora ve fauna üzerinde baskı oluşturması kaçınılmazdır. Diğer yandan, üst ölçekli plan kararında planlamaya konu parseller tarım, 1 ve 3 Derece Doğal Sit Alanı, 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı, Dere, ENH ve Tampon Zon alanı kullanımlarını içermektedir. Plan değişikliğine konu olan alan, daha önceki çalışmalarda “Hassas B Zonu” olarak tanımlanmışken, daha sonra bu statü değiştirilmiş ve “Tampon Bölge” olarak tanımlanmıştır. Planda bu değişikliğin gerekçesi ise açıklanmamıştır. Çünkü alanın doğal değerleri zaman içinde değişmemiştir. Söz konusu plan değişikliğinin alanın bütününü kapsayan karasal biyolojik çeşitlilik çalışmasından bağımsız olarak, yalnızca planlamaya konu parseller için hazırlanan bir rapora dayanılarak yapılmış olması parçacıl bir yaklaşım ortaya koymaktadır. Bu durum, üst ölçekli plan kararlarının yönlendiriciliğini zayıflatmakta ve alanın bütüncül olarak korunmasına yönelik yaklaşımlarla çelişmektedir. Diğer yandan, plan raporunda da belirtildiği üzere, Karaburun–Ildır Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde belirlenen Tampon Zonlar, doğal kaynakların korunması ve sürdürülebilir kullanım ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi gereken alanlar olup, Tampon Zonlarda yürütülecek turizm faaliyetlerinin kırsal yaşam ile birlikte sürdürülebileceği ve doğa temelli aktivitelerin destekleneceği ifade edilmektedir. Ancak plan kapsamında önerilen tatil köyü, otel ve günü birlik tesis kullanımları, yapılaşma yoğunluğu ve kullanım biçimi açısından değerlendirildiğinde bu ilke ile örtüşmemektedir. Önerilen kullanım kararlarının bu çerçevede Karaburun Belediyesinin ilgili alanda uygulanmasına yönelik olumlu olarak görüş verdiği ‘agroturizm veya ekoturizm’ ilkeleriyle de nasıl uyum sağlayacağına dair somut ve bağlayıcı bir tanımlama yapılmamıştır. Büyük ölçekli konaklama tesisleri ve yoğun kullanım kararları yerel üretim, kırsal yaşam ve doğal çevre ile bütünleşen alternatif turizm modellerinden ziyade kitlesel turizm anlayışını işaret etmektedir. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin, plan değişikliği talebini olumsuz olarak değerlendirmiş olması çok önemlidir. İBŞB tarafından, Plan değişikliği yapılan parsellerde, ”Ticaret-Turizm-Konut Alanı” talebinin, üst ölçekli planların plan kararlarına, plan bütünlüğüne ve plan uygulama hükümlerine aykırı olduğu görüşü bildirilmiştir.

2) Mordoğan Mahallesi ilgili parselleri için yapılan planlar ; Tarım alanı kullanım kararı bulunan alanlar turizm alanı kullanım kararı ile düzenlenmiştir. Turizm alanı içerisinde, uygulama imar planı ölçeğinde tatil köyü-otel kullanım kararları getirilecektir. Nazım imar planı değişikliğine konu alan yaklaşık 29 ha büyüklüğündedir.

3) Askıya çıkarılan planlarda söz konusu parsellerin büyük bölümü “Tarım Alanı” olarak tanımlanmıştır. Alanın içinde dere yatakları mevcuttur. Son yıllarda yaşamakta olduğumuz aşırı yağışlarla birlikte, sel ve taşkın riski, bu alan için de geçerlidir. Alanın güneydoğusundaki sazlık-bataklık alanın varlığının ve bu doğal ekosistemin kesinlikle korunması gerekir. ÖÇKB ilan edilmiş bir coğrafyada, var olan bitki örtüsüne ve zeytinlik alanları yapılaşmaya açmak, büyük sakıncalar içermektedir. Var olan makilik ve zeytinlik alanlar doğal karbon yutak alanlarıdır, şiddetli yağış ve sellerde erozyonu ve heyelanı önleyecek doğal bariyerlerdir. Bu bitki örtüsünün yapılaşma amacıyla yok edilmesi, kazınması hem karbon döngüsünü, hem doğal iklimlendirme süreçlerini çok olumsuz etkileyecek, hem de doğal afet riskini artıracaktır.

4) Planlama sahası Afad 2018 Yılı Deprem Tehlike Haritasında “Yüksek Tehlikeli Deprem Bölgesi” içerisinde yer almaktadır”.

5) Planlama alanı orman alanları ile çevrilidir. Son yıllarda artış gösteren orman yangınları dikkate alındığında, insan faaliyetlerini ve kullanım yoğunluğunu artıracak turizm fonksiyonlarının bu alanlarda önerilmesi, yangın riskini artıracak bir unsurdur. Bu durum, yalnızca planlama alanını değil, çevresindeki geniş ekosistemi tehdit edecek sonuçlar doğurabilecektir.

6) Alanın bir bölümünün 1 ve 3. derece doğal sit, bir bölümünün ise 3. derece arkeolojik sit alanı içerisinde yer alması nedeniyle, jeoradar ölçümleri ve gerekli arkeolojik kazılar gerçekleştirilmeden alanın imara açılması uygun değildir. İmara açılması planlanan parseller, Roma Dönemine ait bir arkeolojik alanı tahrip edecek olup yakın çevredeki arkeolojik buluntularla birlikte düşünüldüğünde henüz yeteri kadar araştırılmamış bir tarihin tahribata açılması riski söz konusudur. Mordoğan’ın bu bölümünde prehistorik dönemlerden Osmanlı Döneminin sonuna kadar yoğun iskan ve kullanım vardır. Bu tarihi peyzaj ve kalıntılar planlanan çalışmalar ile tehdit altına girmektedir.

7) Karaburun-Ildır Körfezi ÖÇK Bölgesi Karasal Biyolojik Çeşitlilik Araştırma Çalışması Projesi’nde 2020/2022 aralığında memeli türlerinin varlığının araştırılması amacıyla proje sürecinde önemli bir kayıt olarak alanın memeli faunasına eklenen Su Samuru (Lutra lutra) bölgenin korunma öncelikli hedef türlerinden biridir. Proje sahası, Su Samurunun yaşam alanıdır.

8) Proje sahası ornitolojik açıdan Yarımada için en kritik birkaç yerden birinin üzerindedir. Proje sahası hem yüksek olasılıklı üreme sahası hem de olasılıklı üreme sahası olarak kayıt altına alınmıştır ve alan tür zenginliği açısından da Yarımada’nın en güçlü birkaç bölgesinden biridir. Proje sahası Yılan Kartalı (Circaetusgallicus) ve Şahin (Buteobuteo) gibi ekosistem için iki önemli yırtıcı kuşun yaşama ve üreme alanı olarak kullandığı bölgede yer almaktadır. Proje sahası, pek çok kuşun üreme alanıdır. Böylesi hassas bir öneme sahip bir kuş üreme sahasında yapılması planlanan yatırımının başta inşaat sırasında yaratacağı etkiyle pek çok kuşu kaçıracağı, yatırımın tamamlanmasıyla da bölgede üreyen türler için uygun ekosistemi baştan aşağı değiştirerek tahrip edeceği ve yaşam alanı bırakmayacağı ortadadır.

Söz konusu projeye ait 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı, 10 Ekim 2025 tarihli Bakanlık Oluru ile, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 109. maddesi uyarınca onaylanmış ve 23 Ekim 2025 tarihinde askıya çıkarılmıştı.

Küçükbahçe Muhtarlığı ile Yaylaköylü Mustafa Şenbahar tarafından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na karşı İzmir 7. İdare Mahkemesi’nde (2025/2048 Esas) açılan davada, söz konusu planların iptali ve yürütmenin durdurulması talep edildi. Dava kapsamında 21 Nisan 2026 tarihinde proje sahasında keşif ve bilirkişi incelemesi gerçekleştirildi.

Karaburun Sivil İnisiyatif’ten konuyla ilgili yapılan açıklamada;

“..Karaburun Rüzgar Enerji Santraline Yardımcı Kaynak Güneş Enerji Santrali (GES) Projesi’ne ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Plan Açıklama Raporunu hukuki çerçeve ve planlama ilkeleri açısından değerlendirilerek Karaburun Sivil İnisiyatif adına raporumuzu ilgili kurumlara iletilmiştik. Ayrıca, Yaylaköy ve Küçükbahçe Muhtarlıkları da proje ile ilgili itirazlarını kurumlarla paylaşmıştı.

Karaburun Yarımadası’nın %89’unu kapsayacak şekilde 7 RES proje sahası mevcuttur. Lodos Enerji, 87 RES türbinine ilave ÇED onayı alan 41 RES türbini ile bu sayıyı 128’e çıkartmıştır. Aralarında Karaburun Sivil İnisiyatif temsilcilerinin, Parlak ve Küçükbahçe Muhtarlıklarının olduğu 41 Türbinin ÇED İptali davasında ÇED iptal edilmiştir. Yargı süreci devam etmektedir. Bu arada, Lodos Enerjinin GES Projesi Yaylaköylüler tarafından yargıya taşınmış ÇED’i iptal edilmiştir. Firmanın 2. ÇED süreci tekrar yargıya taşınmıştır. İzmir 5.İdare Mahkemesi'nin 2025/91 E. Sayılı dosyasından görülen ÇED iptali davasında bilirkişi heyeti, “..imar planlama alanı içinde yer alan kurulmak istenen GES projesinde, kamu yararı bulunmadığını..”

Bakanlık, ÇED kararının kesinleşmesini beklemeksizin işlem yapmıştır !..

2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca, ÇED Olumlu kararı kesinleşmeden proje ile ilgili olarak “onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez.” Dolayısıyla, dava süreci tamamlanmadan projeye ilişkin planların onaylanması ve askıya çıkarılması, ÇED kararının kesinleşmesini beklemeksizin işlem yapıldığı anlamına gelmektedir. Bu durum, ilgili mevzuat ile çelişmektedir.

Lodos Karaburun Elektrik Üretim A.Ş. tarafından planlanan Karaburun Rüzgar Enerji Santraline Yardımcı Kaynak Güneş Enerji Santrali (GES) Projesine ilişkin ÇED Olumlu Kararının iptaline yönelik dava sonuçlanmadan planların onaylanması ve Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde yer alan projenin “Zeytinlik Alan”, “Doğal Karakteri Korunacak Alan” ve Mera Kanunu kapsamında kalan alanlar üzerinde önerilmesi kabul edilemez.

Keşif öncesi Lodos A.Ş, davacı Yaylaköylü Mustafa Şenbahar’ın zeytinliğinde yine söküm (Öncesinde, Lodos Enerji tarafından 5647 adet zeytin sökülmüştü) yaptığı görüldü. Açıklamada; Bilirkişi raporunun yaşamdan yana çıkmasını bekliyoruz “ denildi.

Küçükbahçe Muhtarlığı adına açıklama yapan Muhtar, Gizem Tezel Dağdelen ise; “Yarımada’da kadimden beri kullanılan tescilli meralar, rüzgar enerjisi santralleri için tahsis edilmesi sebebiyle daraltılmıştır. Ayrıca, bu alanların tahsisi ve etrafının çevrilmesi, hayvancılık ile uğraşan Küçükbahçe halkının ortak kullanılan mera alanlarına ve su kaynaklarına erişimine de engel olmuştur. Lodos A.Ş. tarafından planlanan (GES) Projesi’ne ilişkin onaylanan planlarda; Küçükbahçe Mahallesi 585 ada 73 parsel ve 585 ada 84 parsellerdeki tescilli meralarımız GES projesi için tahsis edilmiştir. Küçükbahçe halkı olarak meralarımız üzerinde kurulmak istenen projeyi onaylamayarak Lodos A.Ş’nin (GES) Projesi’ne ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının iptali ve yürütmenin durdurulması istemli açtığımız davanın bilirkişi raporunun kadimden beri kullandığımız meralarımız ve değerlerimizin korunmasından yana çıkmasını bekliyoruz..” dedi.

BELEDİYE: KAMU YARARI İLKESİNDEN UZAK
Plana ise Karaburun Belediyesi ve Karaburun Kent Konseyi’nden itiraz geldi.

Karaburun Belediyesi, planın şehircilik ilkeleri ve kamu yararı açısından uygun olmadığı gerekçesiyle itirazda bulundu. İtirazda, planlama sürecinde Milli Emlak’tan yeniden görüş alınıp alınmadığına dair bilgi ve belge sunulmadığına dikkat çekildi. Ayrıca planın özel bir şirket tarafından hazırlanmış olmasının, kamu yararı ilkesinden uzaklaşıldığı ifade edildi. Belediye ayrıca, planlama alanında turizm kullanımlarına ilişkin kapasite, altyapı, ulaşım ve çevresel etki analizlerinin eksik olduğunu ve ilgili kurum görüşlerinin tamamlanmadığını savundu.

Karaburun Belediyesi’nin itirazında şu ifadeler yer aldı:

Planlama alanının Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi içerisinde yer aldığı dikkate alındığında, söz konusu alanlarda planlama çalışmalarında ekosistem bütünlüğünün korunması ve yapılaşma baskısının sınırlandırılması temel planlama ilkeleri arasında yer almaktadır. Ancak askıya çıkarılan plan kararlarının turizım amaçlı yoğun kullanımları öngörmesi bu koruma, yaklaşımı ile çelişmektedir. Yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda söz konusu planların şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı ilkesi ile bağdaşmadığı değerlendirilmektedir. Bu nedenle askı süresi içerisinde yapılan işbu itirazın değerlendirilerek planların yeniden incelenmesi ve gerekli düzeltmelerin yapılması hususunda gereğini arz ederim.

KENT KONSEYİ: GERİ DÖNDÜRÜLEMEZ EKOLOJİK ZARAR RİSKİ VAR
Karaburun Kent Konseyi ise yaptığı itirazda alanın hassas bir ekosistem üzerinde bulunduğunu vurguladı. Açıklamada, bölgenin 1. ve 3. derece doğal sit ile arkeolojik sit alanlarını kapsadığı, ayrıca dere yatakları ve su kaynakları açısından kritik olduğu ifade edildi.

Kent Konseyi’nin itirazında şu başlıklar öne çıktı:

- Alanın Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yer aldığı ve yoğun turizm kullanımının ekosistemle çeliştiği
- Zeytinlik ve bademliklerin bulunduğu tarım alanı niteliği
- Orman vasfındaki bazı parseller için Orman İdaresi görüşünün alınmadığı
- Enerji nakil hatları ve koruma kuşakları içinde yapılaşma öngörülmesi
- ÇED süreci ve teknik analizlerin eksik olması

Açıklamada, planın uygulanması halinde “geri döndürülemez doğa ve ekosistem zararlarına yol açabileceği” uyarısı yapıldı.

Karaburun’daki sivil toplum kuruluşları, siyasi parti temsilcileri ve yerel halk, bugün Nergis Kafe önünde bir araya gelerek belediyenin “ben yaptım oldu” anlayışını protesto etti. “Ritmaster Müzik Dinletisi” eşliğinde gerçekleştirilen eylemde, ortak bir basın açıklaması okunarak karardan derhal dönülmesi çağrısı yapıldı.

Basın açıklamasında, Nergis Kafe’nin sadece bir işletme değil; festivallerin, şenliklerin, dayanışma toplantılarının ve yerel üretici pazarlarının kalbi olduğu vurgulandı. Katılımcılar, çocuk oyun alanlarına karşı olmadıklarını ancak bu ihtiyacın, kentin 30 yıllık kültürel dokusuna zarar vermeden, alternatif alanlarda çözülmesi gerektiğini ifade ettiler.

Vatandaşlar, Nergis Kafe’nin asıl kimliğine kavuşturulması ve kapılarının yeniden demokratik kitle örgütlerine açılması için başlattıkları imza kampanyasını genişleterek sürdürüyor. “Dövizini, pankartını al da gel” sloganıyla düzenlenen buluşmaların, belediye geri adım atana kadar devam edeceği bildirildi.

Eylemde okunan metinde şu ifadelere yer verildi:

Kamuoyunun malumu olduğu üzere, Karaburun'un kültürel hafızasında önemli bir yer edinen, bölgenin kültür-sanat ve etkinliklerin damarlarından biri olan Nergis Kafe, Belediye Başkanı İlkay Girgin Erdoğan'ın diktacı kararıyla çocuk oyun parkına dönüştürülmüştür.

Şehrin gelişiminde çocuk oyun ve olgunlaşma alanlarının önemi yadsınamaz bir gerçek olsa da, bu tür köklü değişikliklerin kentin mevcut kültürel dokusuna zarar vermeden, alternatif çözümlerle yürütülmesi esastır. Bir sosyal alanı ihya ederken, yılların emeğiyle oluşmuş bir kültür-sanat ve etkinlikler alanını feda etmek, yerel yönetim vizyonu açısından ciddi bir eksikliktir.

Bu İcraatın Sorumluluğu ise Belediye Başkanı İlkay Girgin Erdoğan'a Aittir.

Şunu açıkça ifade etmek gerekir ki; yerel yönetimler halka hizmet noktasında özerk karar alma mekanizmalarına sahiptir. Nergis Kafe özelinde alınan bu tek taraflı karar, doğrudan Belediye Başkanı ve yönetimine aittir. Bir siyasi partinin yerel yönetimdeki temsilcisinin hatalı veya eksik bulduğumuz uygulamaları, o partinin köklü kurumsal değerlerini ve tüzel kişiliğini bağlamaz.

Bizim eleştirimiz, Cumhuriyet Halk Partisi'nin sanata ve kültüre verdiği tarihsel önemi temsil etmekten uzak kalan bu spesifik yönetim anlayışınadır. Parti ilkelerinin asıl gayesi; sanatı, sanatçıyı ve halkın nefes alacağı kültürel alanları korumaktır. Mevcut uygulamanın bu ilkelerle çeliştiğini görmek bizler için üzüntü vericidir.

Çözüm Önerimiz ve Çağrımız
Belediye Başkanlığı makamından beklentimiz; "ben yaptım oldu" anlayışından uzaklaşarak, Karaburun halkının kültürel haklarını iade etmesidir. Çocuk parkı ihtiyacı, mevcut bir kültür-sanat ve etkinlikler alanını yok ederek değil, uygun alternatif alanlar yaratılarak çözülmelidir.

Sanat ve Kültür etkinlikleri bir kentin ruhunu diri tutan en önemli unsulardır. Bu bağlamda Nergis Kafenin asıl kimliğine dönüştürülerek, kapılarını yeniden Demokratik Kitle Örgütlerinin hizmetine sunulmasını ivedilikle talep ediyoruz.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Konuya ilişkin Sualtı Araştırmaları Derneği, Karaburun Yerel Fok Komitesi ve Karaburun Sivil İnisiyatrif’ten yapılan ortak açıklamada;

“...Karaburun ilçesi Saip Mahallesi Saipaltı Mevkii 427 Ada 11 Parsel’de Güçlü Aydın Kooperatifi adına yapılan Mimas Port Apart Hotel inşaatında, izinsiz şekilde sitenin denize ulaşımını sağlamak için merdiven yapıldığı tespit edilmiş, 3621 sayılı Kıyı Kanununa aykırı şekilde kıyı yapısının değiştirilmesine yönelik kazı, dolgu, moloz dökme ve yol açma faaliyetleri ile koruma altındaki kara ve kıyı canlılarına ait habitatların (doğal yaşam alanları) tahrip edildiği gözlenmiş ve konu ilgili birimler ile (11.11.2025) paylaşılmıştı. Birimler arası yapılan yazışmalar sonucunda gelinen aşamada özetle; Bahse konu merdivenin kaldırıldığı Karaburun Milli Emlak Müdürlüğü tarafından tutanak altına alınmıştır.

11.3.2026 tarihinde ilgili alanda yapmış olduğumuz gözlemde ise, Saipaltı Mevkii 427 Ada 11 Parsel önünde yer alan park ve yeşil alan sınırında bulunan falezlere yapılan müdahale ile açılan merdiven kanalının kapatılmadığı sadece taş ve toprakla örtülüp gizlendiği tespit edilmiştir.

Güçlü Aydın Kooperatifleri S.S. Güçlü Saip Gayrimenkul İşletme Kooperatifi-Mimas Port tarafından satışa sunulan proje içeriğinde (https://www.gucluaydin.com/wp-content/uploads/2025/09/MIMAS-PORT.pdf) falezleri yaran bahse konu merdivenlerin proje çizimlerinde de yer aldığı görülmektedir. Üzeri şimdilik örtülü görünen merdivenlerin ileride yine beton/ahşap görünümle karşımıza çıkması ve deniz kenarında da yine beton/ahşap bir platform/iskele yapılması kuvvetli bir olasılıktır. Kazının yapıldığı alan taş duvar vb. bir uygulamayla acil olarak kapatılmalıdır.

Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda; Karaburun ilçesi Saip Mahallesi 427/11 parsel TICTK işaretli “Ticaret-Turizm-Konut Karma Kullanım” alanında kalmaktadır. Bu parselden kıyıya kadar olan kısım “Park ve Yeşil Alan” olarak işaretlenmiştir ve kamusal alandır.

Karaburun Yarımadası kıyılarında Akdeniz Fokunun varlığı ve üreme faaliyetlerini bu kıyılarda sürdürmesi, bölgenin Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmesindeki en önemli etkendir. Akdeniz Foku ve diğer önemli kıyı canlılarının yaşam alanını ve deniz ekosistemini korumak açısından kıyılardaki yapılaşma ve kullanım yoğunluğunu kontrol altına almak elzemdir.

Söz konusu kıyı şeridinde koruma altında olan başta deniz çayırları ile başkaca türler bulunmaktadır. Ayrıca, Kıyı Kanununa aykırı şekilde gerçekleştirilen doğal kıyı yapısının değiştirilmesi Akdeniz Fokunun Türkiye’de Korunması Ulusal Eylem Planı kapsamında nesli tehlike altında olan Akdeniz Foklarının varlığına yönelik bir tehdit ve olumsuz bir faktördür.

Bununla birlikte söz konusu yasadışı eylem biyolojik çeşitliliğin ve türlerin yaşam alanları ile birlikte korunmasına yönelik ülkemizin taraf olduğu Avrupa Yaban Hayatını Koruma Sözleşmesi (BERN) gibi uluslararası sözleşme hükümlerine de aykırıdır.

Karaburun Yarımadası Özel Çevre Koruma Bölgesi, kara ve deniz ekosistemindeki biyolojik çeşitlilik ile bir bütündür. Ekosistemin korunması açısından koruma altındaki kara ve kıyı canlılarına ait habitatlar (doğal yaşam alanları) tahrip edilmemelidir. İhlallerin durdurulması, doğal habitat tahribatlarının önlenmesi ve yapılaşma ve kullanım yoğunluğunun kontrol altına alınması yerel yönetimlerin sorumluluğudur.

Sadece Saipaltı’nda değil, Karaburun Yarımadasındaki tüm uygulamaların ekosistemin korunması önceliğiyle ele alınması gerektiğini savunuyor , Saipaltı’nda Kıyı Kanununa aykırılıkta gereğinin yapılmasını bekliyor ve ilgili kurumları göreve çağırıyoruz..” denildi.

Konu ile ilgili Karaburun Sivil İnisiyatif’ten yapılan açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

Karaburun’da şehrin kimliğini oluşturan, geçmişle bugün arasında köprü kuran en önemli fiziksel yapı eski adıyla Dostlar Çay Bahçesi, bugünkü adıyla Nergis Çay Bahçesi’dir. Bu mekan, Karaburun Sivil İnisiyatif (KSİ) tarafından 1998/1999 yıllarında düzenlenen Şeyh Bedreddin ve Börklüce Mustafa Şenliği’nin yapıldığı mekandır. Karaburun adının bir şenlik ile anılması o tarihlere rastlar. Dostlar Çay Bahçesi mekanı o dönemden başlayarak pek çok etkinliğin (Karaburun Şenlikleri, Sanat ve Kültür Etkinlikleri, Toplantılar, Şiir Günleri, Söyleşiler vb .) merkezi olmuştur.

Karaburun Belediyesi taşınmazı olan Dostlar Çay Bahçesi, daha sonra yeni bir kiralama ile Nergis Çay Bahçesi adıyla yoluna devam etmiştir. Mekan, Yarımada da artan yatırım yağması ( Balık Çiftlikleri, Taş/Mıcır Ocakları, RES, İmar Uygulamaları vb.) duyurularının yapıldığı, doğal dokuyu zarar veren/verecek olan yatırımların protesto edildiği, imza kampanyalarının düzenlendiği bir alan da oldu aynı zamanda.

MEKANIN AYARLARIYLA OYNAMAYIN!
Bugün Karaburun’un ortak geçmişini, kültürel kimliğini ve kollektif belleğini yaşatan bu mekan Karaburun Belediyesi kararıyla çocuk oyun parkına dönüştürülmüştür. Nergis Çay Bahçesi sadece fiziksel bir yapı değil Karaburunun geçmişten bugüne yaşanmışlıklarını barındıran sessiz bir tanıktır.

Karaburun’da geçmişin belleğini taşıyan mekanlara karşı saldırılar, bugün Nergis Çay Bahçesi’nde uygulanmak istenen model ile tekrar su yüzüne çıkmıştır. Bugün, Nergis Çay Bahçesi’nde oynanan oyun ”çocuk oyun alanı” olarak masum gerekçeler yaratılarak toplumsal hafızayı silme girişimidir.

Karaburun Belediyesi, Nergis Çay Bahçesi’ni geçmişten gelen kimliği ile yaşatmalı ve geleceğe taşımalıdır”

510 ada 6, 7, 8 parseller ile 512 ada 1 parsele ilişkin 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği, 1/5.000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1.000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlandı.

ÖÇK SINIRINDA, SİT ALANLARIYLA İÇ İÇE
Planlama alanı, Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yer alırken; 1. ve 3. derece doğal sit, 3. derece arkeolojik sit, tarım alanları ve dere yataklarını kapsayan hassas bir bölgede bulunuyor.

BÜYÜK KISMI TURİZM
Plan doğrultusunda sit alanları dışında kalan yaklaşık 288 bin metrekarelik bölümde yapılaşma planlandı. Bu kapsamda:

• Turizm alanı (otel ve tatil köyü) kullanımı getirildi
• Emsal 0.30, maksimum yükseklik 2 kat olarak belirlendi
• Kıyı kesiminde ilk 50 metre park, ikinci 50 metre günübirlik tesis alanı olarak ayrıldı
• Günübirlik alanlarda yapılaşma E=0.05, yükseklik 4.5 metre ile sınırlandırıldı

Alan kullanım dağılımı

Yaklaşık 289 bin 797 metrekarelik planlama alanının kullanım dağılımı ise şöyle:

• Tatil köyü alanı: 146.760 m²
• Otel alanı: 84.666 m²
• Günübirlik tesis alanı: 12.925 m²
• Park alanı: 9.789 m²
• Yol alanı: 33.727 m²
• Su yüzeyi (kanal): 1.902 m²
• Trafo alanı: 28 m²

Toplamda turizm kullanımına ayrılan alanın 231 bin metrekarelik kısmını oluşturdu.

SAMSUN MERKEZLİ
Planlamaya konu parsellerin tamamının Samsun merkezli Yeşilyurt Demir Çelik Endüstri ve Liman İşletmeleri A.Ş. mülkiyetinde olduğu belirtildi. Yeşilyurt ailesine ait şirketin yönetim kurulu başkanlığında Hikmet Yeşilyurt bulunuyor.

BÜYÜKŞEHİR’DEN VETO, KARABURUN’DAN ONAY
Öte yandan İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin planla ilgili olumsuz görüş verdiği görülürken Karaburun Belediyesi ‘sakınca yoktur’ görüşü bildirmesi dikkat çekti.

Büyükşehir Belediyesi’nin 6 Ocak 2023 tarihli yazısında “Sonuç olarak; Karaburun İlçesi, Mordoğan Mahallesi 510 ada 6, 7 ve 8 parseller ile 512 ada 1 parselin "Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi" içerisinde kaldığı ve ilgili mevzuat doğrultusunda bu alanlarda her tür ve ölçekte plan yapma, onama ve uygulama yetkisinin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığında olduğu, söz konusu Özel Çevre Koruma Bölgesi için hazırlanarak onanan 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planında görüş sorulan parsellerin "Tarım Alanı" ve "Doğal Karakteri Korunacak Alan" belirlendiği ve yapılaşma koşullarının ilgili plan uygulama hükümlerinde tarif edildiği görüldüğünden, bu kapsamda Ticaret-Turizm-Konut Alanı talebinin üst ölçekli planların plan kararlarına, plan bütünlüğüne ve plan uygulama hükümlerine aykırı olduğu mütalaa edilmiştir.” İfadeleri yer aldı.

Karaburun Belediyesi’nin yazısında ise şu ifadeler yer aldı:

Söz konusu taşınmazın bulunduğu alan, 15.03.2019 tarih 30715 sayılı resmi gazetede yayımlanan 823 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan edilmiştir. Planlamalara ilişkin onay ve tadilat yetkisi Çevre Şehircilik Bakanlığına ait olup talep konusu alanda eko-agro turizm amaçlı planlama çalışması yapılmasında belediyemizce sakınca yoktur.

TARTIŞMA YARATMASI BEKLENİYOR
ÖÇK ve sit statülerine sahip bir bölgede geniş ölçekli turizm kullanımının planlanması, “koruma-kullanma dengesi” tartışmalarını da beraberinde getirecek. Askı sürecinde yapılacak itirazların belirleyici olması bekleniyor.

Konuya ilişkin açıklama yapan Karaburun Sivil İnisiyatif, yaşanan afetin ardından bölge halkının kalıcı çözüm taleplerine rağmen kurumlar arasında yaşanan yetki karmaşasının öne çıktığını belirtti. Açıklamada, bölgede dere taşkınlarının geçmiş yıllarda da yaşandığına dikkat çekilerek, sorunların uzun süredir çözülemediği vurgulandı.

Konuya ilişkin Karaburun Sivil İnisiyatif’ten yapılan açıklamada şu ifadeler yer aldı:

Küçükbahçe Mahallesi Karareis Mevkisinde Şubat ayında gece etkili olan yoğun yağış sonrası oluşan taşkın ve yaşanan afet sonrası bölge sakinleri tarafından bölgede kalıcı çözümler oluşturulması adına kurumlara yapılan başvurulardan çözüm yerine kurumlar arasında yaşanan yetki karmaşası öne çıkmıştır. Bölgede dere taşkınlarının geçmiş yıllarda da yaşandığı ve sorunların uzun yıllardır çözülemediği düşünüldüğünde temel neden daha net olarak görülmektedir.

Karareis Mevkisinde yaşanan afette, barajın şantiye alanı bölgesinde derenin ıslah edilen bölümünde hiçbir taşkın ve yıkım olmamıştır. Derenin ıslah çalışması durdurulan ve yerleşim alanlarına doğru ilerleyen bölümünde ise Şubat ayında yaşanan taşkın ile dere yatağı genişleyerek hektarlarca tarım arazisi sular altında kalmış, 1 ev yıkılırken, 2 ev ağır hasar almıştır. Bölgede yaşanan taşkın sonrası kurumlara soruyoruz; Dere kenarına yerleşim planlaması neye göre yapılmıştır? Dere yatağı ıslah edilmeden Karareis Barajının su biriktirmesine nasıl izin verilmiştir?

Karaburun Sivil İnisiyatif olarak, yaşanan afet ile ilgili Küçükbahçe Mahalle Muhtarlığı ve bölgede afeti yaşayanlarla görüşülmüş ve konu ile ilgili meslek odalarından uzman görüşleri alınarak ilgili kurumlara dilekçeler gönderilmiş, çözüm önerileri sunulmuş ve benzer sorunların yaşanmaması için kurumlar arası iletişimin önemi vurgulanmıştır.

Dilekçe içeriğinde kurumlardan aşağıdaki soruların yanıtlanması da istenmiştir;

* Karareis Barajı’nın taşkın dönemlerinde dolusavak kapasitesi nedir ve barajın maksimum su seviyesine ulaşması durumunda taşma riskine karşı hangi önlemler alınmaktadır?

* Özellikle yoğun yağış dönemlerinde barajın maksimum su seviyesine ulaşması durumunda taşma veya kontrollü su bırakma süreçlerinin nasıl yönetildiği, olası taşkın risklerinin değerlendirilmesi ve ilgili kurumlar arasında koordinasyonun sağlanması konusunda neler yapılmaktadır?

* Olası bir taşkın veya kontrollü su bırakılması durumunda yöre halkının önceden bilgilendirilmesi için bir sistem bulunmakta mıdır?

* Baraj güvenliği ve taşkın riskine ilişkin periyodik denetimler veya teknik incelemeler yapılmakta mıdır? Yapılıyor ise hangi kurum tarafından gerçekleştirilmektedir?

* Barajın taşkın yönetimi kapsamında aşağı havzada yaşayan vatandaşların can ve mal güvenliğini korumaya yönelik alınmış ek tedbirler bulunmakta mıdır? Benzer durumlarda hangi kurumlar sorumludur?

Küçükbahçe Muhtarı Gizem Tezel Dağdelen ise; “..Küçükbahçe Mahallesi Karareis Mevkisinde Şubat ayında gece etkili olan yoğun yağış sonrası oluşan taşkın ve yaşanan afet sonrası bölgemizdeki risk devam etmektedir. Küçükbahçe Mahallesi’nin altyapı sorunları yalnızca sel felaketleriyle sınırlı değildir. Karareis barajının kilometrelerce uzunluktaki isale hatlarının geçtiği bölgelerde her yağmurda ciddi sorunlar yaşanmaya devam etmektedir. Küçükbahçe Mahallemizin alt yapı sorunlarının ivedilikle çözümlenmesi, Karareis Barajı ile bağlantılı olan derenin ıslah çalışmasının tamamlanması, bölgede afet sonrası afet risk haritasının oluşturulması, hasar tespitinin yapılması ve kurumlar arası yetki karmaşasının çözümlenmesini istiyoruz. Yaşanan afet sonrası taleplerimizi ilgili kurumlara dilekçeler ile ilettik” açıklamasında bulundu.

MAHKEME KARARI VE BİLİRKİŞİ RAPORU
Mahkeme heyeti tarafından atanan yedi kişilik bilirkişi heyeti, proje sahasında keşif ve inceleme yaptı. Raporda, Tarımsal Yapı ve Arazi Kullanımı, Elektrik-Elektronik, Orman Mühendisliği, Biyoloji (flora), Fauna Yapısı ve Ornitoloji alanlarında ÇED raporunun yetersiz olduğu tespit edildi. Kararda, ÇED raporunun eksik inceleme ve araştırmaya dayandığı, proje alanındaki olumsuz çevresel etkilerin tam olarak değerlendirilmediği belirtildi. Mahkeme, “Anılan disiplinler bakımından ÇED raporunun önemli eksiklikler ve projenin olumsuzluklar içerdiği ve çevresel etki değerlendirmesinin eksik inceleme ve araştırmaya dayandığı değerlendirilmiş olup, dava konusu işlemde bu bakımlardan hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin temyiz yolu açık olmak üzere iptaline, oybirliğiyle karar verilmiştir” ifadelerine yer verdi.

KİMLER DAVA AÇTI?
ÇED kararına karşı açılan dava, Karaburun Sivil İnisiyatifi temsilcileri, Yaylaköy, Küçükbahçe ve Parlak mahalle muhtarlıkları ile İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Karaburun Belediyesi tarafından başlatıldı. Davaya ayrıca Tepeboz, Haseki, Merkez ve Anbarseki muhtarlıkları da müdahil oldu. Mahkeme sürecinde bilirkişi raporu, projenin çevresel etkilerinin eksik ve yetersiz olduğunu ortaya koydu.

PROJE VE KAPASİTE ARTIŞI
Alto Holding bünyesindeki Lodos Karaburun Elektrik Üretim Şirketi, 2013 yılında Bakanlıktan aldığı izinle faaliyete başlayan Karaburun RES’in kapasitesini artırmak için başvuruda bulunmuştu. İlçenin Yaylaköy, Küçükbahçe, Bozköy, Parlak, Tepeboz ve Saip bölgelerinde türbin sayısını 87’den 128’e, kapasiteyi ise 268 MWm/268 MWe’den 455,16 MWm/455,16 MWe’ye çıkarılması planlanıyordu. Proje ile yıllık elektrik üretimi 940 milyon kWh’den 1 milyar 596 milyon kWh’ye yükseltilecekti ve yatırım bütçesi 4,3 milyar TL olarak belirlenmişti. Şirket daha önce de iki kez kapasite artışı yapmıştı.

ÇEVRESEL VE TARIMSAL ETKİLER
RES sahası, yüz bin ölçekli çevre düzeni planında tarım, orman ve mera alanları içerisinde yer alıyor. Proje alanında 15 endemik, 4 nadir ve CITES kapsamında 5 bitki türü bulunuyor. Yarımada florasında 76 tıbbi, 38 arıcılık, 30 gıda, 39 ticari, 34 peyzaj ve 19 yem değerine sahip bitki türleri yer alıyor. Türbinlerin kurulacağı noktalar, tarım ve mera kullanımının yoğun olduğu alanlardan geçiyor. Bilirkişi raporu, projedeki eksiklikler ve çevresel olumsuzluklar nedeniyle ÇED kararının uygun olmadığını vurguladı.

LODOS ENERJİ KİME AİT?
1970'li yıllarda kurulan Alto Holding, 1990'lı yılların başında Köhler Elektrik Sayaçları'nı kurdu ve üretimine başladı. 1996'da yılında faaliyet alanını genişleten şirket, Alman ortaklarıyla Tekirdağ Çorlu'da 30 bin metrekarelik alana kurulu Altoteks Tekstil Giyim Boya Apre Sanayi adlı firmayı hayata geçirdi. Ardından Altoteks Kumaş Pazarlama, Altoel Elektrik Elektronik Sanayi gibi şirketleri devreye alan firma, 2004'te ise elektrik üretiminde önemli bir adım attı ve Lodos Elektrik Üretim firmasını satın aldı. Şirketin sahipleri arasında Mehmet Uçar, Tahsin Uçar ve Şükrü Uçar yer alıyor. Alman şirketler ve Alman finans kuruluşlarıyla da bağı bulunan Lodos Şirketi'nin birçok alanda yatırımı bulunuyor.

KARABURUN SİVİL İNİSİYATİF'TEN AÇIKLAMA
Konuyla ilgili Karaburun Sivil İnisiyatif’ten yapılan açıklamada; “İzmir 4. İdare Mahkemesi 2025/29 Esasta görülen davanın davacıları olarak, davalı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yanında davaya müdahil olan Lodos A.Ş’nin bilirkişilere yönelik ithamlarını doğru bulmadığımız gibi Bakanlık, Ek Bilirkişi raporuna yapmış olduğu itiraz ile TVK tarafından hazırlatılan ve dava Bilirkişi Raporu’nda kaynak olarak gösterilen Karaburun – Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi Karasal Biyolojik Çeşitlilik Araştırma Raporunu eksiz ve hatalı gördüğünü beyan edip yeniden bilirkişi raporu düzenlemesini talep ederek çelişkiye düşmüştür. Yarımada da Lodos A.Ş, mevcut RES Projeleri kapasaite artışları ve GES projesi ile talanın boyutlarını büyütmüştür. İzmir 4. İdare Mahkemesi 2025/29 Esasta açılan ve davacısı olduğumuz Lodos Enerji’nin RES Kapasite Artışı projesi “ÇED Olumlu” kararının iptali talepli dava kararı doğadan ve yaşamdan yana çıkmıştır. Karaburun-IldırKörfezi Özel Çevre Koruma Bölgesine ilişkin yönetim planı yapılmadan yatırım girişimlerine yönelik kısıtlayıcı kararlar alınmadığı takdirde Yarımada’nın doğal, sosyal ve kültürel değerlerine geri dönüşü olmayan zararlar verileceği açıktır..” denildi.

AV. ALTIPARMAK: KAMU DOĞAYLA İNATLAŞMAKTAN VAZGEÇMELİ
Davacıların avukatlarından Av. Cem Altıparmak yaptığı açıklamada, “Türkiye’nin iklim krizi ile mücadeleye yönelik yenilenebilir enerji politikaları, krizin çözümüne odaklı politikalar değildir. Yenilenebilir enerji yatırımları (RES, GES, JES vb.) bütüncül bir iklim mücadelesi perspektifi üzerinden değil, sermaye için yeni istisna, teşvik ve kredilerle güçlendirilmiş bir “yeşil el koyma (Greengrabbing)” imkânı üzerinden yürümektedir. En basit tanımıyla “yeşil el koyma”, iklim değişikliği ile mücadele etme gibi bahanelerle doğal varlıklara el konulmasıdır. Yeşil el koymanın en ağır örneklerinin yaşandığı Karaburun Yarımadası, yerel ekonomik ve ekolojik döngü dikkate alınmaksızın, çok sayıda ve plansız bir şekilde yapılan RES ve GES projeleri ile karşı karşıya kalmaktadır. Yarımadada yenilenebilir enerji yatırımlarının kurulacağı arazilerin tarım arazisi ya da zeytinlik, orman, çayır, mera alanı vb. olması da ne yazık ki yatırımın önünde bir engel teşkil etmemektedir. İlgili idareler tarafından çok kolay bir şekilde tarım, mera dışı kullanım ve orman kesin izinleri verilebilmektedir. Özel mülkiyete tabi araziler de kamulaştırma kararlarıyla mülk sahiplerinin ellerinden alınmaktadır. Geçen 15 yıllık süreçte ÇED Olumlu kararlarını defalarca iptal ettirdiğimiz birçok yenilenebilir enerji projeleri Karaburun’da yeşil el koymanın sembolü haline gelmişlerdir. Bu davada verilen iptal kararının artık hukuken bir son nokta olmasını, kamu idarelerinin sermayenin çıkarları uğruna doğa ile inatlaşmalarından, doğayı istismar etmekten vazgeçmelerini bekliyoruz“ dedi.

TARTIŞMALARA NEDEN OLMUŞTU
Proje ise yer seçimi açısından ilçede tartışmalara neden olmuştu. Karaburun Belediye Başkanı İlkay Girgin Erdoğan, projenin sosyal konut değil rant projesi olduğunu belirterek, "Meclisimizin önüne bu proje özelinde gelebilecek olası bir imar planı değişikliğini kesinlikle reddedeceğiz" ifadelerini kullanmıştı.

Dönemin TOKİ Başkanı Ömer Bulut ise yanıt olarak “Devletin milletin arazisine deniz manzaralı toplu konut yapılamaz mı? Deniz manzaralı da olur, deniz manzarasız da. Arazinin planı uygunsa yapar geçeriz" ifadeleriyle yanıt vermişti.

EGEDESONSÖZ- İzmir’de son günlerde etkili olan sağanak yağış, kent genelinde yaşamı olumsuz etkiledi.

Aralıklarla şiddetini artıran sağanak nedeniyle birçok ilçede su baskınları ve taşkınlar meydana gelirken, bazı noktalarda yollar göle döndü.

Özellikle kıyı ilçelerinden Karaburun’da etkili olan yoğun yağış, günlük hayatı adeta durma noktasına getirdi.

İlçede bazı ev ve iş yerlerini su basarken, cadde ve sokaklarda biriken yağmur suları vatandaşlara zor anlar yaşattı.

Küçük Bahçe Mahallesi’nde bulunan Cumhuriyet Tatil Sitesi’nde çekilen fotoğraflar ise sel felaketinin boyutunu gözler önüne serdi. Site içerisindeki yolların tamamen suyla kaplandığı, bazı evlerin giriş katlarına kadar su dolduğu görüldü.

Çevre, Şehircilik İl Müdürlüğü’nden bölgede hasar gören vatandaşların hasar tespiti için ekiplerin görevlendirildiği öğrenildi.

Karaburun DGES projesi ÇED ve Nihai Raporuna ilişkin Karaburun Yerel Fok Komitesi tarafından Değerlendirme/İtiraz Raporu ilgili birimlere sunulmuş ayrıca konunun Karaburun Belediyesi Meclis gündeminde değerlendirilmesi ve hukuki sürecin başlatılmasına yönelik Karaburun Belediyesi Meclis üyeleri ile iletişime geçilmişti. Bununla birlikte Küçükbahçe, Parlak, Merkez, İskele ve Anbarseki Muhtarlıkları projenin geri çekilmesi için itirazlarını ilgili birimlerle paylaşmıştı.

11.06.2025 tarihinde ise Karaburun Belediyesi tarafından T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na karşı ÇED Olumlu Kararı’nın iptali için dava açılmıştı. İzmir 2. İdare Mahkemesi 2025/1062 Esas’ta açılan davanın bilirkişi incelemesi 21.11.2025 tarihinde yapıldı. 30.01.2026 tarihinde Mahkemeye sunulan Bilirkişi İnceleme Raporunda; “..Sonuç olarak, bilirkişi kurulumuzca dava konusu edilen projenin yapılmasının çevreye olumsuz etkileri olacağı, ÇED dosyasının eksik ve yetersiz olarak hazırlandığı, alınacak önlem ve etkilerin tam olarak yansıtılmadığı bu nedenlerle de projenin belirtilen alanda yapılmasının uygun olmadığı konusunda ortak bir kanaate varılmış bulunulmaktadır..” denildi.

İzmir 2. İdare Mahkemesi 2025/1062 Esas’ta açılan davanın Bilirkişi incelemesine katılarak mahkeme heyetine Küçükbahçe Muhtarlığı adına bir rapor sunan aynı zamanda davaya müdahil olan Küçükbahçe Muhtarı Gizem Tezel Dağdelen tarafından yapılan açıklamada;

“..GES, projesi, Karaburun – Ildırı Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) içindedir. Diğer yandan proje alanı ve çevresi mera ve tarım alanıdır. Proje alanının büyük bir kısmı (100 ve 101 parsel) Küçükbahçe köyü kullanımına tahsis edilen “mera alanı”dır. 102 parsel’in Mera tescili ise Mera Komisyonunda onay beklemekteyken iptal edilmiştir!.. Proje alanına en yakını 100 mt uzaklıkta yerleşim yerleri vardır. Küçükbahçe, İzmir kent-bölgesine gıda tedariği sağlayan önemli bir mahalledir. DGES projesinin gündelik yaşamımızı, tarım ve hayvancılığımızı olumsuz etkileyeceği ortadadır. DGES Projesi, Küçükbahçe’nin kadim kültürüne, merasına, tarım ve yaşam alanlarına zarar verecektir. Bilirkişi incelemesinde mahkeme heyetine Küçükbahçe Mahallesi adına sunduğumuz raporun dikkate alınacağını düşünüyoruz. Mahkemeden de ÇED Olumlu kararının iptal edilmesini bekliyoruz..” denildi.

BÖLGE HALKI “.. BU YIKIM PROJESİNE İZİN VERMEYECEĞİZ “ DİYOR!

Projeye ilişkin Karaburun Yerel Fok Komitesi ve Karaburun Sivil İnisiyatif’ten yapılan ortak açıklamada ise;

“..2019 yılında ÖÇKB ilan edilen Karaburun Yarımadası’nda parçacı olarak önerilen ve izin verilen yatırımların ekosistem üzerindeki etkileri bütüncül bir biçimde değerlendirilmemektedir. Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde rüzgar enerji santralleri için verilen enerji üretim lisans alanlarında ‘yardımcı kaynak’ GES önerileri artmıştır. Karaburun ÖÇKB ilanından sonra bu güneş enerji santralleri tarım ve meralar üzerinde büyük alanlarda önerilmektedir. DGES projesi Karaburun-Ildırı Özel Çevre Koruma Bölgesi kararı öncesi verilen yenilenebilir enerji lisans sahaları içerisinde değildir. Projeye ilişkin ön lisans kararı Özel Çevre Koruma Bölgesi ilanından sonra verilmiştir.

ÖÇKB ve Küçükbahçe Mahallesi sınırları içinde binlerce yılda oluşan bitki örtüsü ve habitat alanlarının tahribatına neden olacak bu yıkım projesine bölge halkının itirazlarına rağmen, Bakanlık tarafından izin verilmiştir. İzmir 2. İdare Mahkemesi 2025/1062 Esas’ta görülen dava’da Bilirkişi İnceleme Raporu da göz önüne alınarak “ÇED Olumlu” kararının iptal edilmesini bekliyoruz..” denildi..

Bilirkişi İnceleme Raporunda Öne Çıkanlar;

· DGES Projesinin önemli bir doğa koruma alanı içerisinde yer alıyor olması, bölgede farklı koruma statülerinin bulunması, bölgeye ilişkin farklı plan kademeleri içerisinde “Mera” vasfında olduğu belirlenmiş alanlara yönelik geliştirilmiş plan hükümlerinin bu alanların kadimden beri devam eden amaçları doğrultusunda kullanımını öngörmesi, proje alanının yerleşme alanlarına çok yakın bir konumda olması hususları dikkate alındığında Karaburun Dges ve Elektrik Depolama Tesisi projesinin yer seçimi kararının planlama ilke ve esasları ile de bağdaşmadığı, projenin uygulanması halinde bu bölgelerde giderilmesi mümkün olmayacak zararların ortaya çıkabileceği kanaatine ulaşılmıştır.

· DGES Projesi ÇED dosyasında projenin etkileri ve alınacak önlemler bölümünde herhangi bir araştırmaya dayalı açıklama, önlem, proje geliştirilmediği görülmektedir. Sadece kurum görüşlerine yer verilmiş ve yapılacaktır, edilecektir şeklinde genel taahütlerde bulunulmuştur. Bu nedenle projenin içinde bulunduğu alanın oldukça hassas ve kırılgan yapıda olmasına rağmen mera alanları, flora ve faunaya olan etkileri ve alınacak önlemler ÇED dosyasında detaylı olarak verilmemiştir.

· Karaburun yarımadası özellikle RES kaynaklı antropojenik etki altında olması nedeniyle ekosistem bütünlüğünün bozulması ve biyoçeşitlilik değerinin kaybı gibi tehditlere maruz kalmaktadır. Projenin yarımadanın ekosistem bütünlüğüne ve faunasına zarar vereceği açıktır.

· Proje,“Çayır-Mera ve Özel Çevre Koruma Bölgesi” içerisinde ve "Kesin Korunacak Hassas Alan" olarak tescil edilen alanda yer almaktadır.GES panellerinin kurulumu sırasında doğal ot örtüsü sıyrılacak, kök sistemleri zarar görecek zaman içerisinde nitelikli mera florasında bitki tür çeşitliliği azalacaktır. Mera verimliliği için kritik endemik veya lokal türler geri dönüşsüz kayıplara uğrayacaktır. Ges sahaları genellikle çitlerle kapatılarak hayvan girişine kapatılır. DGES projesi bölgede mera fonksiyonunun tamamen kaybolması, otlatma rejiminin bozulmasına neden olacaktır. Flora–fauna–insan dengesi kesintiye uğrayacaktır.

· GES alanı, Kuzeyden Güneye doğru Ege Denizi kıyılarını takip eden bazı balıkçıllar ile kıyı kuşları kuş göçyolları üzerinde bulunmaktadır.

· ÇED dosyasında DGES projesinin tarımda tozlaşmada-döllenmede önemli yer tutan arılara ve böceklere etkileri incelenmemiştir.

· Proje kapsamında yapılacak kazı ve dolgulardan dolayı doğal bitki örtüsünün ortadan kaldırılması ile su erozyonu artacak ve kazı-dolgu ve tesviye işlemleri ile üst toprak tabakası şıkıştırılarak yüzey suyunun yeraltı suyunu beslemesi engellenecektir. Bu yönleri ile dava konusu proje, çevredeki daha alt kottaki tarım alanlarını dolaylı olarak olumsuz etkileyecektir.

Bakanlıktan daha önce “ÇED Olumlu” kararı alan projeye karşı Karaburun halkı, yerel yönetim ve sivil toplum örgütleri uzun süredir itiraz ediyordu. ÇED toplantısının yapılmak istendiği gün köylüler, bakanlık ve şirket yetkililerinin köye girişine izin vermemiş, toplantının araç içinde yapılmış gibi gösterilmesi kamuoyunda büyük tepki çekmişti.

Karaburun Belediyesi projenin iptali için dava açarken, Karaburun Kent Konseyi Başkanı Mustafa Özer de davaya müdahil oldu. Dava kapsamında geçtiğimiz günlerde bilirkişi heyeti bölgede keşif ve inceleme yaptı. İncelemenin ardından hazırlanan bilirkişi raporu, projenin geleceğini doğrudan etkileyecek nitelikte tespitler içeriyor.

“PLANLAMA İLKELERİNE AYKIRI”
Bilirkişi raporunda, projenin İzmir–Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda yer almadığı, ayrıca planlama alanının Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içerisinde bulunduğu vurgulandı. Raporda, farklı koruma statülerine sahip alanlar ile “mera” vasfındaki parsellerin, kadim kullanım amaçları dışında değerlendirilmesinin planlama ilke ve esaslarıyla bağdaşmadığı ifade edildi.

Proje alanının yerleşim alanlarına çok yakın olduğuna dikkat çekilen raporda, tesisin hayata geçirilmesi halinde geri dönülmesi mümkün olmayan çevresel zararların ortaya çıkabileceği belirtildi.

‘MERA ALANLARI YOK OLMA RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA’
Biyoloji ve flora değerlendirmesinde, proje alanının “Çayır–Mera ve Kesin Korunacak Hassas Alan” statüsünde olduğu hatırlatıldı. GES panellerinin kurulumu sırasında doğal bitki örtüsünün sıyrılacağı, kök sistemlerinin zarar göreceği ve bunun floristik çeşitlilikte geri dönüşsüz kayıplara yol açacağı belirtildi.

Raporda özellikle mera verimliliği açısından kritik öneme sahip baklagil türleri ile endemik bitkilerin yok olma riski altında olduğu vurgulandı. GES sahalarının çitlerle kapatılması nedeniyle hayvan girişinin engelleneceği, bunun da mera fonksiyonunun tamamen kaybolması anlamına geldiği ifade edildi.

Ayrıca panellerin oluşturacağı gölgeleme etkisinin, güneşi seven mera türlerini baskılayacağı; istilacı ve ruderal türlerin yayılımını artırabileceği kaydedildi.

‘FAUNA DEĞERLENDİRMESİ YETERSİZ’
Bilirkişi raporunda, nihai ÇED raporunda yalnızca omurgalı hayvanların ele alındığı, omurgasız canlıların tamamen göz ardı edildiği tespitine yer verildi. Güneş panellerinin neden olduğu ısıl yansımanın böcekler ve kuşlar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmediği ifade edildi.

Karaburun Yarımadası’nın hâlihazırda rüzgâr enerji santralleri nedeniyle ciddi bir antropojenik baskı altında olduğuna dikkat çekilen raporda, bu projenin ekosistem bütünlüğünü daha da zayıflatacağı vurgulandı.

Proje alanının kuş göç yolları üzerinde yer aldığı, ayrıca endemik Anatololacerta anatolica türünün yayılış alanında bulunduğu, ancak bu tür için herhangi bir koruma eylem planının hazırlanmadığı da raporda yer aldı.

YERALTI SULARI VE TARIM TEHDİT ALTINDA
Ziraat mühendisliği değerlendirmesinde, ÇED dosyasında tarım ve mera alanlarına yönelik etkilerin bilimsel verilerle ortaya konulmadığı, alınacak önlemlerin somut şekilde açıklanmadığı belirtildi.

Kazı, dolgu ve tesviye çalışmaları sonucunda doğal çatlak yapıların ortadan kalkacağı, bunun da yeraltı suyu beslenmesini ciddi biçimde azaltacağı ifade edildi. Zaten su kıtlığı yaşayan Karaburun’da, bu durumun tarımsal sulamayı olumsuz etkileyeceği vurgulandı.

Raporda ayrıca GES’lerin yarattığı ısıl etkinin, tarımsal tozlaşmada hayati rol oynayan arılar ve böcekler üzerindeki etkilerinin ÇED raporunda hiç ele alınmadığına dikkat çekildi.

“ÇED DOSYASI EKSİK VE YETERSİZ”
Bilirkişi heyeti, çevre mühendisliği açısından da özellikle lityum-iyon elektrik depolama tesisine ilişkin risklerin ve önleyici mühendislik önlemlerinin ÇED raporunda yeterince ortaya konulmadığını belirtti.

Raporda, ÇED dosyasının genel ifadeler ve taahhütlerle hazırlandığı, somut, bilimsel ve araştırmaya dayalı verilerin bulunmadığı açıkça ifade edildi.

ORTAK KANAAT: PROJE UYGUN DEĞİL
Bilirkişi kurulu, tüm bu değerlendirmeler ışığında projenin çevreye ciddi olumsuz etkiler yaratacağı, ÇED dosyasının eksik ve yetersiz olduğu ve bu haliyle projenin belirtilen alanda yapılmasının uygun olmadığı yönünde ortak kanaate vardıklarını rapora geçirdi.

Yakın zamanda mahkemenin vereceği karar bekleniyor.

PROJE HAKKINDA
Projenin gerçekleştirileceği Güneş Enerji Santrali Alanı'nda 24 MWm/16 MWe Kurulu gücünde santral kurulacak. Yine bölgede 545 Wp gücünde 44 bin 37 adet Bifacial Çift Cam Modülü panel ve 333,340 kWe gücünde 48 adet inverter kullanılacak.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Parsel Sorgu Uygulaması'na göre 518 ada 100 ve 101 parsel Mera ve 518 ada 102 parsel ham toprak niteliği taşıyor. Proje alanı, İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında İzmir K-16 paftasında kalmakta olup tesis alanı Çayır-Mera ve Özel Çevre Koruma Bölgesi niteliği taşıyor.

Toplam 32.000.000 kWh/yıl elektrik üretilmesi ve üretilecek olan enerjinin, Karaburun TM OG (TR-1) barası (90 MVA)'' na girdi-çıktı şeklinde bağlanması planlanıyor.

2019 yılında İris Gölü’nün ekolojik yapısını olumsuz etkilediği belirtilen göl kurutma girişimi, basında geniş yer buldu. Bunun üzerine T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu, 20 Aralık 2019 tarihinde toplanarak İris Gölü’ne ilişkin çeşitli kararlar aldı.

Süreç kapsamında 2020 yılında İzmir Valiliği Mahalli Çevre Kurulu tarafından, konunun uzmanlarından oluşan bir komisyon oluşturularak gölle ilgili inceleme ve değerlendirme çalışmalarının başlatıldığı bildirildi.

2 Şubat Dünya Sulak Alanlar Günü dolayısıyla Karaburun Sivil İnisiyatif ve Karaburu Yerel Fok Komitesi’nden yapılan ortak açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“..2019’dan 2026 yılına kadar geçen süre içinde İris Gölü’nde gözlem, kayıt ve belgeleme çalışmalarını sürdürüyoruz. İlgili kurumlarla yürüttüğümüz iletişimler ve Sulak Alan Envanterine de işlenen İris Gölü için hazırlamış olduğumuz teknik raporun tescil çalışmalarına ışık tutacağına olan inancıyla konunun Mahalli Sulak Alan Komisyonu gündemine alınmasını ve İris için Sulak Alan Tescil kararının bir an önce verilmesini bekliyoruz.

Kadim Zamanlardan Beri Göl Olan İris, Karar Bekliyor !...
1.Derece Sit alanı içerisinde kalan İzmir İli, Karaburun ilçesi, Küçükbahçe Mahallesi 563,564,565 ve 566 numaralı parseller üzerinde bulunan İris Gölü’ü kurutma amaçlı kanal açılmasıyla ilgili olarak 2019 yılında soruşturma başlatılmıştı. Karaburun Asliye Ceza Mahkemesi 2023/265 Esas No’lu Dosya’da konu ile ilgili devam eden hukuki süreçte 09.10.2025 tarihinde İris Gölü’nde yapılan bilirkişi keşif incelemesi sonrası mahkemeye sunulan 24.11.2025 tarihli Bilirkişi İncelemesi Raporu’nda;

“..İRİS GÖLÜ nün KADİM ZAMANLARDA OLUŞMUŞ bir göl olduğu,

GÖLÜ KURUTMA amaçlı yapılan çalışmanın İzmir I. Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunun 07.05.1992 tarih ve 3683 sayılı kararı doğrultusunda 1. Derece Doğal Sit Alanı içinde kaldığı, gölü kısmen kuruduğu, bu sebeple göl ve etrafında oluşan doğal habitatın DOĞAL FORMUNA ZARAR VERİLDİĞİ, OLUŞAN ZARARIN GİDERİLMESİNİN UZUN YILLAR SÜRECEĞİ,

2019 yılında açılan kanalın kapatılmasının faydalı ancak yetersiz olduğu, ani aşırı debili yağışlarla gölün suyunun tekrar boşalma itimali olduğu ve acilen rehabilitasyon çalışmasının yapılmasının önem taşıdığı ..” belirtilmiştir.

Ülkemizde pek çok tatlı su gölünün kuruduğu bu dönemde, İris vb. küçük göllerin varlığını sürdürmesi hem bölgemiz hem de yaban hayatı açısından büyük önem taşımaktadır. İris Gölü ve çevresi önemli kuş türlerinin üreme, konaklama ve barınma alanıdır.

Karareis Barajından deşarj edilen suyun İris Gölü’ne kurak dönemlerde aralıklı olarak can suyu olarak verilmesinin gölün yaşatılması için en uygun çözüm olacağı düşüncesiyle önerilerimiz ilgili kurumlarla paylaşılmıştır.

İris İçin Acil Sulak Alan Tescil Kararı!...
Önümüzdeki süreçte İris Gölü’nün yeniden canlanması kurumlar arasındaki iletişim, kararlılık ve uygulama ile önem kazanacaktır. İris için Sulak Alan tescil kararı, İris’e insan eliyle geçmişte yapılmış olan suçların bir daha yaşanmaması adına önemli işlev görecektir. İnsan yaşamı, doğal hayatın korunması ile güçlenir. Doğal alanların korunması sağlıklı ve dengeli bir yaşam adına işlev taşır..”

NE OLMUŞTU?
Yarımada’nın tek doğal sulak alanı olan İris Gölü’nün 70’li yılların sonunda suyunun kanallar açılarak kurutulmaya çalışıldığı, kadastral parselasyon yapılarak özel mülkiyete geçirildiği ve ancak zaman içinde gölün kendini yeniden toparladığı bilinmektedir. İris Gölü’nü kurutmak amaçlı açılan kanallar 1999 yılı topografik haritalarında görülmektedir. Bu bilgiler Göl suyunun birkaç kez bu amaçla boşaltıldığını göstermektedir. Benzer bir girişim 2019 yılında tekrarlanmış, gölün ekolojik karakterini olumsuz yönde etkileyen göl kurutma işlemi, parsel sahipleri tarafından “organik gübre çıkarma amaçlı” denilerek asıl kurutma işlemi gizlenmeye çalışılmıştır. Konu ile ilgili açılan kamu davası devam etmektedir.

2019 yılında, yerel platformlar ortaklığında hazırlanan İris Gölü ile ilgili yapılmış bilimsel çalışma ve gözlemlerin derlendiği bir rapor ilgili kurumlarla paylaşılmıştır. İris’teki bu gelişmeler basında geniş bir şekilde yer almış ve T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma (TVK) Bölge Komisyonu 20.12.2019 tarihinde toplanarak İris Gölü ile ilgili bir dizi karar almıştır. Kanalların ivedilikle kapatılmasını kararlaştıran komisyon, Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 9. ve 65. Maddeleri kapsamında yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına, Karaburun Kaymakamlığı ve Karaburun Belediye Başkanlığı’nca alanın eski haline getirilmesine oy birliğiyle karar vermiştir. 12.02.2020’de ise İris Gölü’nü kurutmak için açılan kanalın ağzı Karaburun Belediyesi tarafından kapatılmıştır. 10.03.2020 tarihli ve 320/2020/01 sayılı İzmir Valiliği Mahalli Çevre Kurulu toplantısında ise İris Gölü ile ilgili konunun uzmanlarından oluşan bir komisyon oluşturulması kararı alınmıştır.

24.11.2020 tarihinde DSİ 2. Bölge Müdürlüğü organizesinde içinde İris Komisyonu üyesi kurumlarla birlikte İris Gölü’nü Kıyı Kenar Çizgisi tespiti çalışmaları için alanın tabii ve suni göller tanımına giren alanlardan olup olmadığına yönelik saha ziyareti yapılmıştır.

İris Gölü saha çalışmasında;

1) İris Gölü’nün doğal ve tabii göl olduğu,

2) DSİ 2.Bölge Müdürlüğü tarafından kıyı çizgisi ve haritalama tespit çalışmalarının yapılması gerektiği,

3) Göl’ün mahalli sulak alan vasfının tespiti için Tarım ve Orman 4. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sorulması, hususları karara bağlanarak tutanak tutulmuştur.

2021 yılında ise DSİ tarafından kıyı kenar çizgisi ve su stok tesbit işlemlerinin tamamlandığını biliyoruz.

2019’dan bugüne süreci takip ederek, bölgede gözlem ve belgeleme çalışmalarını yürüterek İris’i gündemde tutan Karaburun Sivil İnisiyatif ve Karaburun Yerel Fok Komitesi, Türkiye Sulak Alan Envanterine de işlenen İris Gölü için hazırlamış olduğu Teknik Raporu 10.03.2025 tarihinde T.C Tarım ve Orman Bakanlığı T.C. Doğa Koruma ve Milli Parklar İzmir İl Müdürlüğü’ne göndermiştir. Raporun, tescil çalışmalarına ışık tutacağına olan inancıyla konunun Mahalli Sulak Alan Komisyonu gündemine alınmasını ve İris Gölü için sulak alan tescil sürecinin başlatılarak, plânlama, projelendirme, uygulama, bakım, kontrol, denetim vb. çalışmaların hızlandırılmasını istemiştir.

2019’dan 2026 yılına kadar alanda yapılan gözlem çalışmalarında kapatılan kanallarda su sızmasının olduğu saptanmış durumdadır. Ayrıca, İris’te kaçak su kullanımı ve yoğun otlatma baskısı devam etmektedir.