Ozan EKİZ / EGEDESONSÖZ – T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve Dünya Bankası / GFDRR tarafından yönetilen TAFF Teknik Destek Programı kapsamında yürütülen "Dirençli İzmir: Afet Risklerinin Azaltımı İçin Stratejik ve Kapsayıcı Bir Yaklaşım Projesi”nin açılış programı gerçekleştirildi.
Program kapsamında AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar önemli açıklamalarda bulundu. Tatar, 6 Şubat depremi döneminde kurumsal olarak bilgilendirme ve açıklamalarıyla sürecin içerisinde yer almıştı.
‘İZMİR ÜLKENİN GÖZBEBEĞİ AMA ÇOK KIRILGAN BİR YAPIDA’
Tatar, İzmir’in aldığı göçle ilgili olarak kentin bu anlamda sorunlar yaşayabileceğini belirterek, “Eşim ve oğlum burada yaşıyor. İzmir’in afet konusunda gelişime ve farkındalığa ihtiyacı var. Bu proje, İstanbul’da başarıyla yürütülen ve uzun zamandır orada katkılar sağlayan projeye benzer bir projenin İzmir’de yapılabilirliğini sağlayacak. İstanbul’da İSMEP Projesi ile 1536 tane bina güçlendirildi. Bunların arasında kamu projelerimiz var. İSMEP Projesi’nin en önemli içeriklerinden biri de farkındalık. İzmir ülkemizin gözbebeği. Diğer yandan çok kırılgan bir yapıda. Çok sayıda göç alıyor. Göç alan kentlerde afet maruziyeti artıyor. Kentlerde yaşayan nüfus 2030’da yüzde 71 civarına gelecekken, 2050’de ise yüzde 80’e çıkacak. Dünya ekonomisinin neredeyse yüzde 80’i dünya üzerindeki 30 büyük kentten geliyor. Kırsaldan kente yoğun bir göç var, bu göç beraberinde sorunlar getiriyor. Kentte yapı stoku, altyapı ve üstyapı sorunları oluyor” dedi.
‘SAAT KULESİ’NDEN 2 KM İLERLEYİN BAMBAŞKA BİR DÜNYA OLUYOR’
İzmir’deki yapı stokunun önemine değinen Tatar, “İzmir Saat Kulesi’nden 2 km ilerleyin, bambaşka bir dünya oluyor. Önce evler yapılmış, sonra bulunan yere yol yapılmış. İzmir’in yapı stoku iyileştirilmelidir. Riskleri ortaya koymadan ve farkındalık oluşturmadan adım atma refleksi gösteremiyorsunuz. 1999’da büyük bir deprem yaşadık. 6 Şubat’ta 2 milyon 165 bin binada hasar tespiti çalışması gerçekleştirildi. Binaların yüzde 50’si 2000 ve öncesinde inşa edilmiş. Bu binaların içinde ne yazık ki 39 bin bina tamamen yıkılmış. Can kayıpları bu binalarda oluyor. Yönetmeliğin temel amacı yıkılmamasını sağlamak. Yıkılan binaların yüzde 80’i 2000 öncesinde inşa edilmiş. İzmir’de bu binaları çok ciddi şekilde ele alıp dönüştürmek gerekiyor. Bu, devletin tek başına yapabileceği bir şey değil; toplumun da hazır olması lazım” diye konuştu.
‘İZMİR’DE 60 TANE DEPREM GÖZLEM İSTASYONU BULUNUYOR’
Afetler konusunda yapılan projelere değinen Tatar, “Ülkemizde afet yönetimi üç sac ayağı üzerine kuruluyor: TARAP, TAMP ve TASİP planları. Operasyonel olarak ise İRAP var. Her ilin afet riskleri konusunda anayasasıdır ve bütün illerimizde devrededir. Risk yönetimi aşamasını çok iyi yönetmek zorundayız. Öğretim üyesiyken UDSEP’i eleştirirdim ama bugün bakınca çok şeyler yapılmış. İRAP’lar çok emek harcanan planlar. Oranlarımız bizi yanıltmasın. Ege Bölgesi’nde bugün 201 tane deprem gözlem istasyonu bulunuyor ve 60 tanesi İzmir’de yer alıyor” dedi.
‘FAY SAYISI 600’LERE ÇIKACAK’
İlerleyen günlerde yeni diri fay haritasının yayımlanacağını ve fay sayısının artacağını belirten Tatar, “6 Şubat bize çok şey öğretti. Diri fayların paleosismolojik özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma platformu kurduk. 485 adet diri fay segmenti var. İzmir’de karada 17 tane fay var. Diri fay haritası Mart lansmanında güncellenip tanıtımı yapılacak ve sayı 600’lere çıkacak. Türkiye Deprem Risk Haritası sürecine geçiş yapacağız” dedi.
‘BİNALARDA PERDE DUVAR ZORUNLU OLACAK’
Yakın zamanda yayımlanacak tebliğe değinen Tatar, “40 bin bina yıkıldığını söylemiştim. Bina hasar tespiti çok büyük bir veri tabanı oluşturdu. TOKİ konutları yıkılmadı. Tünel kalıp yöntemi ve perde duvar yöntemi kullanılıyor. Şili ve Japonya örneklerini dikkate alıyoruz. Sahada inşaatlar devam ediyor. Çok yakın zamanda bir tebliğ yayımlayacağız. Beş adet maddeyi hayata geçirmek istiyoruz. Binalarımızda perde duvar kullanımını zorunlu hale getiriyoruz. Yüzde 99’luk bir hassasiyetle yıkılmayacak” diye konuştu.
BELEDİYE VE ÜNİVERSİTELERE AKREDİTASYON ÇAĞRISI
AFAD gönüllüleri konusunda belediyelere çağrıda bulunan Tatar, “AFAD’da gönüllü akreditasyon sistemi var. Hepsi gizli kahramanlarımız. Gönüllü sayımız 1 milyon 600 bin kişiye ulaştı. 80 bin sahada eğitim almış arkadaşımız var. İzmir’de toplamda 97 bin gönüllümüz var, bunların 4 bin 600 civarı sahada direkt olarak çalışabilir. İzmir’de akreditasyon süreci tamamlanmış 22 ekibimiz var. Çok yakın zamanda 30 civarında ekibimiz akredite olmuş olacak. Belediyelerimiz arama kurtarma ve diğer alanlarda bu akreditasyon süreçlerine katılsın. Onların desteğine çok ihtiyacımız var. İzmir’de sadece bir üniversitemizin akreditasyonu var; diğer üniversitelerimizi de bu anlamda çağırıyoruz” diye konuştu.
‘İZMİR’DE 26 YILDA 36 BİN DEPREM OLDU’
2020 yılında İzmir’de yıkıcı etkiye sahip olan Sisam Depremi’ne dair açıklamalarda bulunan Tatar, “Önemli bir depremdi. Denizdeki bir faydan kaynaklandı. Sekiz bina tamamen yıkıldı. 731 bina ağır hasar aldı. 599 bina orta hasar aldı. 2 bin 884 hak sahibi oldu ve birçoğunun konutları teslim edildi. Hukuki konulardan dolayı teslim edilmeyen binalar da var. 2000–2026 arasında 36 bin 674 deprem meydana geldi. Dört ve üzeri büyüklükte 219 deprem olmuş. Depremlerin büyük çoğunluğu denizde olmuş. Biz İzmir için deprem senaryoları oluşturduk. Telaş yapmadan ama kararlı bir şekilde bu süreçleri yönetmek zorundayız. Bu kadar güzel bir kentte yaşamanın bedeli var. Bu güzellikleri bu faylar oluşturuyor” dedi.