Metehan UD / EGEDESONSÖZ - İzmir’in Aliağa ilçesinde Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş. tarafından yapılması planlanan Cüruf Depolama Tesisi için yeniden Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı.
Yıllık 2 milyon ton çelikhane cürufu ile 100 bin ton çinko oksit üretiminden kaynaklanacak cürufun depolanmasının planlandığı proje, daha önce verilen “ÇED Olumlu” kararının EGEÇEP ve yurttaşlar tarafından açılan davalar sonucunda yargı tarafından iptal edilmesinin ardından yeniden gündeme geldi.
Habaş’ın Aliağa Şehitkemal Mahallesi’nde hayata geçirmek istediği proje kapsamında, yıllık toplam 2 milyon 100 bin ton cürufun depolanması planlanıyor. Tesisin depolama kapasitesinin yaklaşık 12,4 yıl olması öngörülüyor. Proje alanında sızıntı suyu toplama sistemi ve sızıntı suyu toplama havuzu da kurulması planlanıyor.
Proje için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 10 Kasım 2022 tarihinde ÇED Olumlu kararı verildi. Ancak kararın iptali istemiyle İzmir 3. İdare Mahkemesi’nde iki ayrı dava açıldı. Mahkeme, bilirkişi raporlarını da dikkate alarak ÇED Olumlu kararını iptal etti. Kararda, projenin çevresel etkilerine ilişkin bazı değerlendirmelerin eksik ve yetersiz olduğu tespitlerine yer verildi.
Dava dosyasında özellikle projenin bulunduğu bölgedeki yeraltı ve yüzey suları, hava kirliliği, ağır tonajlı araçların kullanacağı yollar, zeytinlikler, mera alanları, biyolojik çeşitlilik, ekosistem ve habitatlar açısından çeşitli risk ve eksikliklere dikkat çekildi.
Mahkeme kararında, proje alanının ve çevresinin geçirimli ve akifer özellik taşıdığı, bölgedeki bazı su kaynakları ile kuyuların beslenme alanında bulunduğu belirtildi. Ayrıca depolama alanının oluşturulması sırasında zeminde yapılacak müdahalelerin yüzey ve yeraltı sularının beslenmesini olumsuz etkileyebileceği değerlendirildi.
Projenin oluşturabileceği toz emisyonlarının da yönetmeliklere uygun şekilde hesaplanmadığı, bu nedenle olası hava kirliliğinin proje etki alanına ve yakındaki zeytinliklere etkisinin yeterince ortaya konulamadığı kaydedildi.
DANIŞTAY DA İPTALİ ONADI
İzmir 3. İdare Mahkemesi’nin kararları Danıştay 4. Dairesi’ne taşındı. Danıştay, 24 Mart 2025 tarihli kararlarıyla ÇED Olumlu kararının iptaline ilişkin hükmü sonuç itibarıyla onadı. Danıştay kararında, önceki ÇED Raporu’nda tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve projenin çevresel etkilerinin kabul edilebilir seviyelere indirilmesi için gerekli tedbirlerin ortaya konulması gerektiği belirtildi.
Bunun üzerine Bakanlık, 17 Mart 2026 tarihli yazısıyla Habaş tarafından hazırlanacak revize ÇED Raporu’nun, Danıştay’ın iptal gerekçeleri doğrultusunda yeniden değerlendirilmesinin uygun olduğunu bildirdi.
EKSİKLİKLER REVİZE EDİLECEK İDDİASI
Yeni süreç kapsamında mahkeme kararlarında belirtilen hususlara ilişkin modelleme, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmalarının yapıldığı ileri sürüldü. Hazırlanan yeni ÇED çalışmasında, önceki Nihai ÇED Raporu’ndaki bilgi ve belgelerin korunacağı, yargı kararlarında işaret edilen eksikliklere ilişkin düzenlemelerin ise ayrıca gösterileceği ifade edildi. Projenin yeni ÇED sürecinin, Danıştay’ın belirlediği eksikliklerin giderilmesi amacıyla 2009/7 sayılı Genelge kapsamında yürütüleceği kaydedildi.
YILLIK 2,1 MİLYON TON CÜRUF
Projeye göre tesise yılda; 2 milyon ton 10 02 02 kodlu işlenmemiş çelikhane cürufu, 100 bin ton 10 05 01 kodlu birincil ve ikincil üretim cürufu olmak üzere toplam 2,1 milyon ton cüruf kabul edilecek.
Proje Alanı İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda “Tehlikeli Atık Bertaraf Tesisi” ve “Tarım Alanı” olarak işaretlenmiş bölgede kalırken 1 kilometre ötesinde Çıtak Barajı bulunuyor.
Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreci kapsamında 'Halkın Katılım Toplantısı' bölge halkının tepkilerinden dolayı yapılamamıştı
İDK'DA GÜNDEME GELECEK
Proje tanıtım dosyası 28 Ağustos 2026 tarihinde toplanacak olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu'nda masaya yatırılacak.