Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – İzmir’in Bergama ilçesi ile Balıkesir’in Ayvalık ilçesini ilgilendiren önemli bir madencilik projesinde kritik aşamaya gelindi. Fıstık çamlarıyla kaplı Kozak Yaylası’nda Göltaş Granit Andezit Nakliyat Madencilik İnşaat Taahhüt Gıda ve Hafriyat Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından planlanan “Granit Ocağı Alan Genişlemesi Projesi” için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ÇED Olumlu kararı verildi.
23 Temmuz 2026 tarihli son şekli verilen ÇED raporuna göre Bergama’nın Aşağıcuma Mahallesi ile Ayvalık’ın Bağyüzü Mahallesi mevkiindeki iki maden ruhsatı kapsamında mevcut ocak alanının genişletilmesi planlanıyor. Projenin en dikkat çekici boyutlarından biri ise 14,82 hektarlık mevcut ÇED alanının 110,28 hektara çıkarılacak olması.
ÇED dosyasındaki tahmine göre genişleme alanında yaklaşık 8 bin 822 fıstık çamı bulunuyor ve üretim çalışmaları öncesinde çalışma alanındaki ağaçların kesilmesi öngörülüyor.
8 YIL SONRA GELEN ONAY
Öte yandan, kapasite genişlemesi için ilk başvurunun 2018 yılında yapıldığı ortaya çıktı.
14,82 HEKTARDAN 110,28 HEKTARA
Proje, 200801719 ve 201101244 numaralı II-B grubu maden ruhsatları içerisinde gerçekleştirilecek.
İki ruhsat sahasının toplam büyüklüğü 130,18 hektar olarak verilirken, ÇED alanı 110,28 hektar olarak belirlendi.
Daha önce 14,82 hektarlık alanda faaliyet gösteren projenin, 95,46 hektarlık alan artışıyla 110,28 hektara çıkarılması planlanıyor. Böylece ÇED kapsamındaki alan yaklaşık 7,4 kat büyütülmüş olacak.
110,28 hektarlık alanın 76,55 hektarı birinci ocak alanı, 10,54 hektarı ise ikinci ocak alanı olarak belirlendi. Projede ayrıca bitkisel toprak depolama alanı, pasa döküm alanı, şantiye, araç bakım alanı, idari bina, fosseptik ve çöktürme-biriktirme havuzları gibi yardımcı üniteler bulunuyor.
Proje alanının yaklaşık 103,38 hektarı Balıkesir, 6,9 hektarı ise İzmir sınırlarında kalıyor.
YILDA 50 BİN METREKÜP GRANİT
ÇED raporunda ocağın yıllık üretim kapasitesi 50 bin metreküp blok granit, yani yaklaşık 135 bin ton olarak belirlendi.
İki ruhsat sahasının her birinden yıllık 25 bin metreküp granit blok çıkarılması planlanırken, iki sahada aynı anda veya ayrı ayrı çalışma yapılması durumunda toplam kapasitenin 50 bin metreküpü aşmaması öngörülüyor.
Faaliyetin yılda 12 ay, ayda 25 gün ve günde 8 saat, tek vardiya halinde yürütülmesi planlanıyor.
Ancak çıkarılacak 50 bin metreküp granit için yapılacak kazı miktarı çok daha yüksek olacak.
Rapordaki hesaplamaya göre ocak veriminin yaklaşık yüzde 10 olması nedeniyle yıllık 50 bin metreküp blok granit üretimi için yaklaşık 500 bin metreküp kazı yapılması gerekecek. Kazı sonucunda da yaklaşık 450 bin metreküp pasa malzemesi oluşacağı öngörülüyor.
AÇIK OCAK VE PATLATMA YÖNTEMİ
Projede açık ocak işletmeciliği yapılacak.
Pasa malzemesi iş makineleriyle alındıktan sonra yüzeye çıkan granit blokları sökülecek. İş makineleriyle alınmasının mümkün olmadığı bölümlerde ise Trimex yöntemiyle ön kesme patlatması uygulanacak.
Raporda granit üretiminde kapsüle duyarlı emülsiyon patlayıcı ile yemleyici dinamit kullanılacağı belirtiliyor.
ÇEVRESİNDE BAŞKA MADENLER DE VAR
Proje sahasının çevresinde halihazırda çeşitli madencilik faaliyetleri bulunuyor.
ÇED raporuna göre proje alanının yaklaşık 400 metre kuzeydoğusunda İdeal Stone Maden-Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin granit ocağı ve kırma-eleme tesisi, kuzey sınırında Ay Granit Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin granit ocağı, yaklaşık 800 metre doğusunda Granitaş Granit Sanayi ve Pazarlama A.Ş.'nin granit ocağı bulunuyor.
Projenin yaklaşık 250 metre güneyinde ise Hasbay Madencilik Peyzaj Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından işletilen mermer ocağı yer alıyor.
Şirket, çevredeki mevcut tesislerle birlikte oluşabilecek toz emisyonlarını kümülatif olarak değerlendirdiğini belirtiyor.
TARIM VE ORMAN ALANLARI
ÇED raporunda proje sahasının bağ ve fıstıklık vasıflı şahıs parselleri ile kadastro dışı Hazine arazilerinden oluştuğu belirtiliyor.
Genişleme yapılacak tapulu araziler için satın alma veya kiralama yoluna gidileceği ifade ediliyor. Tarım alanlarında faaliyet yürütülebilmesi için de 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında gerekli izinlerin alınacağı, izinler tamamlanmadan faaliyete başlanmayacağı kaydediliyor.
Rapora göre İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda proje alanının bir bölümü “Tarım Arazisi”, bir bölümü ise “Orman Alanı” olarak gösteriliyor.
DOĞAL SİT ALANINDA KALAN BÖLÜM VAR
Projenin bir başka dikkat çekici yönü ise ÇED alanının bir bölümünün doğal sit statüsünde bulunması.
Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nün değerlendirmesinde, ÇED alanının kısmen “Doğal Sit-Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” içerisinde kaldığı tespit edildi.
BÜYÜKŞEHİR: JEO PARK OLARAK DEĞERLENDİRİLEBİLİR
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin proje hakkındaki görüşünde ise bölgenin doğal ve jeolojik özelliklerine dikkat çekildi.
Belediye, İzmir Kuzey Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları kapsamında İzmir ve Balıkesir sınırlarında bulunan Madra Dağı ve çevresinin jeomorfolojik açıdan zengin bir niteliğe sahip olduğunu ve Jeopark Alanı olarak değerlendirilebileceğini belirtti.
Büyükşehir ayrıca RURITAGE projesi kapsamında Dikili, Bergama ve Kınık'taki kırsal alanların kültürel ve doğal miras potansiyellerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir kalkınmanın hedeflendiğine dikkat çekti.
Belediyenin görüşünde, granit ocağının mevcut ve genişleme yapılacak sınırlarının Jeopark Alanı olarak değerlendirilen bölge içerisinde kaldığı ifade edildi.
1/25.000 ölçekli nazım imar planı, plan notları ve raporunda tarım, orman, makilik ve mera alanları ile tüm çevresel değerlerin korunmasının temel hedeflerden biri olduğu belirtilirken, madencilik faaliyeti nedeniyle ağaç ve bitki dokusunun zarar görebileceği ve doğal yapının bozulabileceği uyarısı yapıldı.
Büyükşehir, alanların sonradan rehabilite edilmesinin tahribata maruz bırakılmaması yönündeki gerekliliği ortadan kaldırmayacağını da değerlendirdi.
8 BİN 822 FISTIK ÇAMI TAHMİNİ
ÇED dosyasında proje alanının yüzeyinde fıstık çamlarının bulunduğu ve üretim çalışmalarından önce çalışma alanındaki bitki örtüsünün temizlenerek fıstık çamlarının kesileceği belirtiliyor.
Bu hesaba göre 110,28 hektarlık proje alanında yaklaşık 8 bin 822 fıstık çamı bulunduğu öngörüldü.
HALKIN KATILIMI TOPLANTISI YAPILAMADI
Projenin ÇED sürecine ilişkin raporda yer alan en dikkat çekici bilgilerden biri de halkın katılımı toplantılarıyla ilgili.
ÇED süreci kapsamında Balıkesir'deki toplantının 24 Ekim 2018 tarihinde Bağyüzü Mahallesi Çınarlı Kıraathanesi'nde, İzmir'deki toplantının ise 25 Ekim 2018 tarihinde Aşağıcuma Mahallesi Kahvehanesi'nde yapılması planlandı.
Ancak ÇED raporunda, toplantıların gerçekleştirilemediği belirtiliyor.
Raporda yer alan ifadeye göre İl Müdürlüğü ve Bakanlık yetkilileri toplantı yerlerine giderken, halkın projeye karşı olması ve bilgilendirilmek istemediğini belirtmesi nedeniyle halkın katılımı toplantılarının yapılamadığı kaydediliyor.
Buna rağmen ÇED süreci ilerledi ve projenin son şekli verilen raporu 23 Temmuz 2026 tarihinde hazırlandı.
41 YILLIK MADEN FAALİYETİ ÖNGÖRÜLÜYOR
ÇED raporunda projenin ömrü için iki ayrı hesaplama bulunuyor.
Sahadaki mümkün rezerv miktarı 78 milyon 354 bin metreküp olarak hesaplanıyor. Yıllık toplam üretim ve pasa miktarı 500 bin metreküp kabul edildiğinde teorik proje ömrü yaklaşık 157 yıl olarak veriliyor.
Ancak ocak alanlarına ilişkin kübaj hesaplamasında toplam 20 milyon 512 bin 446 metreküp hacim hesaplandı.
Bu miktarın yıllık 500 bin metreküplük kazı ile işletilmesi halinde ise proje ömrünün yaklaşık 41 yıl olacağı belirtiliyor.
RUHSATLARDA DİKKAT ÇEKEN TARİHLER
ÇED raporunda kullanılan iki maden ruhsatının başlangıç ve bitiş tarihleri de yer alıyor.
Buna göre 200801719 numaralı ruhsat 25 Ekim 2011 tarihinde, 201101244 numaralı ruhsat ise 22 Ekim 2014 tarihinde alınmış.
Raporda bu ruhsatların bitiş tarihleri ise sırasıyla 25 Ekim 2021 ve 22 Ekim 2024 olarak belirtiliyor.
Aynı ruhsat sahaları için daha önce, 2 Mart 2017 tarihli ve 201764 sayılı kararlarla toplam 14,82 hektarlık alan bakımından “ÇED Gerekli Değildir” kararları alınmıştı.
Yeni proje ile söz konusu alanın 110,28 hektara çıkarılması planlanıyor.
