İZSU'nun 250 milyonluk projesine uzmanından yorum: Alsancak'ın tamamına yetmez!

Berivan KAYA/EGEDESONSÖZ- İzmir Büyükşehir Belediyesi İZSU Genel Müdürlüğü’nün 250 milyon liralık yatırımla yürüttüğü yağmur suyu altyapı projesinde çalışmalarını Çevre Mühendisi M. Faruk İşgenç değerlendirdi. İşgenç, projenin kapsamı, kapasitesi ve olası etkilerine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

KONAK’IN TAMAMINA ÇÖZÜM GETİRMEZ
Alsancak, Kültür ve Mimar Sinan mahallelerini kapsayan projenin, Konak ilçesinin tamamına çözüm getirecek ölçekte olmadığını vurgulayan İşgenç, “Alsancak Kültür Mahallesi alanı 510 dönüm ve Mimar Sinan Mahallesi alanı 830 dönüm olup, bu iki mahallenin toplam alanı, 113 mahallesi bulunan 24 bin 380 dönümlük alana sahip Konak ilçe alanının ancak yüzde 5,5’ini oluşturmaktadır. Dolayısı ile söz konusu yağmur suyu şebekesi inşası Konak ilçesi yağmur sularının bile hepsini toplayıp, denize deşarj edecek kapasitede olmayıp, Kültür ve Mimar Sinan Mahallesi’ne düşen yağmur sularını toplayıp, terfi merkezleri ile denize deşarjını sağlayacak nitelik ve kapasitedir” dedi.

YAĞMUR SUYU ŞEBEKELERİ İNŞA EDİLMELİ
Yağmur sularının doğrudan denize verilmesinin çevresel etkilerine de değinen İşgenç, “Yağmur sularının atık sularla birlikte toplanarak, ortak bir kollektör hattı ile atıksu arıtma tesislerine iletildiği ve arıtıldığı ve Birleşik Şebeke olarak tanımlanan atıksu ve yağmur suyu toplama iletme ve arıtma sistemleri de dünyada mevcuttur. Bu sistemlerde, kollektör hatları bitişiğinde, yüksek debili yağmur suyu – atıksu karışımlarını birkaç saat süre ile depolayacak kapasitede ve genellikle yer altına inşa edilmiş bekletme tankları olarak tanımlanan ve hesaplamalar sonucu belirlenecek sayıda bekletme tankları tesis edilir. Yağmur suyu-atıksu debisi azalmaya başlayınca, bu bekletme tanklarındaki karışık sular kollektörlere verilerek, atıksu arıtma tesislerine ulaşmaları ve arıtılmaları sağlanır. Yağmur suyu şebekesi ile ayrı olarak toplanan ve doğrudan denize deşarj edilecek suların içerdiği kirlilik, yağmur suyu-atıksu karışımına göre çok daha düşük olacaktır. İklim değişimi, yağış rejimlerinde de değişikliğe yol açmaktadır. Bölgemizde, bu değişikliklerin yağışlarda toplam olarak azalma, yağış sürelerinde kısalma ile kendini göstereceği beklenilmektedir. Sonuç olarak daha seyrek ancak daha şiddetli yağışlar yaşayacağımız dikkate alınarak, yağmur suyu şebekelerinin bu koşullara uygun şekilde inşa edilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır ki bu aynı zamanda yağmur suyu şebekelerinin inşasının daha yüksek maliyetlere yol açacağı anlamına gelmektedir” ifadelerine yer verdi.

YERALTI SULARINI BESLEME POTANSİYELİ OLDUKÇA ZAYIF
İzmir YTE akademisyenlerince yapılmış bir çalışmada, metropol bölgedeki kentsel alanların yüzde 90’a yakın bir kısmının geçirimsiz zeminden oluşuğu ifade edildiğini vurgulayan İşgenç, “Dolayısı ile mevcut durumda, metropol alanda, yağmur sularının yeraltı sularını besleme potansiyeli oldukça zayıftır. Dolayısı ile, Konak İlçesi toplam alanının ancak yüzde 5,5’ini oluşturan alandaki yağmur suyu şebekesinin yeraltı su dengesi üzerinde belirgin bir etkisi olması beklenmemelidir. Ancak, İzmir Kültürpark’ın Mimar Sinan Mahallesi sınırları içerisinde ve alanının, Mimar Sinan Mahallesi’nin yarısı kadar olduğu dikkate alınacak olursa, Kültürpark civarındaki sokak ve caddelerden toplanan yağmursularının, Kültürpark alanında teşkil edilecek yeraltı yağmursuyu depolama tanklarında depolanması, bu yağmur suları ile Kültürpark yeşil alanının sulama suyu ihtiyacının bir bölümünün sağlanması ve böylelikle, son yıllarda çok önemli verildiği ifade edilen yağmursuyu hasadı konusunda önemli bir adım atılabilirdi. Şu anda gerçekleştirilmekte olan projede bu hususun yer almaması ise yakın gelecekte böyle bir projenin gerçekleştirilmesi için engel değildir” dedi.

KÖRFEZ'İN SU KALİTESİNİ ETKİLER
İzmir Büyük Kanal Projesi, Ana Kuşaklama Kanalı’nın atıksularla beraber yağmur sularını da alarak, Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi’ne (Çiğli AAT) kadar iletmesi esas alınarak projelendirildiğini ve inşa edildiğini dile getiren Faruk İşgenç, “Nitekim, Ana Kuşaklama Kanalı üzerindeki son pompa istasyonu olan Çiğli Atıksu Pompa İstasyonu kapasitesi 32 metreküp/saniyedir. Ancak, 2000 yılında 7 metreküp/saniye kapasiteyle işletmeye alınan Çiğli AAT kapasitesi, 2025 yılında 8,5 metreküp/saniyeye çıkarılabilmiştir. Ancak, İzmir Metropol Alanındaki mevcut 4 bin km uzunluğundaki kanalizasyon şebekesi, yağmur sularını da alacak kapasitede değildir ve bu durum, yağışlı havalarda, yağış şiddet ve süresine bağlı olarak önemli bir miktar yağmur suyu-atıksu karışımının denize ulaşmasına yol açmaktadır. İzmir Körfezi su kalitesi üzerinde önemli etkileri olan bu durumun önlenmesi için, metropol alanda 2 bin km civarında ayrık yağmur suyu şebekesine ihtiyaç olduğu dikkate alınırsa, hem İzmir İç Körfez su kalitesinin korunup, iyileştirilmesi hem de bu yılın ilk Ocak ve Şubat aylarında sokak ve caddelerde sıkça gördüğümüz su baskınlarının önlenmesi açısından, ayrık yağmur suyu şebekesi planlama, projelendirme ve inşa çalışmalarının öncelikli projeler olarak değerlendirilmeleri ve hayata geçirilmeleri yaşamsaldır. ” ifadelerine yer verdi.

İşgenç açıklamasının devamında şu ifadelere yer verdi.

“Kentteki yeşil alanların sulanmasında ve yeraltı suyu beslenmesinde yağmur sularının kullanılması, yaşadığımız küresel ısınma, iklim değişikliği ve bunun sonucunda giderek etkisini arttıran kuraklık süreçlerinde daha çok uygulama alanı bulmaktadır. Genel olarak Yağmursuyu Hasadı olarak tanımlanan bu uygulamaların öncelikle pilot uygulamalar olarak gerçekleştirilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve sonrasında da yaygınlaştırılması yararlı olacaktır”