EGEDESONSÖZ - İzmirli bir annenin, çocuklarının babası tarafından Hollanda’ya götürülmesini engellemek için başlattığı hukuk mücadelesi, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) tarihi nitelikteki ihlal kararıyla zaferle sonuçlandı. Yüksek mahkeme, Lahey Sözleşmesi gerekçe gösterilerek üç küçük kız çocuğunun mutat meskenleri olan Hollanda’ya iade edilmesi kararını, "çocuğun üstün yararı" gözetilmediği gerekçesiyle kusurlu buldu ve yürütmeyi durdurdu.
Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre süreç, Türk vatandaşı anne Ş.G. ile Hollanda vatandaşı eski eşi C.T.’nin boşanmasının ardından başladı. Çiftin bu evlilikten dünyaya gelen 2016 doğumlu bir ve 2017 doğumlu ikiz olmak üzere üç kız çocuğu bulunuyordu. Anne Ş.G., 2022 yazında çocuklarıyla birlikte memleketi İzmir’e geldi ve bir daha Hollanda’ya dönmedi. Bunun üzerine baba, "çocuklarım rızam dışında alıkonuluyor" iddiasıyla Lahey Sözleşmesi kapsamında iade süreci başlattı ve Adalet Bakanlığı aracılığıyla İzmir’de dava açıldı.
İzmir 8. Aile Mahkemesi’nde görülen davada hazırlanan sosyal inceleme raporlarında çocukların öz bakımını İzmirli annenin eksiksiz sağladığı, çocukların anneyle çok sıcak bir bağ kurduğu, babayla görüşmek istemedikleri ve ona karşı tepkisel yaklaştıkları uzmanlarca kayıt altına alındı. Ayrıca anne Ş.G., babanın çocukların yanında pornografik görüntüler izlediğini belirterek cinsel istismar şüphesine dikkat çekti. İzmir’deki yerel mahkeme ve istinaf bu haklı gerekçelerle iade talebini reddetti. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uluslararası sözleşmenin maddelerini mekanik bir şekilde yorumlayarak "yaş küçüklüğü ve ortama alışmanın iadeden kaçınma sebebi olamayacağını" savundu ve iade kararı verilmesi için yerel mahkeme kararını bozdu. Bozma kararına uymak zorunda kalan yerel mahkeme de çocukların Hollanda'ya iadesine hükmetti.
Nihai kararın ardından pes etmeyen İzmirli anne, avukatı Simge Öztürk Akar aracılığıyla Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. Bu süreçte İzmir’de yeni bir evlilik yapan ve bir kız çocuğu daha dünyaya getiren annenin çığlığı yüksek mahkemede karşılık buldu. Anayasa Mahkemesi, yerel mahkemelerin babanın Hollanda’daki yaşam koşullarını ve iade durumunda çocukların uğrayacağı psikolojik yıkımı hiç araştırmadığını tespit etti. AYM, adeta bir ders niteliğindeki ihlal kararında, doğumlarından itibaren anne şefkatiyle büyüyen, Türkiye'deki ortama uyum sağlayan ve İzmir'de yeni doğan kardeşleriyle bir aile ortamı kuran çocukların, anneden ve kardeşlerinden koparılarak bilmedikleri bir ülkeye gönderilmesinin psikososyal gelişimleri açısından travmatik sonuçlar doğuracağını, mahkemelerin çocukların üstün yararı ile Lahey Sözleşmesi arasındaki dengeyi kuramadığını vurguladı
Anayasa Mahkemesi, oybirliğiyle İzmirli annenin Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Bu tarihi zaferle birlikte, çocukların Hollanda’ya gönderilmesine ilişkin karar, yargılama bitene kadar geçici olarak durduruldu ve çocuklar annelerinin yanında, İzmir’de kalmaya devam edecek. Hak ihlalinin ortadan kaldırılması amacıyla dosya yeniden yargılama yapılması için İzmir 8. Aile Mahkemesi’ne geri gönderilecek.