EGEDESONSÖZ – TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, Konak Kuruçay Mahallesi’nde Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları’na (TCDD) ait 10 bin 620 metrekarelik araziyi ticaret alanına dönüştüren ve zemin artı 24 kata kadar yapılaşma öngören imar planı değişikliğine karşı dava açtı. İzmir 7. İdare Mahkemesi’nde açılan davada planın yürütmesinin durdurulması ve iptali istendi. Oda, mevcut demiryolu ve yol kullanım kararlarının kaldırılmasına, kamuya ait alanın ticarileştirilmesine ve yapılaşma yoğunluğunun artırılmasına itiraz etti.
24 KATA KADAR YAPILAŞMA
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 22 Haziran 2026 tarihinde onaylanan 1/5.000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği, Konak ilçesi Kuruçay Mahallesi’ndeki 1384 ada 15 parseli kapsıyor.
Toplam 10 bin 620,78 metrekare büyüklüğündeki ve mülkiyetinin tamamı TCDD’ye ait olan parselin mevcut plandaki “DDY Alanı” ve “Yol” kullanımları değiştirilerek “Ticaret Alanı” ve “Park” fonksiyonları getirildi. Yeni planda ticaret alanı için emsal 2.00, yapı yüksekliği ise zemin katın üzerine 24 kat olacak şekilde belirlendi. Yapı yaklaşma mesafesi de tüm cephelerde 10 metre olarak düzenlendi.
Bakanlık, bu değişikliğin gerekçesini 5335 sayılı Kanun’un 32. maddesine dayandırdı. Taşınmazın "TCDD işletmecilik fazlası" olduğu belirtilerek, buradan elde edilecek gelirin yeni demiryollarının bakımı, onarımı ve yeni araçların temininde kullanılacağı savunuldu.
ENDÜSTRİYEL MİRAS VURGUSU
Şehir Plancıları Odası’nın dava dilekçesinde, parselin çevresindeki Alsancak Garı, TEKEL, Sümerbank, TARİŞ ve Havagazı yapılarının İzmir’in sanayi ve liman kenti kimliğini yansıtan önemli endüstriyel miras alanları olduğu vurgulandı.
Oda, plan değişikliğiyle mevcut plan kararlarının ve kamusal kullanım yaklaşımının ortadan kaldırıldığını, yapılaşma yoğunluğunun artırıldığını ve endüstri mirası niteliğindeki kültür varlıklarının çevresinin yüksek yoğunluklu ticaret yapılaşmasına açıldığını savundu.
“RİSKLİ YAPI TESPİTİ İMAR ARTIŞININ GEREKÇESİ OLAMAZ”
Plan değişikliğinin gerekçeleri arasında parselde bulunan riskli yapı tespitine de yer verildi. Şehir Plancıları Odası ise 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un amacının can ve mal güvenliğini sağlamak ve sağlıklı yaşam alanları oluşturmak olduğunu belirterek, riskli yapı tespitinin kamusal alanların ticarileştirilmesi ve ayrıcalıklı imar artışları için yasal gerekçe oluşturamayacağını savundu.
Oda, dava konusu plan değişikliğinin plan bütünlüğünü ve sosyal-teknik altyapı dengesini bozduğunu, üst ölçekli plan hükümlerine aykırı olduğunu ve sosyal-kamusal donatı alanlarının eşdeğer alan ayrılmadan azaltıldığını öne sürdü. Açıklamada ayrıca, artan kullanım ve yapılaşma yoğunluğunun kentsel teknik altyapı üzerindeki etkilerinin ortaya konulmadığı ve planın bilimsel, nesnel gereklilik analizlerine dayanmadığı ifade edildi.
Yapılan açıklama şu şekilde:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 22.06.2026 tarihli ve 15955523 sayılı yazısı ile onaylanan “İzmir İli, Konak İlçesi, Kuruçay Mahallesi sınırları içerisinde yer alan ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında Riskli Yapı Tespiti bulunan 1384 ada 15 parsel numaralı taşınmaza ilişkin "Ticaret Alanı" amaçlı hazırlanan 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği”nin yürütmesinin durdurulmasına ve takiben iptaline karar verilmesi talebi ile 25.09.2026 tarihinde İzmir 7. İdare Mahkemesi’nin 2026/1422 E. nolu dosyasına kayden dava açılmıştır.
Söz konusu parsel; yürürlükteki İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 21.01.2011 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Yeni Kent Merkezi Nazım İmar Planında, ''Devlet DemirYolu-Banliyö'' ve ''Taşıt Yolu'' kullanımlarında; İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 27.01.2012 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Yeni Kent Merkezi (Alsancak Liman Arkası Kesimi) Uygulama İmar Planında, “DDY Alanı” ve “2. ve 3. Derece Kentiçi Yollar” kullanımlarında kalmaktadır.
Söz konusu plan değişiklikleri ile alanın mevcut plan kararları ve kamusal kullanım yaklaşımı ortadan kaldırılmış, parselin yapılaşma yoğunluğu artırılmış ve endüstri mirası niteliğindeki kültür varlığının çevresi ticaret odaklı yüksek yoğunluklu yapılaşmaya açılmıştır.
Söz konusu parsele ilişkin;
● İzmir İli Konak İlçesi, Kuruçay Mahallesi’nde yer alan 1384 Ada 15 Parselin 10620.78 m2 büyüklüğünde olup “Ev Ve Çiçek Bahçesi ” vasıflı bir parsel olduğu,
● Parselin mülkiyetinin tamamının T.C. Devlet Demiryollarına ait olduğu,
● Parselin çevresinde Liman Arkası Bölgesinde yer alan, endüstriyel miras yapısı olan Alsancak Garı, TEKEL, Sümerbank, TARİŞ, Havagazı yapıları gibi İzmir’in sanayi ve liman kenti kimliğini ifade eden önemli ulaşım, hizmet ve üretim yapıları ile çevrili olduğu,
● Yürürlükteki İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 21.01.2011 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Yeni Kent Merkezi Nazım İmar Planında, ''Devlet DemirYolu-Banliyö'' ve ''Taşıt Yolu'' kullanımlarında kaldığı,
● Yürürlükteki İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 27.01.2012 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Yeni Kent Merkezi (Alsancak Liman Arkası Kesimi) Uygulama İmar Planında, “DDY Alanı” ve “2. ve 3. Derece Kentiçi Yollar” kullanımlarında kaldığı,
● Dava konusu Plan Değişikliği kapsamında “E=2.00, Yençok=Z+24 kat” yapılaşma koşullu “Ticaret Alanı” bir kısmının ise “Park Alanı” olarak, Ticaret Alanı için “10 metre” yapı yaklaşma mesafesi belirlendiği,
tespit edilmiştir.
Plan değişikliğini gerekçelerinden biri olan alanda bulunan ‘Riskli Yapı’ tespiti ile meşrulaştırmaya çalışılmaktadır. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un temel amacı, afet riski altındaki yapıların tasfiye edilerek can ve mal güvenliğinin sağlandığı, sağlıklı ve güvenli yaşam alanlarının oluşturulmasıdır. Bir parselde riskli yapı bulunması veya o alanın riskli alan ilan edilmesi o parselde kentsel donatı alanlarının kaldırılmasının, kamuya ait alanların ticarileştirilmesinin ve ayrıcalıklı imar artışlarının sağlanmasının yasal bir gerekçesi olamaz.
Dava konusu plan değişikliği; plan bütünlüğünü ve sosyal ve teknik altyapı dengesini bozması, üst ölçekli plan hükümlerine aykırı olması, sosyal ve kamusal donatı alanlarının eşdeğer alan ayrılmaksızın azaltılması, bilimsel ve nesnel gereklilik analizlerine dayanmaması ve artan kullanım ve yapılaşma yoğunluğunun kentsel teknik altyapı üzerindeki etkilerinin ortaya konulmaması nedenleriyle şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına açıkça aykırıdır.
