EGEDESONSÖZ – İzmir’in Pınarbaşı, Bornova ve Karşıyaka banliyölerinde yaşayan Yahudi topluluklarının tarihçesi, kültürel mirası ve günlük yaşamını mercek altına alan yeni bir kitap yayımlandı. Siren Bora’nın kaleme aldığı “İzmir Banliyölerinde Yahudiler: Pınarbaşı Bornova Karşıyaka”, Yakın Kitabevi tarafından okurlarla buluşturuldu.
Kitap, Pınarbaşı Yahudilerinin tarihçesinden somut kültür varlıklarına kadar kapsamlı bilgiler sunarken, Bornova Yahudi Mezarlığı’ndaki mezar taşlarının envanteri ve bazı taşların fotoğraflarıyla birlikte transliterasyonunu içeriyor. Ayrıca, Bornova Alliance Israélite Universelle Ziraat Okulu’ndan başlayıp günümüzde Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi’ne uzanan eğitim süreci ayrıntılarıyla anlatılıyor.
Karşıyaka Yahudi Cemaati de kitapta ele alınan konular arasında. Mahallenin yeri, “kurtijolar” ve günlük yaşam hakkında bilgiler verirken, 1920–1922 yılları arasında cemaate mensup ailelerin isim listesi de yer alıyor.
Kitabın kaynakçaları ise İzmir, İstanbul, Paris ve Kudüs’teki Osmanlıca, İbranice, Ladino, Raşî ve Fransızca belgeleri kapsıyor. Kitap, İzmir Yahudi mahallerinin yalnızca Birinci ve İkinci Juderia’dan ibaret olmadığını, Bornova ve Karşıyaka gibi banliyölerin de bu tarihsel mozaiğin önemli parçaları olduğunu ortaya koyuyor.
Siren Bora’nın eseri, bugüne dek araştırılmamış ya da yazılmamış pek çok konuya ışık tutuyor ve İzmir’in Yahudi cemaatlerinin öyküsünü özgün bir bakış açısıyla sunuyor.
Kitap tanıtım yazısından:
Banliyö sözcüğü, bir kentin sınırları dahilinde merkeze uzak bölgelerde kurulan yaşam alanlarını ifade eder. Osmanlı Dönemi'nde Anadolu'da kurulan ilk örnekler, Bornova ve Karşıyaka banliyöleridir. Eğer bir banliyö, kent sınırları dahilinde kurulan yaşam alanını ifade ediyorsa; o yaşam alanı dahilinde kurulan mahalleler de kentten bağımsız telaffuz edilemez, kentten bağımsız değerlendirilemez.
Kısacası 19. yüzyılın sonunda İzmir Yahudi mahalleleri, sadece Birinci Juderia ve İkinci Juderia'dan ibaret değildir. İzmir'in dört Yahudi mahallesi mevcuttur. Bunlar, Birinci Juderia, İkinci Juderia, Bornova Yahudi Mahallesi ve Karşıyaka Yahudi Mahallesi'dir. Pınarbaşı Yahudi Cemaati ise özgün ve sıra dışıdır. Öyküsü de diğer cemaatlerin öyküsünden oldukça farklıdır.
Kitap arka kapak yazılarının çarpıcı, göz alıcı, içeriğe ilişkin merak uyandırıcı cümleler içermesi tavsiye olunur. Kanımızca, bugüne dek araştırılmamış, yazılmamış hususlara değinen bu kitap, okuru cezbetmeye muktedir cümlelere ihtiyaç duymayacaktır...