EGEDESONSÖZ – İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, İzmir’in farklı ilçelerindeki arkeolojik ve taşınmaz kültür varlıklarına ilişkin dikkat çeken kararlar aldı. Foça’da yapılan bilimsel kazılarda ortaya çıkarılan yapı kalıntıları ve nekropol alanının komşu parsellere yayıldığının belirlenmesi üzerine 6 parselin arkeolojik sit derecesi yükseltildi. Bergama’nın Yerlitahtacı Mahallesi’nde ise Roma dönemine ait mezar, yapı kalıntısı ve gözetleme kulesi kalıntılarının bulunduğu alanlar 1. ve 3. derece arkeolojik sit olarak tescillendi. Dikili Çandarlı’da ise Cumhuriyet İlkokulu binası ile önündeki çeşme korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildi.
FOÇA’DA SİT DERECELERİ DEĞİŞTİRİLDİ
Kurulun 3 Eylül 2026 tarihli ve 25025 sayılı kararıyla Foça’nın İsmetpaşa Mahallesi’ndeki bazı parsellerin arkeolojik sit derecelerinde değişikliğe gidildi.
Karara konu alan, daha önce İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 9 Eylül 1993 tarihli kararıyla belirlenen, İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 8 Mart 2017 tarihli kararıyla sınırları son halini alan 3. derece arkeolojik sit içerisinde bulunuyordu.
Ancak 1816 ada 3 parselde gerçekleştirilen sondaj ve bilimsel kazılar sırasında önemli arkeolojik kalıntılar ortaya çıkarıldı. Söz konusu parselin sit derecesi, 30 Kasım 2022 tarihli kurul kararıyla 1. derece arkeolojik sit olarak değiştirilmişti.
Kurulun son kararında ise 1816 ada 3 parseldeki bilimsel kazılarda Geometrik Dönem’den Roma Dönemi’ne kadar kesintisiz devam eden arkeolojik bulgulara ulaşıldığı belirtildi.
Kazılarda 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında taşınmaz kültür varlığı niteliğinde değerlendirilen çeşitli yapı kalıntıları, işlikler ve seramik fırınlarının yanı sıra bir nekropol alanı da tespit edildi.
NEKROPOLÜN KOMŞU PARSELLERE YAYILDIĞI BELİRLENDİ
Kurul kararında, ortaya çıkarılan nekropol alanı ile diğer arkeolojik yapı kalıntılarının komşu parsellere de dağılım ve yayılım gösterdiği değerlendirmesine yer verildi.
Bu kapsamda daha önce 3. derece arkeolojik sit olarak tescilli olan 1816 ada 4, 5, 6 ve 7 parsellerin 2. derece arkeolojik sit, 1816 ada 1 ve 2 parsellerin ise 1. derece arkeolojik sit olarak belirlenmesi uygun bulundu.
Böylece Foça’daki söz konusu 6 parselin sit statüsü, bölgede gerçekleştirilen bilimsel kazılardan elde edilen bulgular doğrultusunda yeniden düzenlenmiş oldu.
Kurul, karar eki sit paftası ve tescil fişini de uygun buldu.
BERGAMA’DA ROMA DÖNEMİNE AİT ÜÇ ALAN TESCİLLENDİ
Kurulun 1 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla Bergama’nın Yerlitahtacı Mahallesi’nde bulunan 176 ada 1 parselde üç farklı arkeolojik alan için tescil kararı alındı.
Kamu mülkiyetindeki orman parselinde bulunan arkeolojik alanlar, 2025 yılında gerçekleştirilen Bergama-Kınık İlçeleri Arkeolojik Yüzey Araştırması sırasında Prof. Dr. Felix Pirson başkanlığındaki ekip tarafından tespit edildi.
Kurul kararlarında alanlar, araştırmanın Bakanlık Temsilcisi Sonuç Raporu'nda 20, 21 ve 22 numaralı buluntu yerleri olarak tanımlandı.
20 NUMARALI BULUNTU YERİ: ROMA DÖNEMİ MEZARI
Kurulun 25001 sayılı kararında, 20 numaralı buluntu yeri olarak ifade edilen alanda Roma Dönemi’ne ait bir mezar bulunduğu belirtildi.
Kurul, Roma Dönemi’ne ait mezar ve çevresinin karar eki 1/5000 ölçekli haritada gösterilen sınırlar içerisinde 1. ve 3. derece arkeolojik sit olarak tescil edilmesine karar verdi.
21 NUMARALI ALANDA MEZAR VE YAPI KALINTISI
21 numaralı buluntu yerinde ise Roma Dönemi’ne ait mezar ve yapı kalıntısı tespit edildi.
Kurul, yapı kalıntısı, mezar ve çevresini de 1/5000 ölçekli haritada belirlenen sınırlar içerisinde 1. ve 3. derece arkeolojik sit olarak tescilledi.
Bu alanla ilgili kararın hazırlanmasında 2025 yılı yüzey araştırmasının yanı sıra Kurul Müdürlüğü uzmanlarının raporu ve ilgili kurumlardan alınan görüşler de değerlendirildi.
22 NUMARALI ALANDA GÖZETLEME KULESİ
Aynı parselde tespit edilen 22 numaralı buluntu yerinde ise Roma Dönemi’ne ait bir gözetleme kulesi kalıntısı bulunduğu belirtildi.
Kurul, gözetleme kulesi kalıntısı ile çevresini de 1. ve 3. derece arkeolojik sit olarak tescil etti.
Bergama’daki üç kararın tamamında sit sınırları, kurul kararlarına eklenen 1/5000 ölçekli haritalar üzerinden belirlendi ve sit paftaları ile sit fişleri kurul tarafından uygun bulundu.
ÇANDARLI’DA CUMHURİYET İLKOKULU KORUMA ALTINA ALINDI
Kurulun aynı tarihli bir diğer kararı ise Dikili’nin Çandarlı Mahallesi’ndeki Cumhuriyet İlkokulu ile önündeki çeşmeye ilişkin oldu.
1537 ada 1 parselde bulunan ve mülkiyeti Hazine’ye ait olan taşınmazın imar planında eğitim alanında kaldığı belirtildi. Parsel üzerinde bulunan Çandarlı Cumhuriyet İlkokulu binası ile taşınmazın önündeki çeşmenin korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı niteliğinde olduğu tespit edildi.
Kurul, söz konusu yapı ve çeşmenin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 6. maddesinde belirtilen kriterleri taşıdığını değerlendirdi.
Bu doğrultuda okul binası ve çeşme, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edildi.
Yapı grubunun ise 2. grup olarak belirlenmesine karar verildi.
Kararla birlikte taşınmazın tapu kaydına ilgili şerhin eklenmesi ve kararın sonucunun Kurul Müdürlüğüne bildirilmesi kararlaştırıldı. Çandarlı Cumhuriyet İlkokulu ve çeşmenin korunma alanına ilişkin pafta ile tescil fişi de kurul tarafından uygun bulundu.
DÖRT KARARDA DA ARKEOLOJİK VE KÜLTÜREL MİRAS VURGUSU
İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun eylül ayı başında aldığı kararlar, kentin farklı noktalarındaki kültürel miras unsurlarının koruma statülerinin yeniden değerlendirilmesini beraberinde getirdi.
Foça’da bilimsel kazılarla ortaya çıkarılan ve Geometrik Dönem’den Roma Dönemi’ne kadar uzanan arkeolojik bulgular nedeniyle mevcut sit sınırları içindeki 6 parselin derecesi değiştirildi.
Bergama Yerlitahtacı’nda ise aynı orman parselinde yapılan yüzey araştırmalarında tespit edilen Roma Dönemi’ne ait üç farklı arkeolojik alan 1. ve 3. derece arkeolojik sit olarak tescillendi.
Dikili Çandarlı’da da tarihi okul binası ve çeşme, 2863 sayılı yasa kapsamında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı statüsüne alındı.
