EGEDESONSÖZ – İzmir’in Bergama ilçesinde arkeolojik açıdan önemli yeni bir alan daha koruma altına alındı. Kurtuluş Mahallesi’nde tespit edilen antik yol, çevresindeki tümülüsler, Prehistorik Yamaç Yerleşmesi ve Helenistik dönem yerleşim alanlarıyla birlikte mevcut arkeolojik sit sınırlarına dahil edildi.
ANTİK YOL SİT SINIRLARINA ALINDI
İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Bergama Kurtuluş Mahallesi’nde yürütülen çalışmalar kapsamında tespit edilen antik yola ilişkin sit sınırı güncellemesini karara bağladı.
Kurulun 16 Eylül 2026 tarihli ve 25106 sayılı kararıyla, uzmanlar tarafından tespit edilen antik yolun mevcut arkeolojik sit alanlarına dahil edilmesine karar verildi.
TÜMÜLÜSLER VE PREHİSTORİK YERLEŞİM DE KORUMA ALTINDA
Söz konusu alanın bir bölümü, daha önce Kurulun 29 Temmuz 2011 tarihli kararıyla 3. Derece Arkeolojik Sit olarak belirlenmişti. Alanın diğer bölümünde ise 7 Ekim 2015 tarihli kararla Tavşantepe 2 Tümülüsü, çevresindeki Prehistorik Yamaç Yerleşmesi ve Taşdam Tümülüsü’nü kapsayan 1. Derece Arkeolojik Sit alanları bulunuyor.
Bu alanların çevresindeki Hellenistik Dönem Yerleşim alanı da 3. Derece Arkeolojik Sit olarak tescilli durumda.
KAÇAK KAZILARLA TAHRİP EDİLMİŞ TÜMÜLÜS
Kurul kararındaki güncel durum ve gözlemlere ilişkin bölümde alandaki arkeolojik kalıntıların önemli bölümünün kaçak kazılardan zarar gördüğü belirtildi.
Topografik haritalarda “Tavşan Tepe” olarak adlandırılan tepe üzerinde kaçak kazılarla tahrip edilmiş bir tümülüs bulunduğu kaydedildi. Bergama sit sınırları içerisinde daha önce “Tavşantepe Tümülüsü” adıyla tescilli başka bir tümülüs bulunması nedeniyle bu alanın “Tavşantepe 2” olarak adlandırıldığı aktarıldı.
Tümülüsün hemen kuzeyinde ise Tunç Çağı’na tarihlenen bir yamaç yerleşmesi bulunuyor. Tarla olarak kullanılan alanda yapılan incelemelerde çok sayıda obsidiyen kesme aleti ile bir adet taş balta tespit edildi.
MEZAR ODASI OLABİLECEK BOŞLUK TESPİT EDİLDİ
Alan içerisinde yer alan Taşdamdüzü Tümülüsü’nde de kaçak kazı izlerine rastlandı. Kurul raporunda, tümülüs üzerindeki kaçak kazı çukuru içerisinde mezar odası olabilecek bir boşluğun açığa çıkarıldığı belirtildi.
Ancak söz konusu boşluğun giriş bölümünün tamamen dolmuş olması nedeniyle iç kısımda inceleme yapılamadığı kaydedildi.
HELENİSTİK DÖNEM YERLEŞİMİNE İŞARET EDİYOR
Tavşantepe 2 ve Taşdam Tümülüsleri ile çevresindeki “Taşdam Düzü” olarak adlandırılan mevkide yapılan incelemelerde çok sayıda seramik parçası ve mimari blok bulunduğu belirtildi.
Kurulun değerlendirmesine göre söz konusu buluntular, bölgede MÖ 5. yüzyıldan Helenistik Dönem'e kadar uzanan bir yerleşim sahasının bulunduğuna işaret ediyor.
Raporda, bu yerleşimin Pergamon Antik Kenti’nin Helenistik Dönem'de akropol dışındaki yerleşim sahasını göstermesi açısından önem taşıdığı vurgulandı.
2025’TEKİ YÜZEY ARAŞTIRMASINDA ORTAYA ÇIKTI
Sit sınırlarının genişletilmesine konu olan antik yol kalıntısının ise Prof. Dr. Felix Pirson ve ekibi tarafından 2025 yılında gerçekleştirilen arkeolojik yüzey incelemeleri sırasında tespit edildiği belirtildi.
Koruma Kurulu, antik yolun mevcut 1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit alanlarıyla birlikte değerlendirilmesine ve sit sınırlarının bu kalıntıyı da kapsayacak şekilde güncellenmesine karar verdi.
Bu kararla birlikte Bergama’nın Kurtuluş Mahallesi’ndeki tümülüs, prehistorik yerleşim, Helenistik dönem yerleşim alanı ve antik yol kalıntılarının bulunduğu bölgenin arkeolojik bütünlüğünün daha kapsamlı şekilde koruma altına alınmasının önü açılmış oldu.
Raporda şu ifadeler yer aldı:
Topografik haritalarda tavşan tepe olarak adlandırılan tepe üzerinde kaçak kazılarla tahrip edilmiş bir tümülüs yer almaktadır. Bergama sit sınırları içerisinde Tavşantepe tümülüsü ismiyle tescilli bir tümülüs bulunduğundan söz konusu tümülüs Tavşantepe 2 olarak adlandırılmıştır. Hemen kuzey bölümünde tunç çağı yamaç yerleşmesi yer almaktadır. Söz konusu prehistorik buluntu tarla olarak kullanım görmektedir. Alanda çok sayıda obsidiyen kesme aletleri ve bir adet taş baltaya rastlanılmıştır. Alanın hemen doğu bölümünde yer alan Taşdamdüzü Tümülüsü üzerinde yer alan kaçak kazı çukuru içerisinde mezar odası olabilecek bir boşluğun açığa çıkarıldığı görülmekle birlikte giriş kısmının tamamen dolması nedeni ile inceleme yapılamamıştır. Söz konusu iki adet Tümülüs ve çevresinde taşdam düzü olarak adlandırılan mevkiide MÖ 5. Yy Helenistik dönem içlerine tarihlenen çok sayıda seramik parçası mimari bloklar, alana ilişkin yerleşme sahalarını ortaya koymaktadır. Söz konusu yerleşim Pergamon Antik Kentinin Helenistik Dönem akropol dışı yerleşim sahasını göstermesi açısından önem arz etmektedir. Ayrıca Prof. Dr. Felix PİRSON ve ekibi tarafından yapılan 2025 arkeolojik yüzey incelemelerinde tespit edilen antik yol kalıntısıda sit sınırlarının içine alınmıştır.
