1970’’li yıllar’… Cilalı imaj çağının henüz başlamadığı, masumiyet çağının son demlerinin yaşandığı günler’… Tüm Dünya’’da ve Türkiye’’de kapitalist Dünya ile onun yağma ve talan ekonomisine karşı toplumsal muhalefetin arttığı, rüzgarların ’‘sol’’ dan estiği kırmızı karanfil kokulu zamanlar’… Türkiye’’nin üç büyük kentinin henüz küreselleşme koşulları altına girmediği, gecekondularında lümpen kültürün doğmadığı, sanayi proletaryasının emek ağırlıklı söylemleriyle gecekondunun, mahallenin ve sokağın varoş kültürüne teslim olmadığı, plazalarla, towerslerle, rezidanslarla kentsel mekanların parçalanmadığı, ’‘rant’’ kelimesinin henüz dillere düşmediği, steril hayatların eve sıcak emek götürme kaygısından başka bir amaçla yaşam kavgası sürdürmediği, dayanışmanın, paylaşmanın, üretmenin bir bebek gülüşü saflığında ve temizliğinde yükselen değer olduğu, şövalye ruhlu insanların daha yaşanılası bir Dünya özlemiyle yel değirmenlerine karşı mücadele ettikleri, insana ve hayata saygının en yüce erdem olduğu, siyah- beyaz günler’…
İşte ben, İhsan Alyanak adını çocuk dünyamda ilk kez o günlerde duymuştum. Beyaz takım elbisesi, briyantinli saçı, ’‘Douglas’’ tipi ince bıyıklarıyla Hulusi Kentmen edalı bu babacan adamın İzmir’’in Belediye Başkanı olduğunu ailecek yaptığımız bir Fuar gezisinde babamdan işitmiştim.
İhsan Alyanak 1970’’li yıllarda sosyal ’– demokrat belediyeciliğin Türkiye’’nin üç büyük kentinde tavan yaptığı bir dönemde; 1973’’le 1980’’li yılları arasında İzmir’’de belediye başkanlığı görevini üstlenmişti. Gerçekten de o yıllar, Ankara’’da Vedat Dalokay ve Ali Dinçer İstanbul’’da ise, Reha İsvan’’ın belediye başkanlığı yaptığı ve çarpık kentleşmenin sarmalında büyüyen Türkiye metropollerinin ’“sosyal belediyecilik’” anlayışı çerçevesinde çağdaş birer kente dönüştürülmek istendiği ve planlı kentleşmenin Cumhuriyet’’in temel değerlerine de sahip çıkılarak sürdürüldüğü yıllardı. İhsan Alyanak 1973 yerel seçimlerinde 1960’’lı yıllarda İzmir’’de belediye başkanlığı yaparak efsaneleşmiş Osman Kibar’’ı nam-ı diğer Asfalt Osman’’ı seçim yenilgisine uğratarak CHP’’den İzmir Belediye Başkanlığı’’na seçilmişti.
1 Nisan 1924’’te İzmir’’in Kapılar Semti’’nde dünyaya gelen İhsan Alyanak, Cumhuriyet döneminde İzmir’’i kentsel açıdan geliştiren ve isimleri artık efsaneleşmiş belediye başkanları arasındaki yerini çoktan almıştır. Erken Cumhuriyet Dönemi’’nde Behçet Uz’’la başlayan, Reşat Leblebicioğlu, Selahattin Akçiçek ve Osman Kibar’’la devam eden başarılı belediye başkanları kuşağının 1970’’li yıllardaki son halkası olan İhsan Alyanak, 1973’’te başladığı ve 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle birlikte görevden alındığı yedi yıllık süre içerisinde İzmir’’i kentsel açıdan geliştiren çok önemli projelere imza atmıştır. Sokaktan, kahve işletmeciliğinden gelerek başarı basamaklarını bir bir tırmanan boksör, spor adamı ve hakemi bu babacan insanın siyasal kimliğinin oluşumunda ve siyasal anlamda yol haritasının belirlenmesinde İsmet İnönü’’nün çok büyük etkisi olmuştur. Deyim yerindeyse O, İsmet İnönü tarafından keşfedilmiş ve O’’nun himayesinde siyaset arenasında kendisine saygın bir yer edinebilmiştir. 1940’’tan ölümüne kadar toplam 68 yıl CHP üyeliğini sürdüren İhsan Alyanak İsmet İnönü’’nün önerileriyle yüksek tahsil yapmış ve İzmir Ekonomi ve Ticaret Yüksek Okulu’’nu çok iyi dereceyle bitirerek mezun olmuştur.
Başarılı bir mali müşavirlik görevinin yanı sıra, sporun her dalında sayısız başarılara imza atan Alyanak, Halk evleri ve Altınordu formasını değişik spor branşlarında hakkıyla teslim ederek ıslatmıştı. Güreş ve boks alanında hakemlikler de yapan İhsan Alyanak en son 1971 yılında İzmir’’de yapılan Uluslararası Akdeniz Oyunları’’nda karşılaşmalar yönetmişti.
İhsan Alyanak’’ın gençlik yıllarında CHP ile kesişen yol haritası, siyasal çizgisinin değişik eylemlerde olgunlaşarak gelişmesine yol açmıştı. Türkiye Milli Talebe Birliği Başkanı olarak görev yaptığı dönemlerde düzenlenen ünlü Kıbrıs Mitingleri, O’’nu siyaseten karizmatik bir kimliğe büründürmüştü. 1996 yılında 10 yılda bir verilen Doktor Behçet Uz Üstün Başarı Ödülü’’ne de layık görülen İhsan Alyanak, aynı zamanda ’“20. Yüzyılda İz Bırakmış Üstün Hizmet Adamı Ödülü’”ne de layık görülmüştür. Kişilerin, zümrelerin, çıkar gruplarının yerine ’‘halkın belediye başkanı’’ olmayı yeğleyen İhsan Alyanak babası Kantarcıbaşı Osman Alyanak’’tan devraldığı hassas bir şekilde adalet dağıtan kişiliğini, belediye başkanlığı yaptığı yedi yıllık dönem boyunca da titizlikle sürdürmüştü. O’’nun döneminde İzmir, prestij projelerle kentsel gelişmişlik açısından önemli bir hamle yapmıştı. Örneğin, İzmir Büyük Kanal Projesi ile İzmir İçme ve Kullanma Suyu Projelerini 1975 yılında İhsan Alyanak başlatmıştı. Yine O’’nun döneminde İzmir Belediyesi modern araç ve iş makinelerine kavuşmuş, İzmir modern viyadük ve üst geçitlere sahip olmuş, Mustafa Kemal Sahil Bulvarı’’nın inşaatına O’’nun belediye başkanlığı yaptığı tarihsel aralıkta başlanmıştı. İzmir’’in modern toplu konut alanlarına kavuşması ve Türkiye’’de ilk kez tüketiciyi korumak amacıyla kurduğu belediye tanzim satışlarını TANSA adı altında bir zincire dönüştürmeyi başararak TANSAŞ’’ın ilk örnek uygulamasını gerçekleştirmiştir. O’’nun İzmir kentinin mekansal açıdan gelişmesini ve farklılaşmasını sağlayabilmek amacıyla bazen bütün riskleri tek başına alarak gerçekleştirdiği ünlü yıkımlar kendisine ayrı bir özellik katmıştı. Örneğin, Alsancak Gar önü, Tepecik yolu, Karşıyaka ’– Naldöken ’– Alaybey girişi ve Mithat Paşa Caddesi’’ni ünlü yıkımlarıyla genişletmiş ve kent trafiğini rahatlatmıştır. Türkiye’’de ilk kez depreme dayanıklı konut üretimi için oto kontrollü denetim sistemi İhsan Alyanak’’ın Belediye Başkanlığı döneminde uygulamaya konulmuştu. Avrupa Konseyi Yerel Yönetimler Meclisi ve Uluslararası Fuarlar Birliği’’nde İzmir’’i defalarca temsil eden İhsan Alyanak, şimdilerde TRT’’nin sahiplendiği ’“23 Nisan Uluslar arası Çocuk Şenliği’”ni 1978 yılında ilk kez İzmir’’de düzenleme başarısını göstermişti.
2007 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından ’“İzmir Kenti’’nin Şehremini’” ünvanına layık görülen koca reis İhsan Alyanak’’ı 3 Mart 2008 günü 84 yaşında kaybettik. İzmir ve İzmirliler İhsan Alyanak adını asla unutmayacak’….