ABD ordusu, İran limanlarına yönelik ablukayı dün TSİ 17.00 sularında başlattı. Bu adım Tahran'ın tepkisini çekerken, kritik öneme sahip su yolu üzerindeki belirsizliği artırdı. Öte yandan savaşı sona erdirmeye yönelik görüşme umutları petrol piyasalarına bir miktar rahatlama sağladı.
İki taraf arasında hafta sonu İslamabad'da yapılan görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından bir ABD'li yetkili, anlaşmaya varma yönünde temasların sürdüğünü ve ilerleme sağlanmaya çalışıldığını söyledi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de çatışmayı çözme çabalarının devam ettiğini belirtti.
TRUMP: İRAN TEMAS KURDU
ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Pazartesi günü temas kurduğunu ve anlaşma yapmak istediğini söyledi ancak Tahran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin verecek herhangi bir anlaşmayı onaylamayacağını vurguladı.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta savaşı başlatmasından bu yana İran, Hürmüz Boğazı'nı fiilen kendi gemileri dışındaki tüm geçişlere kapattı. Tahran, geçişlerin ancak İran kontrolünde ve ücret karşılığında mümkün olacağını açıkladı. Bu durumun etkileri geniş çaplı oldu; zira çatışma öncesinde dünya petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan geçiyordu.
Trump, Washington'ın İran gemilerini ve bu tür geçiş ücretlerini ödeyen tüm gemileri engelleyeceğini, ablukaya yaklaşan İran'a ait "hızlı saldırı" teknelerinin ise imha edileceğini söyledi. Tahran ise boğazdan geçen savaş gemilerini hedef alabileceği ve Körfez'deki komşu ülkelerin limanlarına misilleme yapabileceği tehdidinde bulundu.
Verilere göre Çin'e ait petrol ve kimyasal tanker Rich Starry, ABD'nin Pazartesi günü (TSİ 17.00) başlattığı ablukadan bu yana boğazdan geçen ilk gemi oldu. Dubai açıklarındaki Şarika demirleme sahasından Pazartesi günü Çin'e doğru yola çıkan gemi, daha önce boğaza yaklaşmasının ardından kısa süre içinde geri dönmüştü.
ULUSLARARASI ALANDA DESTEK BULAMADI
ABD'nin ablukası, küresel enerji güvenliği ve petrole dayalı geniş ürün yelpazesinin arzına ilişkin görünümü daha da belirsiz hale getirdi. Öte yandan bu adım uluslararası alanda destek bulamadı. İngiltere ve Fransa'nın da aralarında bulunduğu NATO müttefikleri, ablukaya katılmayacaklarını belirterek su yolunun yeniden açılması gerektiğini vurguladı.
Pazar günü ABD ile İran arasında görüşmelerin sonuçsuz kalmasına rağmen, ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, Fox News'e yaptığı açıklamada Washington'ın "önemli ilerleme kaydettiğini" söyledi. Vance, ABD'nin hangi konularda esneklik gösterebileceğini ve hangi başlıklarda taviz vermeyeceğini Tahran'a net biçimde ilettiğini ifade etti.
Trump'ın, zenginleştirilmiş nükleer materyalin İran'dan çıkarılması ve İran'ın nükleer silah geliştirmediğini doğrulayacak bir mekanizmanın kurulması konusunda kararlı olduğunu belirten Vance, Tahran'ın "ABD'nin çizgisine doğru bir adım attığını ancak bunun yeterli olmadığını" söyledi.
ATEŞKES BASKI ALTINDA
Altı haftalık ABD-İsrail hava saldırıları ile İran’ın Körfez genelindeki misillemelerini durduran ateşkesin, süresinin dolmasına bir hafta kala tehlikeye girdi.
ABD Merkez Komutanlığı, ablukaya İran limanlarına giren ya da çıkan tüm gemilere karşı"tarafsız şekilde" uygulanacağını duyurdu. Ancak Reuters’ın gördüğü denizcilere yönelik bir notta, İran dışındaki varış noktalarına giden veya oradan gelen gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan "zararsız geçiş hakkının" engellenmeyeceği belirtildi.