Yıllardan beri konuşula gelir, kaç hükümet kaç bakan devirdi. Hipermarketler yasası söylentisi! Ancak bugüne kadar mecliste görüşülmesi dışında somut bir adım atılmadı her nedense...’¶ Geçtiğimiz günlerde Başbakan Erdoğan konuyu yeniden gündeme getirmiş; ’“Artık küçük esnafımız ile ilgili bir şeyler yapmamız gerekir. En azından mahalle aralarında kalan son bakkalları kurtarmak uğruna’” diye. Ve demiş ki; ’“Hipermarketlerin çalışma saatlerine kısıtlama getirelim. Bundan sonra 18.00’’e kadar faaliyet göstersinler.’”
Ertesi gün Fransız ortaklı dev bir Türk hipermarket firmasından tehdit gibi açıklama ile yanıt gecikmemiş, "Eğer bu tasarı meclisten geçerse Türkiye’’deki yatırımlarımızı durdururuz" Fransa’’daki modelin Türkiye’’ye uyarlanmasının hedeflendiği bu süreçte en büyük tepkinin Fransız ortaklı bir firmadan gelmesi pek şaşırtmadı açıkçası!.
Yeniden gündeme gelen Hipermarketler Yasası düzenlenirken başta Büyükşehirler olmak üzere her geçen gün sayılarına yenilerini katan alışveriş merkezleri ile ilgili olarak Fransa modeli örnek alınmak isteniyor. Bu modelde hipermarketlerin kurulacağı yerlere yerel komisyonlar karar veriyor. Türkiye'de de benzer bir düzenleme üzerine çalışan hükümet hipermarketlere izin verirken şehir trafiği, nüfusu, bölge altyapısı, çevre ve otopark faktörü göz önünde bulunduruyor. Üreticiyi mağdur eden raf ömrü uygulaması kaldırılarak, marketlerin istedikleri vadede ödeme yapmalarının önüne geçilecek. Bakanlar Kurulu'nda görüşülen "Alışveriş Merkezleri, Büyük Mağazalar Yasa Tasarısı" yeniden meclis gündemine alınarak görüşülmeye başlandı. Hipermarketlerin kurulacağı yerlere, o ilin valisi, sivil toplum örgütlerinin içinde yer aldığı yerel komisyon karar verecek.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın hazırlayıp, Başbakanlık'a sunduğu 'Büyük Mağazacılık Yasa Tasarısı'nda ise şu hükümler yer alıyor:
’• Marketler Pazar günü açık kalabilecek
’• Alışveriş merkezlerinin çalışma saatlerini belediyeler belirleyecek
’• Raf kirası, insert ücreti gibi kalemler yine geçerli olacak.
’• Özel markalı ürünlerin toplam ciroda payı %20'yi geçmeyecek.
’• Alışveriş merkezleri büyük - küçük ayrımı olmadan otopark kuracaklar
’• Hafta sonu tatili yapılmayacak, isteyen her gün çalışabilecek
’• Mesai saatlerini belediye ve valilik belirleyecek.
’• 400 metrekare üzeri olanlar büyük mağaza sayılacak isteyen servis hizmeti sağlayacak.
’• Büyük marketler satın aldıkları ürünün en geç raf ömrü süresi içinde bedelini ödeyecekler.
Taslağa göre kanuna aykırı hareket edenlere metrekare başına 50 YTL ceza kesilecek. Cezaları valilik uygulayacak. Denetim yetki ise bakanlıkta olmasına rağmen bakanlık bu yetkiyi valilik veya belediyeye devredebilecek. Üç sınıfa ayrılan mağazalar kuruluş izinlerini belediye ve valiliklerden alacak. Belediyeler, 400 metrekare altındakiler ile imar planı ve değerlendirme komisyonu raporuna açılış izni verecek. 5000 metrekare üzerindekiler için ise izini valilikler verecek.
Görüldüğü üzere Hipermarket yasası içerdiği hükümler nedeniyle her iki tarafı da tatmin etmiyor. Küçük esnaf taslakdaki maddeleri yetersiz bulurken, hipermarket yöneticileri ise getirilecek kısıtlamalar ile sektörün daralacağını ve yatırımlarını Türkiye’’den çekileceğini vurguluyor. Gerçi atı alanın Üsküdar’’ı geçtiği de söylenebilir’…Yıllar önce bu yasanın çıkma riskini göz önünde bulunduran hipermarketlerde kendi önlemlerini aldı. Neydi bu önlemlerin en çarpıcısı diye sorarsanız’…Tabii ki mahalle bakkalların yanında mini, small ve ekspres AVM şeklinde küçük çapta yapılanmaların da tamamlanmış olması’… Asıl merak edilen ise, kanunlaşması yılan hikayesine dönen bu tasarının gerçekten küçük esnafı nasıl ve ne şekilde koruyacağı’…