Değerli okurlarım, iş yaşamında özellikle özel sektörde fazla çalışma saatleri konusu bir çok çalışanı mağdur etmektedir.’¶ Bu yazımızda, fazla çalışmayla ilgili hak arayışlarında nasıl davranmanız gerektiğini anlatmaya çalıştık.
Emin Bey, bir fabrikada 3 yıldır asgari ücretle çalışıyorum. Maaşlarımız düzenli olarak ödeniyor, ancak hafta sonu, akşam, bayram demeden bizi çalıştırıyorlar ve hiçbir şekilde fazla mesai ödenmiyor. Bu konuda haklarımız nelerdir?
Selami Akyüz
Değerli okurum, 4857 sayılı İş Kanunu 41. maddesinde fazla çalışmaya ilişkin hükümler düzenlenmiştir. Fazla çalışma haftalık çalışma süresi olan 45 saati aşan çalışmalardır. Ve her bir saat fazla çalışma saati için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 yükseltilmesiyle ödenmelidir. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz.
Hafta tatilinde fazla çalışma yapılarak haftalık çalışma süresi aşılıyorsa, Yargıtay kararlarına göre bu durum fazla çalışma sayılmaktadır. Ve işçiye bir gündelik tutarında hafta tatili ücreti, %50 zamlı ücret üzerinden de birbuçuk gündelik tutarında fazla çalışma ücreti olmak üzere toplam 2,5 gündelik verilmelidir. Bayram ve tatil günlerinde işyerinde çalışılıp çalışılmayacağı ise, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılabilir. Sözleşmelerde hüküm yoksa söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gerekmektedir. Eğer bayram tatilinde çalışma oluyorsa, bir iş karşılığı olmadan alınan ücret dışında, çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenmelidir.
Fazla çalışma ücretiniz ödenmiyorsa açılacak davada bu nasıl ispatlanacak?Fazla çalışma yapan işçi tarafından ispatlanması gereken bir durumdur. İşçinin imzasını taşıyan ücret bordrosu sahteliği ispat edilene kadar kesin delildir . Konuya ilişkin Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’’nin 04.05.2004 tarih, 2004/3141 E., 2004/10519 K. Sayılı kararına göre Ücret bordrolarında fazla çalışma ya da genel tatil ücreti tahakkuku yapılmış ve ihtirazi kayıt konulmaksızın işçi tarafından imzalanmış ise bu miktarın üzerinde çalışma yapıldığının tanıkla ispatı mümkün değildir.
Yani bu durumda fazla çalışma ancak yazılı delillerle ispat edilebilir. İspat için gerekli yazılı delil derken işyeri kayıtları, işyerinden giriş çıkış saatlerini gösteren belgeler, iç yazışmalar vs. gibi belgeler kastedilmektedir. Ancak ücret bordronuzda fazla çalışma bölümü boş ise veya bordronuzda imzanız bulunmuyorsa fazla çalışmayı tanık dahil her türlü delille kanıtlayabilirsiniz.
Fazla çalışma ve tatil günleri çalışma yapılması halinde bunların ücretleri 5 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava açıldığı günden itibaren geriye doğru 5 yıl içinde kalan sürenin fazla çalışmasının ücreti istenebilmektedir. Örneğin; 20.02.2010 tarihinde 3600 TL’’lik fazla çalışma alacağınız için dava açtınız. Bu davada ancak 20.02.2005 ’– 20.02.2010 tarihleri arasındaki fazla çalışma alacağınızı talep edebilirsiniz.