Küresel piyasalar, tekrar rahatsızlandı. Aradan geçen bir buçuk yılın ardından piyasalar bir dip daha yapmanın endişesine girmiş bulunuyor. Önce Almanya, ardından Japonya’’dan gelen olumsuz büyüme ve reel sektör verileri, ABD’’den ardı ardına gelen olumsuz işsizlik, konut piyasaları verileri ile birleşince ’‘ikinci dip’’ söylentileri her yerde konuşulmaya başladı.
ABD ekonomisi’’nin hala toparlanamadığı ve el yordamıyla yoluna devam etmeye çalıştığı son aylarda daha açıkça dile getirilmektedir. Alman ve Japon ekonomileri’’nin görece iyi durumları ve Çin, Hindistan’’ın bu ülkelere finansvari destekleri ile 2 yıldır işlerin idare edildiği bilinmektedir. Ancak, Japon ekonomisi yavaşlamadan küçülmeye doğru yönelirken, Alman ekonomisi de Euro bölgesi ve kendi reel ekonomisi ile ilgili sorunları eş anlı yaşamaya başladığı izlenmektedir.
Euro bölgesinin 2011 sonuna doğru çok ciddi bir daralmaya gireceği, hatta Euro-Dolar paritesinin 1.20’’lerden 1.00’’lere ineceği dile getirilmeye başlandı. Japon ekonomisinin, dünya ikinciliğini Çin’’e 2015’’ten sonra teslim edeceği bekleniyordu ama geçen hafta bu teslimatı gerçekleştirdi. Üstelik, Japonya’’da işlerin beklenilenden de daha kötü olduğu, deflasyonun ekonomik küçülmeyle eş anlı ilerlemeye başladığı söyleniyor.
Japonlar çaresiz, Almanlar endişeli, Çin de artık gemisini kurtarmaya çalışırken küresel ekonomi tekrar dibe doğru ilerliyor. ABD’’li uzmanlar ikinci dip korkularını ifade ederlerken, uzun bir ekonomik durgunluğun ikinci dibin yerini alabileceğini de ekliyorlar.
Saygın bir ABD gazetesinin finans uzmanı ise Amerikan finans piyasalarında çöküşün yakın olduğunu köşesinde yer veriyor. Üstelik, 10 nedeni de peşi sıra yazıyor. ABD’’de hisse fiyatları tekrar şişmeye başlamış, riskler kriz öncesi gibi artmış, insanların hala çok borcu varmış, işsizlik daha da yükselmiş, konut sektörü hala dibi bulamamış, reel sektör verileri çok kötü geliyormuş, deflasyon zilleri çalmış vs vs’…
Ardından, sözleşmişçesine ABD Başkan’’ı Obama’’nın da resesyonun 1- 2 yıl daha süreceğini söylemesi, her şeyin üzerine tuz biber olmuş.
Lafı uzatmayalım. Reel Ekonomiler ve finans piyasaları için son 10 yıldan beri senenin sadece iki ayı çok önemlidir. Şubat ve Eylül ayları. Bu iki ay, diğer ayların hatta önündeki bir senenin kaderini çizer.
Önümüzdeki Eylül ayına dikkat, aman dikkat. İkinci dibin habercisi olabilir.
Peki, hangi verileri izlememiz gerekecek?
’· Euro-Dolar ve Dolar-Yen paritelerini
’· ABD’’nin büyüme, üretim, iç talep, dış ticaret, işsizlik verilerini
’· Almanya ve Japonya büyüme, işsizlik, dış ticaret verilerini
’· ABD borsa endekslerini
Bu köşede eylül ayı boyunca bu verilerle ilgili bilgileri bildireceğim. İkinci dip olasılığını ciddiye almakta yarar var; çünkü, birinci dibin arkasından gelen ikinci dibin asıl olumsuz etkisi, piyasaların güvenini uzun dönemli bozması olacaktır.