EGEDESONSÖZ - Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), İzmir'in Selçuk ilçesinde bulunan Efes Antik Kenti'ndeki Karşılama Merkezi inşaatıyla ilgili Selçuk Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulundu. Dernek, inşaat sırasında 1'inci derece arkeolojik sit alanındaki bazı yapı ve arkeolojik izlerin iş makineleriyle tahrip edildiğini öne sürdü.
Suç duyurusunda, Karşılama Merkezi inşaatını gerçekleştiren Ak Ece Restorasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin yöneticileri ve görevlileri ile inşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü çalışanları ve İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu uzmanlarının sorumluluklarının araştırılması istendi.
EGEÇEP, şirket yöneticileri ve çalışanları hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 65'inci maddesi kapsamında, kamu görevlileri hakkında ise Türk Ceza Kanunu'nun 257'nci maddesinde düzenlenen "görevi kötüye kullanma" suçu kapsamında işlem yapılmasını talep etti.
KURUL KARARLARINI SORDU
EGEÇEP, inşaat sürecine ilişkin ilk olarak 19 Aralık 2025'te İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne bilgi edinme başvurusunda bulunduğunu bildirdi.
Başvuruda, Efes Karşılama Merkezi inşaatıyla ilgili kurul tarafından verilmiş bir izin bulunup bulunmadığının bildirilmesi, izin verilmişse proje ve kurul kararının bir örneğinin gönderilmesi ve devam eden inşai faaliyetlerin kurul kararlarına uygun olup olmadığının denetlenmesi talep edildi.
Kurul Müdürlüğü'nün 26 Aralık 2025 tarihli yanıtında ise alanın 1'inci derece arkeolojik sit alanında kaldığı, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planlarının daha önce uygun bulunduğu ve onaylı plan doğrultusunda çevre düzenleme ile uygulama projelerinin de kurul kararlarıyla uygun görüldüğü belirtildi.
Yazıda ayrıca uygulamaların Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü ile kazı başkanlıklarının denetiminde yürütüldüğü ifade edildi.
EGEÇEP, bu yanıtın ardından söz konusu kurul kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle dava açıldığını açıkladı.
"ARKEOLOJİK İZLER ORTADAN KALDIRILDI"
Dernek, Karşılama Merkezi inşaatının Nisan 2025'te başlamasının ardından alana çok sayıda iş makinesi, kepçe, dozer ve silindir getirildiğini belirtti.
EGEÇEP'in açıklamasında, inşaat öncesinde alanda bulunan doğal bitki örtüsü, taş yığınları ve bazı duvarların iş makineleriyle ortadan kaldırıldığı, sonrasında ise dolgu çalışmalarına başlandığı öne sürüldü.
Dernek, kendilerine ulaşan fotoğraflarda Roma dönemi duvar işçiliği özellikleri taşıdığını ve yer yer sıvalı olduğunu belirttiği bir yapının iş makineleri tarafından tahrip edildiğinin görüldüğünü savundu.
EGEÇEP, söz konusu yapının hangi kurul izni ve hangi hukuki dayanakla ortadan kaldırıldığının açıklanmasını istedi.
MUSA'LAR LAHDİ İLE İLGİLİ SORU
Açıklamada, inşaat alanının bulunduğu bölgenin arkeolojik geçmişine ilişkin 1978 yılında gerçekleştirilen kazılara da dikkat çekildi.
EGEÇEP'in aktardığı bilgilere göre, Vedius Gimnazyumu'nun kuzeyinde, Koressos Limanı bölgesinde yapılan kazılarda fresklerle süslü bir oda mezarın içerisinde mermer bir lahit bulundu. Lahit bugün Efes Müzesi'nde "Musa'lar Lahdi" olarak sergileniyor.
Dernek, eserin envanter numarasının 1.36.78 olduğunu belirtirken, lahdin bulunduğu yeri gösteren plan, harita ve envanter kaydının içeriğine ulaşamadığını ifade etti.
EGEÇEP, inşaat sırasında tahrip edildiğini ileri sürdüğü yapının 1978 yılında ortaya çıkarılan oda mezar olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini savundu.
Açıklamada, "Değilse nedir?" sorusunun yanıtlanması ve konunun hukuki ve bilimsel açıdan aydınlatılması gerektiği belirtildi.
KAMU DAVASI TALEBİ
EGEÇEP, suç duyurusunda inşaat sahasında tespit edildiğini belirttiği tahribatların yanı sıra, varsa diğer korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının zarar görmesine ilişkin sorumluların da belirlenmesini istedi.
Dernek, Ak Ece Restorasyon Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yöneticileri ve görevlileri hakkında 2863 sayılı Kanun kapsamında, inşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü görevlileri ile İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu uzmanları hakkında ise TCK'nın 257'nci maddesi kapsamında soruşturma yürütülerek kamu davası açılmasını talep etti.
Suç duyurusunda ileri sürülen iddiaların soruşturma makamlarınca değerlendirilmesi ve ilgili kurumların görüşlerinin alınması bekleniyor.
Açıklamanın tamamı şu şekilde:
KAMUOYUNA DUYURU: EFES KARŞILAMA MERKEZİ İLE İLGİLİ SUÇ DUYURUSUNDA BULUNDUK!
EGEÇEP olarak, 1. derece arkeolojik sit alanı olan ve UNESCO Kültürel Mirası’nda yer alan, insanlığın ve dünyanın en köklü tarihi ve kültürel miraslarından biri olan Efes’te, geri dönülemez bir yıkıma neden olacak Karşılama Merkezi inşaatında sorumluluğu bulunanlar hakkında Selçuk Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduk.
Ak Ece Restorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. yöneticileri ve görevlileri (2863 Sayılı Kanuna muhalefet), inşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü görevlileri ile İzmir 1. Nolu Koruma Bölge Kurulu uzmanları (TCK madde 257), tespit edilecek diğer şüpheliler hakkında Selçuk Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduk. Söz konusu şüpheliler hakkında; tescil edilen sit alanları ve korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına zarar görmesine kasten sebebiyet vermek. (2863 sayılı Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 65. maddesi) ve kamu görevlileri yönünden Görevi Kötüye Kullanma (TCK madde 257) suçlarından kamu davası açılmasını talep ettik.
SÜRECE DAİR BİLGİLENDİRME
Suç duyurusunda bulununcaya dek yaşanılan süreci kamuoyuna aktarmak istiyoruz. EGEÇEP Derneği olarak bize gelen bilgiler ve sahada yaptığımız gözlemler üzerine kamuoyunda Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi olarak bilinen proje hakkında İzmir 1. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne 19.12.2025 tarihli iadeli taahhütlü mektupla bilgi edinme başvurusu yaptık. Başvuruda; İzmir İli Selçuk İlçesi Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi inşaatı ile ilgili olarak, Kurul tarafından verilmiş bir izninin olup olmadığı konusunda bilgi verilmesi, verilmiş bir izin varsa projeyle birlikte kararın bir örneğinin gönderilmesi, süren inşai faaliyetin Kurul kararlarına uygun olup olmadığının denetiminin yapılması, başvuru üzerine yapılan işlemler hakkında Avukatlık Kanunu'nun 2/son maddesi uyarınca bilgi verilmesi talep ettik. EGEÇEP Hukuk Kurulu Üyesi Av. Arif Ali Cangı'ya gönderilen 26.12.2025 tarihli E-66017023-165.99-7747707 sayılı yazıyla yanıt verildi. Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü yazısında, "... anılan taşınmazların ...İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 28.09.2011 tarih ve 29 sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı, Kurulumuzun 12.08.2016 tarih ve 4894 sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı uygun görülen 1. derece arkeolojik sit alanında yer aldığı görülmüştür. Onaylı koruma amaçlı imar planı doğrultusunda alınan kurul kararları ile de çevre düzenleme projesi ve uygulama projeleri uygun görülmüş olup, 2863 sayılı Yasa kapsamında uygulamaların Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü ile Kazı Başkanlıklarının denetiminde yürütüldüğü..." belirtildi.
Görüldüğü üzere Koruma Bölge Kurulu'ndan gelen bu yazıyla, sahada gözlemlenen inşai faaliyete ilişkin projenin İzmir 1. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından onaylandığı anlaşılmaktadır. Bunun üzerine söz konusu Koruma Bölge Kurulu kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali için dava açılmıştır.
LAHTİN BULUNTU YERİNE ULAŞAMIYORUZ!
Efes Karşılama Merkezi inşaat alanında bugüne kadar yapılan arkeolojik çalışmalara gelecek olursak; 1922-29 arasında Avusturya Arkeoloji Enstitüsü tarafından yürütülen ilk Vedius Gimnazyumu ve çevresi kazı ve araştırmalarında; Helenistik sur duvarı üzerinde yer alan Koressos Kapısının doğusu, kuzey ve batısındaki sur dışı alanlar bütün antik kentlerle benzer şekilde nekropol olarak tanımlanmıştır. Söz konusu nekropolün düzlükte yer alan önemli bir kısmı 1990’larda yapılan asfalt yol altında kalmıştır. 1978 yılında gündüz vakti yapılan bir kaçak kazı ihbarı sonucu Vedius Gimnazyumu kuzeyinde, Koressos Limanı bölgesinde Efes Müzesi tarafından kazı çalışması başlatılmıştır. Bu kazıyı arkeolog Suzan Bayhan yürütmüştür. Kazı sonucu duvarları freskolu oda mezar içerisinde mermer bir lahit ortaya çıkarılmıştır. Bu eser halen Efes Müzesi avlusunda (1.36.78) envanter numarasıyla sergilenmekte, Musa’lar Lahdi olarak tanımlanmaktadır. Bu lahdin buluntu yerini gösterir plan, harita ile envanter kaydı içeriğine ne yazık ki ulaşamıyoruz!
2025 yılı Nisan ayında Efes Karşılama Merkezi inşaatı başlayınca bir anda alana çok sayıda iş makinası, kepçe, dozer, silindir girmiştir. O güne kadar maki, çalı ve birkaç incir ağacından oluşan doğal bitki örtüsü ve aralarda görülen taş yığınları ile bazı duvarlar bu makinalarla adeta traşlanmıştır. Ardından da hızla dolgu yapılmaya başlanmıştır. İnşaatın bu başlangıç aşamasında arazideki arkeolojik izlerin hızla ortadan kaldırıldığı anlaşılmaktadır. İnşaat alanından elimize geçen bazı fotoğraflarda görülebildiği kadarıyla; roma dönemi duvar işçiliğine uygun, yer yer sıvalı bir yapının iş makinaları ile tahrip edildiği açıkça görülmektedir. 1. derece arkeolojik sit alanındaki bir yapı hangi yasaya dayanılarak, hangi kurul izniyle tahrip edilmiş ve ortadan kaldırılmıştır? Acaba bu yapı 1978 yılında Efes Müzesi tarafından Kazısı yapılarak gün yüzüne çıkarılan (1.36.78) envanter numaralı Musa’lar Lahdinin bulunduğu mezar odası mıdır? Değilse nedir? Konunun hukuki ve bilimsel olarak aydınlanmasına ihtiyaç vardır.
KAMU DAVASI AÇILSIN!
Sonuç olarak; 1. derece arkeolojik sit alanı olan Efes Karşılama Merkezi inşaat sahasındaki fotoğraflarla da görüntülenen tahribatlar ve varsa başka korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları bozulması ve tahribine yol açan Ak Ece Restorasyon San. Ve Tic. Ltd. Şti. yöneticileri ve görevlileri hakkında, 2863 Sayılı Kanunun 65.maddesi ve ilgili mevzuat gereğince cezalandırılmaları, İnşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü görevlileri ile İzmir 1.Nolu Koruma Bölge Kurulu uzmanlarının hakkında da görevlerini kötüye kullandıklarından TCK madde 257 ve ilgili mevzuat gereği cezalandırılmaları için kamu davası açılmasını talep ediyoruz.