EGEDESONSÖZ- Gelecek Partisi’nin feshedilmesinin ardından AK Parti’ye geçen İzmir Milletvekili Mustafa Bilici, UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Efes Antik Kenti’nde yapılması planlanan ziyaretçi karşılama merkezi projesini Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşımıştı.
Bilici, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde; Efes’te 1. derece arkeolojik sit alanı içerisinde büyük ölçekli bir yapı kompleksi yapılacağı yönündeki iddiaları gündeme getirerek projenin niteliği, bilimsel dayanakları, sit koruma ilkeleri ve UNESCO Dünya Mirası statüsü açısından değerlendirilmesini istedi.
BAKANLIKTAN PROJEYE İLİŞKİN AÇIKLAMA
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen yanıtta, Efes Örenyeri Ziyaretçi Karşılama Merkezi’ne ilişkin çevre düzenleme, avan proje ve uygulama projelerinin; Kazı Başkanlığı ve Müze Müdürlüğü’nün görüşleri alınarak, farklı tarihlerdeki Koruma Bölge Kurulu kararları doğrultusunda uygun bulunduğu belirtildi.
Bakanlık, Efes Örenyeri’ne yeni bir ziyaretçi karşılama merkezi ve otopark yapılmasının en önemli nedenlerinden birinin mevcut giriş noktası olarak kullanılan Aşağı Kapı ile mevcut otopark alanının altında Bizans Sarayı kalıntılarının bulunması olduğunu açıkladı.
Bakanlığın yazısı şu şekilde;
“Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)’ca;
Efes Örenyeri Ziyaretçi Karşılama Merkezi’ne ilişkin çevre düzenleme projesi, avan proje ve uygulama projesi; Kazı Başkanlığı ve Müze Müdürlüğünün görüşleri alınarak muhtelif tarihli Koruma Bölge Kurulu kararları ile uygun bulunmuştur.
Efes Örenyeri’ne yeni bir ziyaretçi karşılama merkezi ile otopark yapılmasındaki en önemli etken; Aşağı Kapı olarak bilinen mevcut giriş noktası ile kullanımda olan otopark alanının altında Bizans Sarayı kalıntılarının bulunmasıdır. Yapılan jeoradar çalışmaları sonucunda alanda Bizans Sarayı kalıntıları tespit edilmiş, kazı çalışmaları otopark alanı sınırlarına kadar ilerletilmiştir. Otoparkın kaldırılmasının ardından bu alan da kazı alanına dâhil edilecek ve saray kalıntılarının tamamının ortaya çıkarılması hedeflenecektir.
Efes Antik Kenti, 2025 yılı istatistiklerine göre 2,5 milyonu aşan ziyaretçi sayısıyla Türkiye’nin en fazla ziyaret edilen örenyeridir. Kapasite bakımından yetersiz kalan ve estetik açıdan tarihî doku ile uyumlu olmayan, ilgili Koruma Bölge Kurulu tarafından haklarında yıkım kararı alınan ve Selçuk Belediye Encümenince yıkımları uygun görülen Aşağı Kapı girişindeki mevcut dükkânlar, hizmet üniteleri ve otopark kaldırılarak, “Geleceğe Miras Sonsuz Efes” projesi kapsamında antik kentin sur duvarlarının dışında, mevcut alanın yaklaşık 850 metre uzağında, ziyaretçi ihtiyaçlarını karşılayacak yeni bir ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenleme projesi hazırlanmıştır.
Efes Örenyeri’nin korunmasına yönelik hazırlanan bu proje ile mevcut otopark ve ticari alanların kaldırılması sonucunda tarihî kalıntıların bütünlüğü sağlanacak; planlanan kazılarla açığa çıkarılacak antik kalıntıların restorasyon ve konservasyonu gerçekleştirilerek bunların gezi güzergâhına dâhil edildiği yeni bir ziyaret rotası oluşturulacaktır.
Söz konusu projeler; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 10’uncu, 17’nci ve 57’nci maddeleri ile Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Hazırlanması, Gösterimi, Uygulaması, Denetimi ve Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmelik hükümleri ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 05.11.1999 tarihli ve 658 sayılı, 03.05.2006 tarihli ve 714 sayılı, 22.07.2008 tarihli ve 745 sayılı İlke Kararları kapsamında Koruma Bölge Kurulunca değerlendirilmiştir.”