EGEDESONSÖZ- İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Kemalpaşa Halilbeyli’de 4 milyon 850 bin metrekare arazide yapmayı planladığı “Tarım ve Hayvancılık İhtisas Bölgesi” gündemdeki yerini koruyor. Kemalpaşa Belediyesi ve İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin gündemine gelen planlama çalışması ilgili ihtisas komisyonları çalışmalarını sürdürürken “değer artışı” tartışması başladı.
SONSÖZ TV’de gündemi değerlendiren Gazeteci Fatih Yapar ve İntegral Araştırma Koordinatörü Ümit Yaldız 1 milyon 60 bin metrekare inşaat alanına sahip, yeni düzenlemeye göre ise 1 milyon 650 bin metrekare kadar çıkacak inşaat alanını içinde barındıran değişikliği masaya yatırdı.
İZMİR TARİHİNDE GÖRÜLMEMİŞ BİR PLAN DEĞİŞİKLİĞİ
Gazeteci Yapar, “Türkiye’de çatı kanun olan 3194 Sayılı İmar Kanunu’nda yer alan Değer Artış Payı (DAP) Uygulama Yönetmeliği acık ve nettir. Bir yerde imar planı değişikliğinden kaynaklı rant varsa ve söz konusu arazilerin değeri artıyorsa değer artış payı çıkar. Bu pay aslında bir nevi devletin kasasına girecek vergidir. Zorunlu olan bu uygulamanın etrafından dolaşmak için “kamusal” görünüm getirilmek isteniyor. Kemalpaşa’daki geniş araziler içinde şahıs arazileri ve özel mülkiyetler var. Belediyenin re’sen yaptığı bu düzenleme sonrasında 600 bin metrekare gibi devasa yoğunluk artışı olacak. Zaten bu alanın 1 milyon 30 bin metrekare inşaat yapma hakkı vardı. Meclis gündemine mahkeme kararlarına rağmen getirilen bu düzenleme artı olarak 600 bin metrekare inşaat verdi. İzmir tarihinde görülmemiş çaptaki büyük plan değişikliğiyle devletin kasasına girmesi gereken 30 milyar TL’lik değer artış payı yok olacak.” dedi.
BURADAKİ RANTLA SADECE BELEDİYE BİNASI DEĞİL, KARŞIYAKA STADI, OPERA BİNASI BİLE YAPILIR
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Konak’ta yıkılan belediye hizmet binasının yerine yapılacak yeni binanın buradan alınacak bağış ve oluşacak rant karşılığında yaptırılacağını vurgulayan Gazeteci Yapar, “Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay yaklaşık 1 ay önce çıktı ve inşaat ruhsatı imzaladı. Belediye kendi kendine inşaat için ruhsat vermesine rağmen bir kepçe dahi alana sokulmadı. Başkan kamuoyunda oluşan karışıklık sonrasında ‘inşaatı kendi imkanlarımız ile yapacağız’ dedi. Eğer bağış yoluyla yapmayacaksan, birilerine belediye binasını imar karşılığında yaptırmayacaksan ihalesi nerede? Büyükşehir Belediyesi’nin ihale için KİK’e başvurup EKAP’tan tarih, zaman alması gerekmiyor mu? Ya da önceden dediğimiz gibi imzanın karşılığına denk gelen kendi imkanlarıyla yapacaksa nasıl yapılacağı açıklanmayacak mı? Bu kadar büyük bir rantın karşılığında siz devletin alması gereken milyarlarca liralık geliri kenara koyup belediye binasını yaptıracaksanız o zaman kentte birçok eksik, yarım projeyi tamamlarsınız. Mesela Karşıyaka’daki opera binasını, stadı, cezaevinin yerini yaptırabilirsiniz” diye konuştu.
İntegral Araştırma Genel Koordinatörü Ümit Yaldız da bu yöntemin yarım kalan Halkapınar’daki Nevvar Salih İşgören Camii’si için de kullanılabileceğini söyledi. Yaldız, “Her yönüyle baktığınızda çok büyük bir iş. Bu konu daha çok tartışılacak gibi görünüyor” dedi. Gazeteci Yapar ise, büyükşehirdeki ihtisas komisyonlarında konunun önce AK Parti tarafından “şerh” şeklinde değerlendirildiği, olumsuz görüşlerin beyan edildiğini vurguladı. Kararın meclise gelene kadar “olumlu” yöne evrilmesi için kulislerin arttığını anlatan Yapar, “Büyükşehir Belediyesi’ne hizmet binası yapan irade o zaman AK Parti’nin İzmir’deki il başkanlığı projesinin inşaatını da yapsın. AK Parti İzmir İl Başkanı Bilal Saygılı tarafından alınan yeni arsaya bağış yoluyla parti binası yaptırılsın. Ne de olsa işin rahtı ve ortaya çıkan değer yarım kalan tüm işleri tamamlaya yetiyor” ifadelerini kullandı.
ADAMINA GÖRE PLAN!
Programda, Kemalpaşa Belediye Başkanı CHP’li Mehmet Türkmen’in “her plan bir ranttır” sözleri de değerlendirildi. Gazeteci Yapar, “İzmir Büyükşehir Belediyesi 2007 yılında bundan yaklaşık 19-20 yıl önce bizim de olduğumuz toplantılarda Kentsel Bölge Nazım İmar Planları’nı meclislerinde kabul etti. Günlerce süren Aziz Kocaoğlu başkanlığındaki toplantılarda ilçelerden, beldelerden gelen planlar İzmir’de toplandı ve tek elden geçirildi. Gelen planlar arasında en çok sorunların olduğu yerlerin başında Kemalpaşa Ulucak, Torbalı Ayrancılar, Pancar, Menderes Tekeli gibi yerler geliyordu. Çünkü ovalara, tarlalara fabrikalar yapılmış, sanayi ile konut alanları, tarımsal bölgeler birbirine girmişti. Kemalpaşa Ulucak Belediyesi’nin o dönemdi başkanı ise Mehmet Türkmen’di. Mehmet başkan plan işlerini çok iyi bilir, anlar. Onun belediyesinde bir parselin en az üç imar durumu vardı. Hepsi meclisten geçmiş, encümenden onaylanmıştı. Adeta ‘ne vereyim abime’ misali adamını bulan sanayi, isterse konut, isterse ticaret imarlı araziye sahip olabiliyordu. Şimdi de Kemalpaşa Belediyesi’nin başkanı sıfatıyla sayın başkan rantı destekleyen açıklamalar yapıyor. Kanundaki boşluktan faydalanan birileri kamusal görünümlü şahsa özel kararlar ile bölgedeki değer artış payını yok ediyor” dedi.
DEĞER ARTIŞ PAYI NEDİR?
15 Eylül 2020 tarihinde resmi gazetede yayımlanan karar ile getirilen “değer artış payı” uygulamasıyla arazinin değerinden devletin kamusal hizmetlerde kullanmak üzere pay alması hükmü getirildi. Karar ise şu şekliyle yayımlandı:
- Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde; %25’i büyükşehir belediyesinin ilgili hesabına, %25’i ilgili ilçe belediyesinin ilgili hesabına, %25’i Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına,
-Büyükşehir belediyesi olmayan illerde ise; %40’ı imar planı değişikliğini onaylayan idarede açılacak ilgili hesaba, %30’u Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına,
- Bakanlıkça onaylanan imar planı değişikliğinden kaynaklanan değer artışında anılan idare payları, Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına, beş iş günü içerisinde aktarılır ve (a) bendine göre kalan değer artış payının %25’i, (b) bendine göre kalan değer artış payının %30’u ve (c) bendindeki imar planı değişikliğinin diğer genel bütçeli idareler tarafından onaylanması durumunda değer artış payının tamamı genel bütçeye gelir kaydedilir.