Bireysel emekliliğinin düzenlenişi, altı yıl oldu. Bankaların elinde hemen dejenere edildi.
BES programına girdiğimizde, her yatırdığım paranın yüzde 8’’i sistemin yönetim giderleri için kesiliyor. Faizlerin negatif olduğu bir dönemde bu orana korkunç denilir.’¶
BES düzenlemesi yapılırken yıllık faizler elliler seviyesindeydi, onun için bu oran makul görülmüştü. Yıllık mevduat faizi bu mertebede ise, yatırdığınız para getiri sağlamadan, bir yıl bankada kalıyor demektir.
İkinci yıldan itibaren, bankada değerlendirilen fon, enflasyon karşısında erimeye devam ediyor. Çünkü banka bu tasarrufları, maksimum getiriden değerlendirmiyor.
Yatırılan paranın 10 yıl içinde, enflasyon oranını karşılayacak bir faiz ile (reel faiz sıfır demektir, ortalama yıllık %10 enflasyon kabulü ile) değerlendirdiğimizde paramız 2,7 kat’… miktara ulaşmaktadır.
Halbuki, banka size ’“bu bedelin çok altında bir birikimin var’” demektedir.
Örnek Nisan 2006 yılından Aralık 2009 sonuna kadar ayda 1500TL yatıran bir iştirakçi Ocak 2010-Nisan 2010 arasında da 750 TL yatırmış, yatırılan para net 69 000 TL, BES bugün için birikmiş paranız 74.000TL, çıkmak isterseniz size 62 900 TL öderiz denilmektedir.
Oh ne ala, vergilendirimiş tasarruflarınızdan 69 000 TL yatır, dört yıl sonra 62 900 TL geri al!
Halbuki parasını bankaların mevduat faizi ile değerlendirse idi, parasının 99 000 TL’’sı olduğu kolayca hesap edilebilir.
Bugün basında Ali Tezel adındaki bir Sosyal Güvenlik Uzmanı, bireysel emeklilik konusunda nasıl yanıltıldığını anlatarak; feryadını, diğer ’‘potansiyel aldatılacak insanlar’’a duyurmaya çalışıyor.
Bu arkadaşımız çok haklı, bireysel emeklilik ürünü satan kurumlarda, görevli satış elemanları ’‘doğru söylemeyerek, insanlarımızı kandırarak’’ programa sokuyor. Bu elemanlar 1-2 yıl geçtikten sonra görevlerini terk ediyor. Yeni elemanlar bu defa farklı farklı şeyler bularak yeni müşterileri ’“nasıl kandıracağını’” öğreniyorlar.
Ali Tezel, şu basit hesabı yapıyor:
Paramı, bireysel emeklilik programı yerine vadeli mevduata koysam, on yıl sonra BES’’te birikecek paranın iki katına ulaşıyorum.
BES programına girmek çok kolay, çıkmak ömür törpüsü.
Çıkarken de birikmiş paranızdan %15 stopaj kesiliyor. Burada temel bir hata var. Eğer birikmiş para doğrudan kazanç olsa amenna. Ama birikmiş paranız kendi öz tasarrufunuzdan daha az. Öz tasarrufunuz zaten vergilendirilmiş bir kazanç. Vergi matrahının birikimin net geliri olmalı ve vergi bu matraha uygulanmalıdır, uygulanması gerekir.
Yukarıda verilen hesaplar, sistemin nasıl istismara çalıştığını göstermektedir.
Bankalar, tıpkı yetmişli yıllarda yaptıkları gibi, ekonomik şartları değerlendirmeden ’‘tatlı tatlı negatif faiz uygulaması yaptığı dönemdeki alışkanlıkları’’ ile BES programını yürütmek istemektedirler.
BDDK’’nın konuya eğilmesi ve bankaların, insanlarımızı istismar etmelerini önlemesi gerekir.