Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın, İzmir Çimento Fabrikası Türk Anonim Şirketi’nin (ÇİMENTAŞ) İzmir’in Menderes ilçesinde açmak istediği kalker ocağına ilişkin ÇED sürecini mevzuata aykırılık gerekçesiyle sonlandırmasının ardından, şirket aynı ruhsat sahası için yeniden ÇED başvurusunda bulunduğu ortaya çıktı.
Bakanlık İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu’nun (İDK) iptal kararının ardından hazırlanan yeni proje tanıtım dosyası (PTD) ile kalker ocağı projesi için Çevresel Etki Değerlendirmesi süreci bir kez daha başlatıldı.
BAKANLIK İLK PROJEYİ MEVZUATA AYKIRI BULMUŞTU
ÇİMENTAŞ’ın İzmir İli, Menderes İlçesi, Karakuyu Mahallesi sınırları içerisinde açmayı planladığı kalker ocağına ilişkin ilk ÇED süreci, ÇED Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri kapsamında mevzuata uygun bulunmadığı gerekçesiyle sonlandırılmıştı. Bakanlık tarafından yapılan resmi duyuruda, söz konusu projenin ÇED sürecinin Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi kapsamında iptal edildiği belirtilmişti.
İlk ÇED dosyasına göre şirket, Karakuyu Mahallesi yakınlarında yer alan 59,6 hektarlık alanda, yıllık 2 milyon ton kapasiteli kalker ocağı işletmeyi planlıyordu. Projeye en az 37 yıllık işletme ömrü biçilirken, ocak sahasının İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda orman alanı içerisinde kalması dikkat çekmişti.
Ayrıca proje sahasının Küçük Menderes Havzası sınırları içerisinde yer alması ve su kaynakları açısından hassas bir bölgede bulunması eleştirilerin odağı olmuştu. Proje kapsamında yapılması planlanan halkın katılımı toplantısı ise köylülerin yoğun tepkisi nedeniyle gerçekleştirilememişti.
AYNI RUHSAT SAHASI İÇİN YENİ ÇED BAŞVURUSU
İptal kararının ardından ÇİMENTAŞ, aynı ruhsat sahası için bu kez yeni bir Proje Tanıtım Dosyası hazırlayarak Bakanlığa sundu. Yeni dosyada, Karakuyu Mahallesi’nde bulunan sınırlarındaki alanda kalker ocağı için yeniden ÇED sürecinin başlatıldığı belirtildi.
Yeni PTD’ye göre, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından 30 Nisan 2019 tarihinde verilen 80,31 hektarlık işletme ruhsatı kapsamında projeye konu sahada, üretime değer kalker rezervine rastlandığı ifade edildi. Ruhsat alanında bugüne kadar üretime yönelik herhangi bir faaliyetin yapılmadığı da raporda yer aldı.
KAPASİTE DÜŞÜRÜLDÜ, ÇED ALANI DARALTILDI
Yeni projede, yıllık üretim kapasitesinin 1 milyon ton olarak planlandığı bildirildi. 80,31 hektarlık ruhsat alanı içerisinde 22,77 hektarlık bir ÇED alanı belirlendiği, bu alanın 22,25 hektarının ocak sahası, 0,52 hektarının ise bitkisel toprak depolama alanı olarak kullanılacağı kaydedildi. Faaliyet sırasında ise dinamit kullanılacak.
ÇED alanının Torbalı ilçe merkezine kuş uçuşu yaklaşık 9 kilometre mesafede bulunduğu belirtilirken, en yakın yerleşim yerinin ÇED alanının 600 metre güneyinde, Karakuyu Mahallesi’nin ise yaklaşık 1 kilometre batısında yer aldığı ifade edildi. Ayrıca ÇED alanının 850 metre kuzeydoğusunda bir besi çiftliği bulunduğu bilgisine de raporda yer verildi. ÇED sahasının yanı başında ise tarım alanları bulunuyor.
“MEVZUATA TAM UYUM” VURGUSU
Yeni proje tanıtım dosyasında, faaliyetin Çevre Kanunu, Maden Kanunu, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı ile ilgili tüm yönetmeliklere uyulacağı vurgulandı. ÇED sürecinin tamamlanmasının ardından gerekli işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının alınacağı, sağlık koruma bandı mesafelerine riayet edileceği ifade edildi.
Daha önce köylülerin tepkisiyle gündeme gelen kalker ocağı projesinin, yeni ÇED başvurusu ile birlikte yeniden kamuoyunun ve bölge halkının gündemine gelmesi bekleniyor. Bakanlık sürecinin nasıl sonuçlanacağı ise önümüzdeki dönemde netlik kazanacak.