İran'ın, savaşı sona erdirmek amacıyla bölgesel arabulucular üzerinden yeni bir teklif sunduğu iddia edildi. Wall Street Journal’da yer alan habere göre, Tahran'ın teklifi üç aşamadan oluştu.
Habere göre İran, Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıları durdurma karşılığında savaşın tamamen sona ermesini ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını istedi
Habere göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin hafta sonu ilettiği teklifin, çatışmadaki çıkmazı aşmayı ve müzakereleri yeniden başlatmayı hedeflediği belirtildi.
Plan kapsamında İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin geçici olarak askıya alınması öngörüldü.
ÜÇ AŞAMALI BARIŞ PLANI
Yetkililere göre İran’ın son önerisi, üç aşamalı bir barış planı içerdi. İlk aşamada Tahran, ABD ve İsrail’in savaşı sona erdirmesini ve yeniden başlamayacağına dair garanti vermesini istedi.
İkinci aşamada, arabulucuların Hürmüz Boğazı krizini çözmesi ve su yolunun yönetimine ilişkin uzlaşma sağlanması hedeflendi.
İran’ın, boğaz üzerindeki etkinliğini korumak istediği ve ancak bundan sonra nükleer program ile bölgedeki vekil güçlere sağlanan destek gibi başlıklarda müzakereye açık olduğu ifade edildi.
İSRAİLLİ UZMANDAN DİKKAT ÇEKEN ÇIKIŞ
İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü İran Programı Direktörü Raz Zimmt, bu formülün İran’ın nükleer programını kalıcı biçimde sona erdirme ihtimalinin düşük olduğunu savundu.
Zimmt, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Savaşın sonunda çözülemeyen bir sorunun daha sonra çözülme ihtimali son derece düşüktür” ifadelerini kullandı.
TRUMP MEMNUN OLMADI
New York Times’a konuşan kaynaklara göre ABD Başkanı Donald Trump, danışmanlarına İran’ın teklifinden memnun olmadığını söyledi. Haberde, Trump’ın bu teklifi kabul etmesinin savaşta zafer ilan etmesini zorlaştırabileceğini düşündüğü aktarıldı.
ABD yönetiminin özellikle İran’ın nükleer programına ilişkin net taahhütler görmek istediği belirtildi.
WASHINGTON’UN EN BÜYÜK KOZU: HÜRMÜZ
CNN’e konuşan kaynaklar, ABD’li yetkililerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının, zenginleştirme konusu çözülmeden Washington’u önemli bir pazarlık kozundan mahrum bırakacağına inandığını belirtti.
Aynı haberde, Trump’ın ulusal güvenlik ekibiyle İran teklifini görüştüğü ve karar sürecinin sürdüğü kaydedildi.
RUBIO’DAN SERT MESAJ
Fox News’e konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, temel meselenin Hürmüz değil İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu söyledi.
Rubio, “Şüphesiz ki, eğer bu köktenci dini rejim iktidarda kalmaya devam ederse, gelecekte bir noktada nükleer silah edinmeye karar verecektir” dedi.
Ayrıca İranlıların zaman kazanmaya çalışan yetenekli müzakereciler olduğunu savunan Rubio, “Bunun yanlarına kalmasına izin veremeyiz” ifadelerini kullandı.
İRAN’DA GIDA ENDİŞESİ
New York Times’ın İranlı yetkililere dayandırdığı habere göre Tahran, mevcut durumun sürdürülemez olduğunu değerlendiriyor. Yetkililer, temel gıda ürünlerinin birkaç hafta içinde tükenebileceğinden endişe duyduklarını söyledi.
Haberde, hükümetin Pakistan ve Türkiye üzerinden kara taşımacılığı ile Hazar Denizi üzerinden Rusya’dan sevkiyat dahil acil durum planlarını devreye aldığı belirtildi.
KRİTİK GÜNLER BAŞLADI
CNN’e göre arabulucular, her iki tarafa da anlaşma için baskı yaptı. Haberde, “Önümüzdeki birkaç gün diplomatik çabaların gidişatı açısından son derece kritik” değerlendirmesine yer verildi.
ABD’nin 13 Nisan’dan bu yana İran limanlarına uyguladığı ablukanın ise taraflar arasındaki önceki görüşmelerin çökmesine yol açtığı hatırlatıldı.