Hükümetlerin istikrarlı yönetimi, kendi programlarının uygulayabilmesi üst kademe bürokratlarının değiştirilmesinin kolaylaştırılması ile sağlanabilir.’¶
Mesela Başbakan ve Cumhurbaşkanı değişiminde, hükümet kararı ile doldurulan bütün pozisyonların boş addedilmesi gibi.
Bizde de Cumhurbaşkanı veya Başbakan değişiminde, Genelkurmay Başkanı hatta Kuvvet Komutanları, müsteşarlar, müsteşar yardımcıları, Genel Müdürler, Büyükelçiler, Valiler müstafi addedilebilirler. Hükümet istifaların bir kısmını kabul eder, bir kısmını kabul etmez. İstifası kabul edilmemiş bürokrat otomatik olarak yeniden atanmış olur. İstifası kabul edilen kişi de yerine atama yapılasıya kadar vekaleten göreve devam eder.
Mevcut durumda hükümetin değişmesi halinde bürokrasi bir beklenti içine girmekte, göreve devam etmeyi isteyen bürokrat, mevzuat dışında da işlem yapabilmektedir. Halbuki hükümet kurulması ile birlikte bir iki hafta içinde, bürokratlar yerlerini koruyup koruyamadığı anlaşıldığında bürokrasi hem hukuk dışına çıkmayacak ve hem de hükümetin tayinleri yargıya taşınmayacaktır.
Bugünkü uygulamada hükümet bir müsteşar veya Genel Müdürü görevden aldığında İdari yargı devreye giriyor; olay, yürütme ile yargı arasında bir ’‘bilek güreşi’’ne dönüşebiliyor.
Üst kademe bürokrasisi Bakanlar Kurulu kararı, Cumhurbaşkanının onayı ile oluşmaktadır. Bakanlar Kurulu ve Başbakanın veya Cumhurbaşkanının değişmesi halinde, bürokrat yeni gelen siyasilerin programını benimseyebilir. Bürokratın çalıştığı makamın tazminatı, derece ve kademesi değiştirilmediği hallerde yani özlük hakları değiştirilmediği ve maddi durumunda bir gerileme olmadığı takdirde, kendi yerini yeni gelen birine terk edebilmelidir. Böyle bir uygulamada üst kademe bürokrasisi hükümetin veya bağlı bulunduğu bakanın altını oyma, onun açığını fişleme ve andıç hazırlama gibi olaya karışmaz. Bu durumda siyaset, siyasetçiler tarafından yapılır. Bürokrasi, yürütmenin başı konumunda olan hükümet ile bilek güreşine tutuşmaz.
Bu teklif çerçevesi az çok başka ülkelerde uygulama bulmuş durumdadır.
ABD’’de de başkan seçildiğinde bütün üst kademe yönetim istifa eder, istifası kabul edilen gider, kabul edilmeyenler ise devam eder, böylelikle başkan görevden alma işlemi yapmaz.
Bizde idari davaların çoğu, atama işlemleri ile ilgilidir.
Bir bürokratın onlarca kere aynı makama iade edildiği halleri hatırlayın, bu bürokrat yerinde verimli olabilir mi?
Hükümet kendi programını öyle bürokratlarla uygulayabilir mi?
Anayasada bazı değişiklikler yapılırken hükümetlerin borçlanmasına, bütçe açıklarına bir tavan getirilebilirse, birçok tartışma ortadan kalkar diye düşünüyorum.
Saygılarımla’…