ABD ile İran’dan müzakerelerin durumuna ilişkin gelen çelişkili açıklamalar, savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik sürece dair belirsizliği artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada İran ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi. İran Dışişleri Bakanlığı ise Washington ile herhangi bir müzakerenin yapılmadığını ve yakın zamanda bir görüşme planlanmadığını duyurdu.
Beyaz Saray’daki bir etkinlikte gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, görüşmelerin İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’ın talebi üzerine gerçekleştirildiğini savundu.
Trump, “Görüşmeler şu anda devam ediyor. Bu, İran’ın iyi bir anlaşmaya imza atması için son şansı” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı’nın açıklaması, İran’a yönelik daha önce onay verdiğini söylediği “büyük çaplı saldırıları” görüşmeler yapılacağı gerekçesiyle durdurmasının ardından geldi.
Trump, daha önce de İran’a karşı askeri operasyon tehdidinde bulunmuş, ardından diplomatik temasları gerekçe göstererek saldırılardan vazgeçmişti.
İRAN: HERHANGİ BİR MÜZAKERE YOK
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise ABD ile herhangi bir müzakerenin yürütülmediğini açıkladı.
Bekayi, İran’ın gelecek günlerde yabancı bir heyeti ağırlama veya yurt dışına müzakere heyeti gönderme planının bulunmadığını söyledi.
İranlı müzakerecilerin tamamının ülkede olduğunu belirten Bekayi, yalnızca Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin dini ziyaret amacıyla Irak’ta bulunduğunu kaydetti.
Bekayi, devam eden tek diplomatik temasın Hürmüz Boğazı’nın yönetimi konusunda Umman ile gerçekleştirilen görüşmeler olduğunu ifade etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI YAKINLARINDA GEMİ VURULDU
Taraflardan gelen çelişkili açıklamalar sürerken Hürmüz Boğazı yakınlarında yeni bir saldırı yaşandı.
Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi, Umman açıklarında seyreden bir yük gemisinin kimliği belirlenemeyen bir cisimle vurulduğunu bildirdi.
Dünya genelindeki ham petrol ve doğal gaz sevkıyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği düşük seviyede kalmayı sürdürdü.
Kpler verilerine göre pazartesi günü boğazdan üç tanker ve üç kuru yük gemisi olmak üzere toplam altı gemi geçti. Bir önceki gün ise boğazdan yedi geminin geçiş yaptığı belirtildi.
PETROL FİYATLARI GERİLEDİ, BORSALAR YÜKSELDİ
ABD ile İran arasındaki gerilimin diplomatik yollarla çözülebileceğine yönelik beklentiler, petrol fiyatlarında düşüşe neden oldu.
Brent petrolün varil fiyatı pazartesi günü yaklaşık yüzde 7 gerileyerek 83,77 dolar seviyesine indi. ABD’de Dow Jones endeksi ise günü rekor seviyede tamamladı.
Asya borsaları ve petrol fiyatları salı günü yeniden sınırlı yükseliş gösterdi.
TRUMP’TAN “TAM TESLİMİYET” ÇIKIŞI
Trump, daha sonra Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran yönetimini “inanılmaz derecede ikiyüzlü” olmakla suçladı.
İran’ın görüşme talebinde bulunduğunu ve yakın zamanda yeni temasların gerçekleştirileceğini öne süren Trump, ABD donanmasının Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrol sağladığını savundu.
Trump, İran ile bir anlaşmaya varılmadığı veya Tahran “tam teslimiyet” göstermediği sürece boğazdan hiçbir şeyin geçmesine izin verilmeyeceğini ileri sürdü.
Trump’ın İsrail ile birlikte “Epic Fury Operasyonu”nu başlatmasının üzerinden beş aydan fazla süre geçti.
ABD Başkanı, savaşın başlangıcında İran’ın nükleer programını ortadan kaldırmayı, bölgedeki rakiplerine saldırma kapasitesini sınırlandırmayı ve ülkedeki dini yönetimin devrilmesine zemin hazırlamayı hedeflediğini açıklamıştı.
Ancak Trump yönetiminin şu ana kadar bu hedeflere ulaşamadığı belirtiliyor.
ABD’nin bölgede attığı adımlar, İran’ın Amerikan güçlerine, Körfez ülkelerine ve ticari gemilere yönelik saldırılarını artırmasıyla karşılık buldu. Yaşanan her gerilimin ardından Trump’ın askeri operasyonları durdurarak yeniden diplomasiye yöneldiği görüldü.
HÜRMÜZ ANLAŞMAZLIĞIN MERKEZİNDE
Hürmüz Boğazı’nın statüsü, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığın temel başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Washington yönetimi, haziran ayında imzalanan mutabakatın İran’a stratejik su yolunu yeniden gemi geçişlerine açma yükümlülüğü getirdiğini savunuyor.
Tahran ise söz konusu metnin İran’ın boğazdaki gemi trafiği üzerindeki yetkisini açık biçimde koruduğunu ileri sürüyor.