Başlığa bakıp da meraklanmayın, Türkiye’de değil, Fransa’da.
Geride kalan hafta sonunda Fransa ve İtalya’da halk sandık başında idi. Fransa’da 2026 belediye seçimleri 15 Mart’taki ilk tur ve 22 Mart’taki ikinci turun ardından sonuçlandı. İtalya’da adalet reformlarına yönelik referandum bugün (pazartesi) tamamlanacak. Onu da yarın yorumlarız.
Fransa’daki seçimler özellikle büyük şehirlerde solun (PS, EELV, LFI ittifakları ve varyasyonları) genel olarak güçlü performans gösterdiği, ancak bazı ittifak stratejilerinin (özellikle LFI ile yakınlaşmanın) maliyetli olduğu bir tablo ortaya koydu. Sağ-Milliyetçi RN ise bazı sembolik kazanımlar elde etse de büyük metropollerde beklenen atılımı yapamadı.
Paris’te Emmanuel Gregoire (PS – sol ittifak) yeni Paris belediye başkanı seçildi. Yaklaşık yüzde 50,5 oy alarak Rachida Dati’yi (yüzde 41,5 civarı, LR-merkez sağ) açık ara geçti. Anne Hidalgo’nun halefi olarak sol, başkenti 25+ yıldır elinde tutmayı başardı. Gregoire zaferini bisikletle belediyeye giderek kutladı
İkinci büyük şehir Lyon seçimleri çok çekişmeli geçti. Görevdeki ekolojist ve yeşillerin adayı Gregory Doucet (EELV + sol ittifak, LFI desteğiyle) yüzde 50,67 ile yeniden seçildi. Eski bakan Jean-Michel Aulas merkez sağ birlikten yüzde 49,33 aldı – sadece 2.800 oy farkı var. Aulas “çok sayıda usulsüzlük” iddiasıyla itiraz edeceğini açıkladı, ancak şu anki sonuç Doucet lehine kesinleşmiş durumda.
Üçüncü büyük şehir Marsilya’daki seçimde ise görevdeki Benoit Payan (PS – LFI’siz sol birlik) rahat bir zafer kazandı yüzde 54 civarı oy aldı. RN adayı Franck Allisio yüzde 40’ın altında kaldı. Marsilya’de RN’nin büyük hamlesi ikinci turda boşa çıktı; sol burada LFI olmadan da güçlü durabildi.
Nantes kentindeSosyalist Johanna Rolland’ın devamı niteliğindeki sol liste rahat kazandı. Nantes, Rennes ile birlikte solun batıdaki kalesini koruduğu şehirlerden biri oldu. Oy oranları yüzde 55’den yüksek olduğunu gösteriyor.
Roubaix’de ise La France Insoumise (LFI) burada net bir zafer ilan etti. Solun radikal kanadı, geleneksel PS hakimiyetindeki bu kuzey sanayi şehrinde önemli bir sembolik başarı elde etti. LFI’nin 2026’daki sınırlı ama dikkat çeken yerel kazanımlarından biri.
Bordeaux’da Ekolojist Pierre Hurmic (EELV) yenildi. Thomas Cazenave (Renaissance – Macron’un partisi) belediyeyi merkezden sağa kaydırdı. Solun ittifak stratejisi burada tutmadı; Bordeaux ekolojistlerin 2020 zaferini koruyamadığı önemli kayıplardan.
Toulouse’da görevdeki Jean-Luc Moudenc (merkez sağ) yüzde 53 civarı oyla yeniden seçildi. LFI-PS ittifakının adayı François Piquemal yakın takipte kaldı ama kazanamadı. LFI ile yakın ittifak burada da sağın elini güçlendirdi.
Menton kenti ise aşırı sağcı RN için sembolik büyük kazanımlardan biri oldu. Alexandra Masson (RN) yüzde 36+ oy alarak açık ara önde bitirdi (diğer rakipler yüzde 19-18 bandında kaldı). Louis Sarkozy’nin de dahil olduğu sağ liste bölündü ve RN Akdeniz kıyısındaki bu turistik şehri aldı. RN’nin “tarihindeki en büyük ilerleme” dediği kazanımlardan biri.
Genel değerlendirme yapmak gerekirse Sol partiler (özellikle PS ve EELV), Paris-Lyon-Marsilya üçlüsünü koruyarak büyük moral kazandılar. LFI ile ittifak yapan listeler genelde daha kötü performans gösterdi (Toulouse, Bordeaux, bazı orta büyüklükteki şehirler). Aşırı sağcı RN sembolik ama sınırlı kazanımlar elde etti (Menton, Castres, Carcassonne gibi).Merkez Parti (Renaissance) Bordeaux gibi bazı yerlerde ilerleme kaydetti.Katılım ikinci turda yüzde 57 civarında kaldı… 2020’ye göre düşük ama pandemi dönemi hariç normal seviyede.
Bu sonuçlar, 2027 başkanlık seçimi öncesinde Fransa siyasetinde solun büyük şehirlerde hâlâ dirençli olduğunu, ancak ittifak matematiklerinin çok kritik hale geldiğini gösteriyor.
Yazının içinde kısaltmalarla verdiğim partiler hakkında bilgi vereyim ve son durumu yorumlamaya çalışayım şimdi:
PS – Parti Socialiste (Sosyalist Parti): 1905’te kurulan Fransa’nın geleneksel sol partisi. François Mitterrand (1981-1995), Lionel Jospin (1997-2002) ve François Hollande (2012-2017) dönemlerinde iktidar oldu. 2017’den beri ulusal düzeyde zayıfladı ama yerel yönetimlerde hâlâ çok güçlü (büyük şehirlerde hâkimiyetini koruyor). İdeolojisi sosyal adalet, refah devleti, Avrupa yanlısı reformlar, ekolojiyi entegre etmeama radikal sol kadar sert değil. Kurumlara daha saygılı ve ılımlı.Olivier Faure liderliğinde. Yerel seçimlerde yaklaşık 5 milyon oy aldı (LFI’den çok daha fazla). Paris (Emmanuel Gregoire), Nantes, Rennes, Montpellier gibi şehirleri korudu veya kazandı. LFI ile ulusal anlaşma yok, ama bazı şehirlerde yerel ittifaklar yapıldı. Yerel olarak “dayanıklı” parti olarak görülüyor.
La France Insoumise (LFI),2016’da Jean-Luc Melenchon tarafından kuruldu (eski Sosyalist Parti bakanı ve senatörü). Parti, klasik bir “parti”den ziyade “hareket” olarak tanımlanıyor. Güncel koordinatör Manuel Bompard, ama fiili lider hâlâ Melenchon (karizmatik ve tartışmalı figür). Bu hareketin ideolojisi, eko-sosyalizm, demokratik sosyalizm, anti-liberalizm, sol popülizm olarak açıklanıyor. Programı “L’Avenir en commun” (Ortak Gelecek) adlı manifestoya dayanıyor: Ekolojik dönüşüm, sosyal adalet, zenginlerden yüksek vergi, emeklilik yaşı düşürme, kamu hizmetlerinin güçlendirilmesi, AB’ye eleştirel yaklaşım (ama ayrılma değil), Filistin’e güçlü destek. 2026 yerel seçimlerinde beklenmedik bir atılım yaptı. Özellikle genç seçmen mobilizasyonuyla kuzey sanayi bölgelerinde (Roubaix gibi) ve bazı büyük şehirlerde (Toulouse, Lille, Limoges) güçlü oy aldı. Roubaix’te net zafer kazandı, Paris’te Sophia Chikirou ikinci tura kaldı. Sol ittifaklarda (PS-EELV ile) bazen ortak liste yaptı ama çoğu yerde kendi başına yürüdü. Bu, 2027 cumhurbaşkanlığı öncesi sol içindeki liderlik iddiasını güçlendirdi. Senato seçimlerinde yerel temsilci sayısını artırarak avantaj sağladı.
Melenchon’un sert üslubu, antisemitizm suçlamaları (Filistin desteği bağlamında), şiddet olaylarıyla ilişkilendirilmesi (2026 başındaki aşırı sağcı aktivist ölümü sonrası LFI çalışanlarının tutuklanması) nedeniyle ana akım soldan (PS) dışlanma riski taşıyor. Yine de gençler ve banliyölerde en dinamik sol güç.
Rassemblement National (RN): 1972’de Jean-Marie Le Pen tarafından Front National (Ulusal Cephe) olarak kuruldu. 2011’de kızı Marine Le Pen lider oldu, 2018’de parti adını Rassemblement National olarak değiştirdi (daha yumuşak imaj için). Güncel parti başkanı Jordan Bardella (genç ve karizmatik), Marine Le Pen ise meclisteki grup başkanı ve fiili lider.
İdeolojisi, aşırı sağ, milliyetçi, sağ popülist. Sert göçmen karşıtlığı, ulusal öncelik (Fransızlara iş ve sosyal yardımda öncelik), AB ve euro eleştirisi (ama çıkış değil), güvenlik vurgusu, İslamcı radikalizme karşı mücadele, ekonomi politikasında korumacılık + bazı sosyal vaatler (emeklilik yaşı düşürme gibi). Marine Le Pen döneminde “detoksifikasyon” (zehirsizleştirme) stratejisiyle ırkçı ve antisemit unsurlar temizlenmeye çalışıldı.
Yerel seçimlerde güneyde (Akdeniz kıyısı) ve kuzeydoğuda güçlü performans sergiledi. Menton gibi sembolik kazanımlar elde etti, Perpignan, Frejus, Henin-Beaumont gibi şehirlerde mevcut RN belediye başkanları ilk turda yeniden seçildi. Büyük metropollerde (Paris, Lyon, Marsilya) hâlâ sınırlı kaldı ama genel oy artışı var. Hâlâ “kordon sanitaire” (sağ-sol tarafından dışlanma) uygulanıyor, ama Bardella’nın daha yumuşak, iş dünyasına açık yaklaşımı ile Le Pen’in geleneksel tabanına hitap eden sert çizgisi arasında iç gerilim var.
68 Belediyede aday çıkmadı!
Başlığımıza dönersek Fransa’da 2026 belediye seçimleri kapsamında, 68 belediyeiçin hiçbir aday listesi sunulmadı. Bu nedenle bu 68 belediyede ne 15 Mart’taki ilk turda ne de 22 Mart’taki ikinci turda seçim yapılmadı.
2020’de durum daha fena imiş. 2020 seçimlerindeki 106 belediye için aday çıkmamış.Bu 68 belediyenin neredeyse tamamı küçük kırsal yerleşimler. Okuduğum Fransız gazeteleri durumu, “görevdeki belediye başkanları ve ekipler yoruldu, yeniden aday olmak istemedi ya da yeni nesil adaylar bulunamadı” diye açıklıyor.
Bu Fransızlar garip millet, insan belediye başkanlığı ya da meclis üyeliği yaptığı için yorulur mu hiç?