Metehan UD / EGEDESONSÖZ – İzmir’in Karabağlar ilçesinde 2012 yılında “riskli alan” ilan edilerek kentsel dönüşüm kapsamına alınan 540 hektarlık Cennetçeşme-Limontepe bölgesinde yeni bir plan daha askıya çıkarıldı.
Alanın 101,40 hektarlık 1. etabını kapsayan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/5.000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı, 8 Ekim itibarıyla 15 gün süreyle askıya çıkarıldı.
Planlama alanı Uzundere Mahallesi, İhsan Alyanak Mahallesi, Abdi İpekçi Mahallesi sınırlarında kalıyor.
Karabağlar Uzundere Mahallesi Harmanyeri Kentsel Koruma Derneği Başkanı Süleyman Gür, planların duyurulma sürecine tepki göstererek Uzundere Mahallesi Muhtarlığına bildirim yapılmadığını öne sürdü.
Gür, planların duyurulma biçimine ilişkin itirazlarını şu sözlerle anlattı:
“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından 8 Ekim 2026'da askıya çıkarılan planlarda, Karabağlar ilçesindeki Cennetçeşme, Salih Omurtak, Barış, Limontepe, Ali Fuat Erdem, Umut, Gazi, Özgür, Yüzbaşı Şerafettin ve Devrim mahallelerinde bulunan 540 hektarlık riskli alana ilişkin bir plan duyurusu yapıldı.
Ancak bu planlama alanına ilişkin yaptığımız incelemede, duyurunun ayrıntılarına girdiğimizde, daha önce 11 defa iptal, itiraz ve dava süreçlerini yürüttüğümüz 540 hektarlık alanın 101,40 hektarlık bölümüne denk geldiğini gördük. Burası birinci etap olarak nitelendiriliyor.
“MEVZUAT AÇIK, PLANIN OLDUĞU YERDE DUYURULMASI GEREKİR”
Gür, İl Müdürlüğünün duyuru metninde askı tutanakları, plana yönelik itiraz başvuruları ve muhtarlık bilgilendirme ilanlarına ilişkin belgelerin Valiliğe sunulmasının istendiğini belirtti.
Gür, duyuru sürecinin nasıl yürütüldüğüne ilişkin eleştirilerini ise şöyle dile getirdi:
“İl Müdürlüğünün sayfasındaki duyuruda, söz konusu imar planlarına ilişkin aslına uygun onaylı askı tutanaklarının ve varsa plana karşı yapılan itiraz başvurularının, muhtarlık bilgilendirme ilanının gerçekleştirildiğini gösteren belgelerle birlikte Valiliğe sunulması gerektiği ifade edildi.
Ancak asıl konu şuydu: İlk plan duyurusunda, planların İl Müdürlüğüne intikal ettiği tarihten itibaren, idarece tespit edilen ilan yerlerinde, internet sayfasında ve plan otomasyon sisteminde 15 gün süreyle eş zamanlı olarak ilan edilmesi gerektiği belirtiliyordu.
Fakat ‘tarafımızca tespit edilen ilan yerleri’ şeklinde bir uygulama olamaz. Mevzuat açıktır. Planlama alanı neredeyse planın orada duyurulması gerekir. Buradaki planlama alanını incelediğimizde toplam dört mahalleyi kapsadığını görüyoruz. Plan raporunda da bu ayrıntı açık bir şekilde yazılmış.
Alanının yüzde 95'i Uzundere Mahallesi, İhsan Alyanak Mahallesi, Abdi İpekçi Mahallesi ve yıllardır çözülemeyen riskli alanın bir bölümünün bulunduğu Gaziemir'deki Zafer Mahallesi ile ilişkili görünüyor. Plan raporunda Devrim Mahallesi olarak işlenen bir bölüm de var. Ancak bu alan da resmî kayıtlarda, tapu kayıtlarında Uzundere Mahallesi sınırlarında yer alıyor.”
“UZUNDERE MUHTARLIĞINA BİLDİRİM YAPILMADI”
Planların duyurulması sırasında yasal düzenlemelerin ve ilan yükümlülüklerinin gözetilmesi gerektiğini savunan Gür, Uzundere Mahallesi Muhtarlığına herhangi bir bildirim ulaşmadığını belirtti. Gür, konuyla ilgili açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Tüm bu süreçlerde askı ilanı için, İl Müdürlüğünün de ifade ettiği şekliyle, planların idarece tespit edilen ilan yerlerinde duyurulması öngörülüyor. Böyle bir konu ilgili memurun ya da bürokratın inisiyatifine bırakılamaz.
Çünkü buradaki yasal mevzuat açık. Kentsel dönüşümde itiraz süreleri 15 güne düşürüldü. Bu 15 günlük süre içerisinde itirazların değerlendirilmesi de ilgili idare tarafından, ister İl Müdürlüğü ister Kentsel Dönüşüm Başkanlığı olsun, beş günle sınırlandırıldı. Devamındaki dava süresi de 30 günle sınırlandırıldı.
Yani yasadaki düzenleme bu şekilde. Buradan şunu anlıyoruz: Planlama alanını doğrudan etkileyen ve yüzde 95'i Uzundere Mahallesi sınırları içerisinde bulunan bir plan, Uzundere Muhtarlığında askıya çıkarılmıyor.
Muhtarımızla yaptığımız görüşmelerde kendisine herhangi bir tebligat yapılmadığını öğrendik. Bildirim yapılması durumunda bunu mahalleliye, Uzundere Mahallesi sakinlerine duyuracağını ve aynı zamanda planı askıya çıkaracağını ifade etti. Bugün itibarıyla kendisine tekrar sorduk. ‘Bu askı geldi mi size, plan duyurusu?’ dedik. Gelmediğini söyledi. Bir hafta geçmesine rağmen Uzundere Muhtarlığına ulaşmamış. Bu saatten sonra geleceğini de düşünmüyoruz.”
“İYİ BİR PLANSA HALKA AÇIKÇA DUYURULMALI”
Kentsel dönüşümün İzmir için önemli bir konu olduğunu belirten Gür, planların halka açık ve anlaşılır biçimde duyurulması gerektiğini savundu. Gür, idarenin planlamaya ilişkin yaklaşımını eleştirerek şunları söyledi:
“Biz hayırlı, doğru bir planın ya da planlamanın mevzuattaki açık hükümlere bağlı olarak ilgili yerlerde açıklanmasını ve duyurulmasını bekliyoruz. Bunun dışında, eğer bu iyi bir şeyse, iyi bir plansa ve kentsel dönüşüm gibi özel, önemli ve gerçekten İzmir'in ihtiyaç duyduğu bir konuda idare ya da idarenin yetkilendirdiği kurumlar bu planın doğru olduğuna inanıyorsa, gelip bu planları halka davul zurnayla duyurmasını bekleriz.
Büyük ilan panolarıyla, ‘İşte hayırlı olsun, sonunda başlıyoruz’ denilerek duyurulmasını beklerken tam tersi bir durumla karşı karşıyayız.
Demek istediğimiz şu: Mevzuat açık. İmar planlarının mahalle muhtarlığımızda duyurulmasını bekliyorduk. Belli ki idare bu planları bizden kaçırıyor. Duyuruyu kendi belirlediği alanlarla sınırlıyor.
Biz kendimiz takip etmeseydik yasal süreyi kaçırmış olacaktık. Planlama süreci, kendi takibimiz ve kişisel çabalarımız sonucunda ortaya çıkardığımız bir duruma dönüştü. Biz artık planların mevzuata uygun şekilde herkese duyurulmasını bekliyoruz. Eğer doğru bir planlamaysa, bunun hayırlı olacağına inanılıyorsa, bütün halka davul zurnayla, büyük şenliklerle, eğlencelerle duyurulmasını ve sürecin ilerlemesini bekliyoruz.”
“PANDEMİ DÖNEMİNDE DE PLANLARIMIZ ASKIDA KALMIŞTI”
Gür, benzer bir durumla daha önce de karşılaştıklarını belirterek pandemi döneminde uygulanan sokağa çıkma yasakları sırasında da planların askıya çıkarıldığını ve süresi içinde itiraz ettiklerini söyledi. Gür, o dönemi şu sözlerle anlattı:
“Biz bu durumu daha önce de yaşadık. Pandemi döneminde sokağa çıkma yasakları varken planlarımız askıya çıkarılmıştı. Memlekette herkes sokağa çıkma ve aşı derdindeyken planı yine askıya çıkarmışlardı. Buna da süresi içinde itiraz ettik.”
“BİR MİLYON METREKARELİK ALANDAN BAHSEDİYORUZ”
Planlama alanının büyüklüğüne ve bölgede yaşayan insanların durumuna dikkat çeken Gür, planlara ilişkin çalışmalarını sürdüreceklerini ve ilgili kurumlarla görüşme talebinde bulunacaklarını belirtti. Gür, açıklamasını şöyle tamamladı:
“Biz bu plana dair çalışmalarımızı tamamlayacağız. Bunun iyi bir durum olmadığının farkındayız. Halktan bilerek ya da bilmeyerek gizlenen bir durum var. Bu, iyi bir şey değil.
Bir milyon metrekarelik bir alandan bahsediyoruz. Üzerinde hâlâ yapı stokunun bulunduğu, bazı bölgelerde insanların yaşamaya devam ettiği, yaşam alanlarını etkileyen bir yerden söz ediyoruz.
Bu konuyla ilgili avukatımız aracılığıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü ya da Kentsel Dönüşüm Başkanlığı yetkilileriyle görüşme talebimiz olacak.”
12’NCİ PLAN ASKIYA ÇIKTI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 23 Eylül 2026 tarihli yazısı doğrultusunda hazırlanan planlar, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 6’ncı maddesi kapsamında Bakanlık Makamınca onaylandı.
Yeni planlar, 540 hektarlık riskli alanın 101,40 hektarlık 1. etabını kapsıyor. Planlama alanında Cennetçeşme, Salih Omurtak, Bahriye Üçok, Limontepe, Ali Fuat Erdem, Umut, Gazi, Özgür, Yüzbaşı Şerafettin ve Devrim mahallelerinin ilgili bölümleri yer alıyor. Yeni planla birlikte 12'nci plan da askıya çıkmış oldu. 11 plan da Karabağlar Mahalleler Birliği tarafından açılan davalar sonucunda iptal edilmişti.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE EN GENİŞ ALAN
Karabağlar’daki Cennetçeşme, Salih Omurtak, Bahriye Üçok, Limontepe, Ali Fuat Erdem, Umut, Gazi, Özgür, Yüzbaşı Şerafettin ve Devrim mahallelerinin tamamı ile Yurtoğlu, Abdi İpekçi, İhsan Alyanak, Uzundere ve Peker mahallelerinin bir bölümünü kapsayan 540 hektarlık alan, 31 Aralık 2012 tarihinde 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan ilan edilmişti.
Bölge, İzmir’deki kentsel dönüşüm çalışmaları içerisinde en geniş riskli alanlardan biri olurken, bugüne kadar hazırlanan farklı imar planları yargıya taşındı. Karabağlar Mahalleler Birliği ile TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi tarafından açılan davalar sonucunda bölgeye ilişkin bazı planlar mahkemeler tarafından iptal edildi.
YENİTEPE KONUTLARI DA ALAN İÇİNDE
Planlama sahasında İller Bankası ve Nuhoğlu tarafından inşa edilerek satışa sunulan Yenitepe Konutları da bulunuyor. 10 bloktan oluşan projede 552 daire ve 73 ticari birim yer alıyor.
15 BİN 100 KİŞİLİK NÜFUS ÖNGÖRÜLÜYOR
Plan raporunda yer alan bilgilere göre, 101,40 hektarlık planlama alanında öngörülen nüfus 15 bin 100 kişi olarak hesaplandı. Nüfus hesabında TÜİK’in 2,85 kişilik ortalama hane halkı büyüklüğü ile 150 metrekarelik ortalama konut alanı büyüklüğü esas alındı.
Planlama yaklaşımında, kentte giderek yaygınlaşan stüdyo tipi olarak tanımlanan ve tek kişilik yaşam olanağı sağlayan 1+1 konutların yeterli seviyeye ulaşması ile hane halkı büyüklüğüne uygun konut alanlarının oluşturulmasının hedeflendiği belirtildi. Plan raporunda, dönüşüme tabi konutlarda da benzer bir kullanım eğiliminin bulunduğu ifade edildi.
Ayrıca imar planında korunacak konut alanı olarak belirlenen bölgelerde mevcut konutların ortalama büyüklüğünün de yaklaşık 150 metrekare olduğu kaydedildi.
KİMLERİN ARAZİLERİ VAR?
Planlama sahasında Uzundere köylüleri, Maliye Hazinesi ve Karabağlar Belediyesi dışında tanınmış iş insanlarının da parselleri bulunuyor.
Parselde iş insanı Rönesans Holding, Selim Gökdemir, Orhan Polat Yağcı, Yılmaz Eroğlu gibi isimlere ait parseller de bulunuyor.
