2012 Mali Yılı Bütçe Kanun Tasarısı TBMM'ye gönderildi. Tasarı üzerindeki görüşmeler halen devam ediyor. Her dönem olduğu gibi bu dönem de bütçe üzerine uzun konuşmalar ve tartışmalar yapılıyor. Hükümet bütçe sunumu yaparken, muhalefet de eleştirilerini yöneltiyor. Peki, neden bütçe bu kadar önemli ve üzerinde bu kadar tartışma yapılıyor.
Öncelikle Bütçe ne demek, ne anlama geliyor ona bakmak lazım. Literatürdeki tanımıyla bütçe; 'devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin gelecek belirli bir dönem içindeki gelir ve giderlerini tahmin eden ve bunların yürütülüp uygulanmasına izin veren hukuki bir tasarruftur'. Yani, devletin gelecek döneme ilişkin 'gelir-gider' tahminlerini kapsar. Ancak, gelirlerin toplanabilmesi ve giderlerin yapılabilmesi için parlamentonun yetki ve izin vermesi gerekir. İşte bütün fırtına da burada kopmaktadır; devlet kaynaklarının dağıtılması sorunu, herkes bu kaynaklardan en fazla payı almak ister. İktidar mücadelesinin temel amacı; devlet yönetiminde söz sahibi olmak ve devletin sahip olduğu kaynakları kendi, ideolojisi, çıkarları ya da politikası doğrultusunda kullanmaktır. İktidarın istediklerini yapabilmesinin tek yolu bütçedir. Siyasi iktidarlar tekrar seçilebilmek için, kendisine oy verenlerin ihtiyaçlarını karşılamak ve onları memnun etmek isterler. 'Ver istediğimi al oyumu' ilkesi gereği siyasi iktidarlar oy satın alma eğilimindedir. Ancak, bütçede harcama yapmaya imkan verecek kaynaklar sınırlıdır, bu nedenle toplumun ihtiyaçlarının tamamını karşılamak mümkün olmamaktadır. Bu durum karşısında, harcamalarda öncelikler ve öncelik sırası önem kazanmaktadır. Bütçe harcamalarının siyasi iktidarın politikalarına bağlı olarak yapılması, bütçelerin siyasi özelliğinin sonucudur.
2012 Mali Yılı Bütçe rakamlarına göz atacak olursak (Milyar TL);
Bütçe Giderleri :350,9
Bütçe Gelirleri :329,8
Bütçe Açığı : 21,1
Faiz Hariç Giderler :300,6 (Demek Oluyor ki 50,3 Milyar TL Faiz Ödeyeceğiz)
Faiz Dışı Fazla : 29,2
2011 bütçesi ile karşılaştırdığımızda; bütçe giderlerinde %12, bütçe gelirlerinde %13,3 artış gözüküyor. 2011 yılında %7,5 gerçekleşen büyüme oranı, 2012 bütçesinde %4 olarak hedefleniyor. Vergi gelirlerinde artış var; tahmini, 277.677 Milyon TL. 2012 yılında vergi zamlarına hazırlıklı olmalıyız.
Bazı Kamu İdarelerinin ödeneklerine 2011 yılıyla karşılaştırmalı olarak bakacak olursak(Bin TL);
Cumhurbaşkanlığı : 116.900 – 138.700
Anayasa Mahkemesi : 16.326 - 24.718
Başbakanlık : 5.115.222 - 861.757
Maliye Bakanlığı : 72.122.462 –88.523.596 (En yüksek ödenek alan bakanlık)
Diyanet İşleri Başkanlığı : 3.178.993 - 3.891.166
İçişleri Bakanlığı : 2.362.416 - 2.585.387
Dışişleri Bakanlığı : 1.171.015 – 1.351.947
Enerji ve Tabi Kaynaklar Bak. : 451.760 - 582.718
Kültür ve Turizm Bakanlığı : 1.510.066 - 1.705.076
Ekonomi Bakanlığı : - 1.279.980
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı : - 384.676
Avrupa Birliği Bakanlığı : - 151.171 ( En düşük ödenek alan bakanlık)
Cumhurbaşkanlığı, Anayasa Mahkemesi, Sayıştay, Yargıtay ve MİT'ın ödeneklerinde artış görülürken; Danıştay'ın ve özellikle Başbakanlığın ödeneğinde çok ciddi bir azalma görülmektedir. Diyanet İşleri Başkanlığının ödeneğinin de, birçok bakanlığın ödeneğinden kat kat fazla olduğu dikkat çekmektedir.
Bütçeler özellikleri gereği geleceğe dair tahminler içerir. Geçmişi değil geleceği ilgilendirir. Sayın Maliye Bakanı'nın 2012 Mali Yılı Bütçe Sunuş konuşmasının geneline baktığımızda, daha çok 'icraatın içinden' konuşması olduğunu görüyoruz. Beklenen o ki, bütçe sunumları, değindiğimiz üzerine gelecek dönemde yapılması planlananlar üzerine olmalıdır.