Rifat ÖZER
Deve'ler
21 Şubat 2021 Pazar

Ulaşım teknolojisinin ilerlemesi ve modern çağa girilmesi ile, develerin yük ve binek aracı olarak işlevi zayıfladı, hayatın içinden uzaklaştılar... Gözden ırak da olunca, artık nostaljik bir varlık oldular. Sayıları da 97’lerde... 2000’lere düştü.

Ana yurdumuz Orta Asya’da iken ve müslüman olmadan da önce, Atalarımız Gobi Çölünü, Taklamakan Çölünü develere binerek aşarlardı. Yani develer,

Türk kültürünün bir parçasıydı zaten...

Renklerin tonları vardır ya hani “Grinin Elli Tonu” ! gibi... Bedevilerin de tonu vardır.

İbn Haldun’a göre ; sadece deve yetiştiren bedeviler... diğer hayvanları da yetiştiren bedevilerden daha... bedevidir !

***

Develer, bir kaç hafta bir şey yiyip içmeden günde 200 km’ye kadar yürüyerek yol kat edebilirler. Bu yüzden çok değerliydiler. Şarkılara türkülere... konu da oldular.

Hayvanlara yaş aşamalarına göre adlar verilir : tay-at, sıpa-eşek gibi... 6-12 yaşlardaki develere de Daylak denirdi.

Daylak’ın da hüzünlü bir öyküsü vardır.

Seyit Küçükbezirci’den... yaklaşığıyla ;

Bir deveci İzmir’e pamuk getirmeye gidiyor. Önde giden Konur Daylak huzursuzluk çıkarıyor. Bunun üzerine deveci de ayağına bir değnek vuruyor, ayağı kırılıyor... Kırık ayakla İzmir’e kadar geliyor ama, yarasına da kurt düşüyor... Artık yola çıkamıyor!

Devecinin de eli kesmeye varmıyor...

Beylik Hanına bırakıp gidiyor. Ayrılırken bir türkü yakıp söylüyor. Konya’dan derlenen bu acıklı türkünün bir dörtlüğünde diyor ;

*İzmir’de pambığa vardım

*Gelemiş belinde de terledim durdum

*Gırılaydı ellerim... bir kere vurdum

*Bekle Beylik Handa kal goğur Daylak

*Gel... suna boylum.

Bu öyküde de,önceki ve sonraki çoğu anlatımlarda da... İhsan Yakut’un yazdığı,

İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınlarından “Ege'nin Deve Güreşi Şenlikleri” adlı güzel kitabından çokça yararlandık.

***

Gazeteci-Yazar Mehmet Şakir Örs, 1997 de Yeni Asır’da ; deve güreşleri şenliği ile... Anadolu insanının binlerce yıllık kaynaşmasının somut örneği ortaya konuluyor diyor... meraklılarına atıfla.

‘Zenginliği ifade eden sekiz köşeli şapkaları, omuzlarına ya da başlarına bağladıkları puşularıyla, özel dikilen kilot pantolonları ve körüklü efe çizmeleriyle,’ deve sahiplerinin varlığında...

‘Yüzlerce davul zurna, klarnet keman, binlerce zeybek... diz vuruyor toprağa. Renk renk süslenmiş develer güreş sırasını bekliyor : cazgır bağırıyor... Savranlara’!

***

Önceki dönemlerin Belediye Başkanı Hasan Karabağ tarafından deve güreşleri festivali düzenlenirdi Bayraklı’da.

Smyrna Meydanı dolar, binlerce kişi de Atatürk’ün de çok sevdiği ve oynadığı, zeybek oyununu... oynardı!

Kentin göbeğinde deve ne alaka diyenler oldu da, bilmezlerdi ki... Hasan Başkan, İzmir’deki bir geleneği... canlandırmıştı !

Bazı padişahlar deve şenliklerini sevmezdi;

‘Padişah bir yerde karşısına çıkan birine nereli olduğunu sormuş ;

-Aydın’lıyım...

-Deve güreşine gittin mi ?

-Gitmedim.

-Alın bu herifi... atın 40 sopa!

Aradan zaman geçiyor, yine karşısına çıkan birine nereli olduğunu soruyor ;

-Aydın’lıyım...

-Deve güreşine gittin mi ?

-İki defa gittim.

-Alın bu herifi... atın 80 sopa.

Akşam üzeri padişaha... maksadını anlamayıp merak eden maiyeti soruyor.

Padişah :

-Bir adam Aydın’lı olur da deve güreşini merak edip gitmezse... 40 sopayı hak etmiştir.

-Birincisi bunun İçin dayak yedi.

-İkincisine gelince : madem bir defa gitti, onu gördükten sonra... ikinci defa gidecek kadar bir manasızlık gösterdi ki,

Cezası da... 80 sopadır.’

Bize de festivale gitmek düşmüştü.

İyi ki... artık padişahlık da yoktu.

Bayraklı'ya ikinci defa... gitmiştik de!

İyi Pazarlar...

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
Toplam 2 yorum var, 2 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
Özer öztürk 25 Şubat 2021 Perşembe 20:33

İyiki hasan karabağ vardı izmire yörük kültürünü yaşattı ama şimdiki bu kültüre sahip çıkmıyan padişahlar kendileri gidecek ve ve o 80 sopayı onlara atcan

Yorumu oyla      0      0  
ST 22 Şubat 2021 Pazartesi 13:23

İncirliova, Germencik, Bergama, Milas, Akhisar, Tire, Ödemiş eskinin ünlü deveci yöreleri. Bu geleneği ve develeri yaşatmak lazım.

Yorumu oyla      0      0  
FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Harun ÖZDEMİR
Harun ÖZDEMİR
Seçim komploları
İhsan Özbelge ÖZDURAN
İhsan Özbelge ÖZDURAN
İnsan Hakları üzerine…
Melek ERYAZICI
Melek ERYAZICI
Siz ne tür normalleşebilenlerdensiniz?
Mehmet KARABEL
Mehmet KARABEL
Dirençli şehir!
Nedim ATİLLA
Nedim ATİLLA
Dünyanın büyük korkusu: Açlık
Fatih YAPAR
Fatih YAPAR
Diplomasi ve uzlaşı
Muhittin AKBEL
Muhittin AKBEL
Koronaya doğum günü hediyesi!
Metin ÖNEY
Metin ÖNEY
1 Mart Tezkeresi
Kemal ARI
Kemal ARI
Pandemiye karşı gevşemeye gerek yok!
Tayfun MARO
Tayfun MARO
Toplumsal mutabakatın ahvali üzerine
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
GAZETE EGE'DE SONSÖZ
KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva