Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Ata'nın tarım politikası ışığında tarımsal kooperatifçilik
1 Aralık 2020 Salı

Bir önceki yazımda; tarımda çöküşü durdurmanın temel yolunun “Atatürk’ün Devletçilik ve Halkçılık temelinde Tarım Politikası’nın göz önüne alınması gerektiğine”  değinmiştim.

 Bu yazımda ise, Atatürk’ün ekonomi-politikası kapsamında öne çıkan konulardan birisin de emeği ile geçinen insanların ekonomik örgütlenmesi olan  “Kooperatifleşme”, özellikle “Tarımsal Kooperatifleşme” olduğu konusunu dile getireceğim.

Atatürk, 1920’den ölümüne kadar geçen süreç içinde köylülerin kooperatifleşmesi konularında konuşmalar yaptığı, yasaların çıkarılmasında egemen rol oynadığı bilinmekte.

Atatürk bunlarla da yetinmemiş, eylemiyle de kooperatifleşme hareketine katkıda bulunmuştu. Örneğin iki kooperatifin kurucu ortağı olmuştu.

Bunlardan biri, tarımsal amaçlı bir kooperatif olan Tarım Kredi Kooperatifi’dir. Diğeri ise, Ankara Memurları Tüketim Kooperatifi’dir.

Atatürk’ün kooperatifleşme konusunda yapmış olduğu söylevlerin kimileri şunlar:

·         “Ben de çiftçi olduğumdan biliyorum, makinesiz ziraat yapılmaz, el emeği güçtür, Birleşiniz. Böylece makine alınız” (24 Ağustos, 1925 Kastamonu).

·         “Bu sene zirai kooperatif teşkilatına başlanmış olması, bilhassa memnuniyetimize mucip oluyor. Bu kooperatifleri memleketin her tarafına teşmil etmeyi ziyadesiyle iltizam ediyoruz” (1 Kasım 1929, TBMM açış konuşması).

·         “Kanaatim odur ki, muhakkak suretle birleşmede kuvvet vardır.  Kooperatif yapmak, maddi ve manevi kuvvetleri, zeka ve maharetleri birleştirmek demektir. … Müstahsillerin birleşmesinden şahsi menfaatlerini haleldar olacağını düşünenler tabii şikayet edeceklerdir. (1 Şubat 1931, İzmir Ticaret Odası).

· “Kooperatif teşkilatı, her yerde sevilmiştir. Kredi ve satış için olduğu gibi istihsal vasıtalarını öğretip kullandırmak için de kooperatiflerde istifayı mümkün görüyoruz.” (1 Kasım 1936, TBMM Açış Konuşması).

· “ Köyde ve yakın köylerde müşterek harman makinalarını kullandırma köylülerin ayrılamayacağı bir adet haline getirilmelidir. ….Ziraai sanayi bilhassa üzerinde meşgul olacağımız mevzu olacaktır. Bu arada sütçülüğe, süt sanayine önem vermekteyiz. Sırasıyla; şehir ve kasabalarımızın temiz ve ucuz süt mamulatı ihtiyacını temin edecek fabrikalar tesisinse ve bununla ahenkli bir surette köylerdeki sütleri kıymetlendirecek ve satışı kolaylaştıracak kooperatifler teşkiline çalışılacaktır” (1 Kasım 1937, TBMM Açış Konuşması).

Atatürk döneminde çiftçilerin kooperatifleşmesi doğrultusunda çıkarılan başlıca yasalar nelerdi?;

1924 yılında Zirai Birlikler Kanunu çıkarılmıştı. Aynı yıl, kooperatiflerin ticari şirketlerden sayılmasına ilişkin fıkra, Ticareti Beriye Kanunu’na eklenmişti.

1925 yılında tüketim kooperatifçiliğiyle ilgili yasal bir düzenleme yapılmıştı.

1926 da 856 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda kooperatiflerin diğer şirketler arsında yer almasına ilişkin bir değişiklik gerçekleştirilmişti.

1929 yılında ise Zirai Kredi Kooperatifleri Kanunu kabul edilmişti.

Daha sonra 1935 yılında da, 2834 sayılı Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu ile 2836 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Kanunu çıkarılmıştı.

Atatürk, kurucusu olduğu Cumhuriyet Halk Partisi Programları’na da kooperatifçilik konularında maddeler koydurmuştu.

Atatürk, kooperatifçilik konularında çalışma yapmak üzere bir derneğin kurulmasını da gerçekleştirmişti. 1931 yılında İstanbul Üniversitesi’ne bağlı “Türk Kooperatifçiliği Derneği”ni kurdurmuştu. Bu dernek daha sonra Ankara’ya taşınmış ve halen Türk Kooperatifçilik Kurumu “ olarak varlığını sürdürmekte.

Özetle şunu dile getirmek gerekli: Neo-liberaller Türkiye ekonomisinin düzlüğe çıkmasını yabancı sermaye girişine bağlıyorlar. Yabancı sermayenin, daha doğrusu sıcak para girişinin  faize bağlı olduğunu,tarımda da içinde yaşamakta olan çöküş, neo-liberal politikalardan görmüyorlar.Bu kapsamda,muhaliflerin de  neden-sonuç ilişkilerini görmezlikten gelerek sonuçlar üzerinden sızlanması,geçici çözümler üzerinde durması, örneğin çözüm için salt desteklemeleri öne çıkarması doğru değil.

Tekrarlayalım, neo-liberal politikalara karşı çıkacak mısınız, yoksa durumu idaremi edeceksiniz? Çözüm biz daha iyi yönetirimden geçmiyor.

Yazımızı Mustafa Kemal Atatürk’ün “ İDARE-İ MASLAHATÇILAR ESASLI DEVRİM YAPAMAZ.” sözünü anımsatarak bitirmek istiyorum.

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
Toplam 1 yorum var, 1 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
Unsal Altunbas 2 Aralık 2020 Çarşamba 04:28

..MİLLİ EKONOMİNİN TEMELİ ZİRAATTİR.BUNUN İÇİNDİR Kİ,ZİRAATTE KALKINMAYA BÜYÜK ÖNEM VERMEKTEYİZ. KÖYLERE KADAR YAYILACAK PROGRAMLI VE PRATİK ÇALIŞMALAR,BU MAKSADAERİŞMEYİ KOLAYLAŞTIRACAKTIR. FAKAT,BU HAYATİ İŞİ,İSABETLE AMACINA ULAŞTIRABİLMEK İÇİN,İLK ÖNCE,CİDDİ ETÜTLERE DAYALI BİR ZİRAAT SİYASETİ TESBİT ETMEK VE ONUN İÇİNDE,HER KÖYLÜNÜN VE BÜTÜN VATANDAŞLARIN KOLAYCA KAVRAYABİLECEĞİ VE SEVEREK TATBİK EDEBİLECEĞİ BİR ZİRAAT REJİMİ KURMAK LAZIMDIR.BU SİYASET VE REJİMDE, ÖNEMLİ YER ALABİLECEK NOKTALAR BAŞLICA ŞUNLAR OLABİLİR.: BİR DEFA, MEMLEKETTE TOPRAKSIZ ÇİFTÇİ BIRAKILMAMALIDIR. BUNDAN DAHA ÖNEMLİ OLANI İSE,BİR ÇİFTÇİ AİLESİNİ GEÇİNDİREBİLEN TOPRAĞIN,HİÇBİR SEBEB VE SURETLE,BÖLÜNEMEZ BİR MAHİYET ALMASI (ALKIŞLAR) .BÜYÜK ÇİFTÇİ VE ÇİFTLİK SAHİPLERİNİN İŞLETEBİLECEKLERİ ARAZİ GENİŞLİĞİ,ARAZİNİN BULUNDUĞU MEMLEKET BÖLGELERİNİN NÜFUS KESAFETİNE VE TOPRAK VERİM DERECESİNE GÖRE SINIRLANMAK LAZIMDIR.

Yorumu oyla      0      0  
FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Harun ÖZDEMİR
Harun ÖZDEMİR
Kuraklık kader mi?
Ayda ÖZEREN
Ayda ÖZEREN
Romantik Komünist
Mehmet KARABEL
Mehmet KARABEL
Türkiye o göbek dansını 40 yıldır hiç unutamadı!
Kemal ANADOL
Kemal ANADOL
Savrulma!
Kemal ARI
Kemal ARI
Allah senden razı olsun büyük adam!
Filiz SEZER
Filiz SEZER
Belleğin azmi
Metin ÖNEY
Metin ÖNEY
Siyasi sorumluluk
Tayfun MARO
Tayfun MARO
Cahil kime denir?
İhsan ÖZDURAN
İhsan ÖZDURAN
Uçun kuşlar uçun
Melek ERYAZICI
Melek ERYAZICI
Öğretmenin suçu ne?
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
GAZETE EGE'DE SONSÖZ
KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva