EGEDESONSÖZ - Geçen hafta Amerika'nın en prestijli tıp araştırmalarının duyurulduğu Nature Immunology'de tıp dünyasını çok heyecanlandıran bir araştırma sonucu yayınlandı. Dergi tarihinde ilk kez bir diş hekiminin çalışmasına yer veriliyordu. Üstelik kapaktan duyurarak….
Çünkü buluş diş hekimliğiyle sınırlı kalacak bir konu değildi. Çene kemiği erimesi, multiple sclerosis 'MS', romatoid eklem hastalığı ve kronik bağırsak iltihabı hastalığı gibi yaşlanma ile artan kronik iltihabi hastalıklar mercek altına alınmış ve araştırma grubunun bulduğu proteinin tüm bu olayları sonlandırdığı kanıtlanmıştı.
Araştırma grubunun başındaki ise genç bir Türk doçentti. Mehmet Akif Eskan 2005 yılından beri çalışmalarını Kentucky eyaletindeki University of Louisville'de sürdürüyor.
1974 Bayburt doğumlu Eskan, 1992'de Bayburt İmam Hatip Lisesi'ni, 1997'de ise Hacettepe Diş Hekimliği'ni okul birincisi olarak bitirmiş. 2005 yılında geldiği Amerika'da periodontology araştırmalarına devam edip 3 yıl kadar sadece laboratuvar ortamında araştırma yapan Eskan, 2008 yılında University of Louisville Diş Hekimliği Periodontolgy Bölümü'nde uzmanlık, Oral Biology'de master ve 2009'da da aynı üniversitenin Tıp Fakültesi Microbiology ve Immunology Bölümü'nde doktora çalışmalarına başladı. Üç programı eşzamanlı yürütüp 2011 yılında uzmanlık ve doktora derecesini alarak mezun oldu.
Eskan'ın uzmanlığının ilk yılında American Periodontolgy Akademi'sinin üç yılda bir ABD genelinde sadece iki kişiye verdiği en prestijli ödülü Harvard Üniversitesi'nden bir uzman ile paylaşması ve bu ödülün 214 yıllık University of Louisville tarihinde ilk olması dikkatleri genç Türk'ün üzerine çekti.
Mezuniyet sonrası aynı bölümde Assistant Professor olarak hocalığa başlayan Eskan , halen University of Louisville Diş Hekimliği Periodontology Bölümü'nde öğretim üyesi olarak çalışıyor.
MEHMET AKİF ESKAN'IN İNSANLIK TARİHİNE GEÇECEK BULUŞU
Diş dokusunu çevreleyen yumuşak (diş eti) ve sert (çene kemiği) dokularının iltihaplanması yetişkinlerin yaklaşık yüzde 15'inin diş kaybına neden olan bir kronik durumdur. Bugün diş eti hastalıklarının sadece diş kaybına yol açmadığı, aynı zamanda erken doğum, üst solunum yolu veya kalp rahatsızlıklarına da yol açtığı bilinmektedir.
Buna ilaveten bu kronik iltihabi hastalığı tedavi etmek için her yıl milyonlarca dolar harcanmakta. Dolayısıyla diş çevresindeki dokuların tedavisi gerek sağlık ve gerekse ekonomik olarak çok önem taşımakta.
Diş çevresi dokusu hastalığı sürecinde beyaz kan küre hücrelerinden nötrofiller hastalığın seyrinde çok önemli rol oynadığı daha önceden de birçok araştırmacı tarafindan gösterilmişti. Bu hastalığın 50-60'lı yaşlardan sonra arttığı da 1940'larda Marshall tarafindan gösterilmişti. Fakat, günümüzde halen bu hastalığın neden yaşlanma ile birlikte arttığı bilinmemekteydi.
Mehmet Akif Eskan, dünyada ilk kez bu nötrofillerin iç etkenler tarafindan nasıl kontrol edildigini ve bu kontrol mekanizmasında çok kritik bir rol oynayan proteinin (Del-1) yaşlanma ile miktarının azaldığını açıkça gösterdi.
Bu çalışma sadece diş eti dokuları tedavisi için değil, ayni zamanda diğer pek çok sistemik kronik iltihabi hastalıkların (multiple sclerosis, romatoid eklem hastalığı ve kronik bağırsak iltihabı hastalığı gibi) tedavisi için de bir ümit ışığı oluşturmakta.
Eskan'ın çalışması birçok araştırmaya da öncülük etme potansiyeli olduğu için sadece en saygın çalışmaların yayınlandığı, dünyanın önde gelen bilim adamlarının öncelikli takip ettiği Nature Immunology dergisinde ayın en iyi yayını seçilerek 2012 Mayıs sayısı kapak konusu yapıldı.
